II OZ 637/23

II OZ 637/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Po 366/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2023-08-29
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G i M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 366/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. G. i M. G. na uchwałę Rady Gminy Turek z dnia 20 czerwca 2002 r., nr XXXIV/217/02 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
K. G. oraz M. G., zwani dalej "skarżącymi", reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożyli w dniu 22 kwietnia 2023 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Turek, której przedmiot został opisany w rubrum niniejszego postanowienia.
Pełnomocnik skarżących opisała okoliczności uchybienia terminu.
W dniu 20 marca 2023 r. skarżący odebrali uchwałę nr LIII/359/23, Rady Gminy Turek, z dnia 6 marca 2023 r., w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania skarżących do usunięcia naruszenia prawa w zaskarżonej uchwale. W tym momencie otworzył się 30-dniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Termin upłynął z dniem 19 kwietnia 2023 r.
W dniach 17.04.2023-21.04.2023 pełnomocnik skarżących zachorowała, jak to określiła "w sposób dość wstydliwy dla niej (ostra biegunka)". Przedłożyła zwolnienie lekarskie. W okresie obowiązywania zwolnienia lekarskiego pełnomocnik skarżących, jej zdaniem, nie mogła wyjść z domu, nawet do przychodni, a tym bardziej do pracy. Ponadto mierzyła się z wysoką gorączką i bólami brzucha. W tej sytuacji pełnomocnik skarżących nie była w stanie sporządzić skargi. Wszystkie dolegliwości pełnomocnik skarżących powodowały zmęczenie organizmu i ostatecznie potrzebę pozostawania w łóżku.
Pełnomocnik skarżących stwierdziła, że ziściły się okoliczności, które uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia skargi na uchwałę Rady Gminy Turek. Stwierdziła także, że nie miała żadnego wpływu na jej stan zdrowia, nie dało się tego przewidzieć. Dolegliwości uniemożliwiały jej wykonywania prostych czynności domowych, a tym bardziej nie mogła dołożyć starań, aby dochować terminu.
Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżących dołączyła skargę na uchwałę Rady Gminy Turek, niezbędne załączniki, kopię zaświadczenia lekarskiego, w którym stwierdza się niezdolność pełnomocnika skarżących do pracy, a także dowód wniesienia wpisu od skargi. Jako, że w dniu 21 kwietnia 2023 r. wygasło zwolnienie lekarskie, dnia następnego złożono wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą, przez co dochowano 7-dniowemu terminowi do złożenia wspomnianego wniosku.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Turek ustosunkował się wyłącznie do merytorycznej strony skargi.
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 366/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi (pkt I), odrzucił skargę (pkt II) oraz zwrócił skarżącym kwotę 300 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi.
Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym samym skarga podlega odrzuceniu.
WSA podkreślił, że skarżący spełnili wymóg nadesłania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny. Dzień po zakończeniu zwolnienia lekarskiego ich pełnomocnika nadano wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz samą skargę. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnili jednak braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest terminowe wniesienie skargi. Mimo spełnienia pozostałych przesłanek przywrócenia terminu nie ma to żadnego wpływu na ostateczny wynik sprawy.
Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżących dowiodła, że w momencie upływu terminu była niedysponowana w związku z rozstrojem zdrowia, jaki niewątpliwie miał miejsce. Do akt sprawy dołączono zaświadczenie lekarza chorób wewnętrznych – K. S.-G. – która potwierdziła, że pełnomocnik skarżących w dniach 17-21 kwietnia 2023 r. była niezdolna do pracy (k. 34 akt sądowych). Sąd nie jest kompetentny do podważania zwolnienia lekarskiego, jednakże pojawia się pewna okoliczność, jaka nie może zostać niezauważona przez Sąd. Otóż w rubryce dotyczącej danych o niezdolności do pracy wskazuje się jedną z informacji, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1732 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, zaświadczenie lekarskie zawiera wskazania lekarskie – odpowiednio: chory powinien leżeć (1) albo chory może chodzić (2). Lekarz, który wystawił pełnomocnikowi skarżących zwolnienie lekarskie zaznaczył następujące wskazania lekarskie: 2 – czyt. chory może chodzić, co zresztą wynika z legendy zamieszczonej na zwolnieniu lekarskim. Okoliczność, że pełnomocnik skarżących w okresie swojego zwolnienia lekarskiego mogła chodzić sprawia, że argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie może zostać uwzględniona. Sąd stwierdził, że nie wątpi w rozstrój zdrowotny pełnomocnika skarżących, jednakże lekarz wskazał, że stan jej zdrowia nie był tak nadwyrężony, że pełnomocnik powinna leżeć i nie ruszać się z miejsca swojego pobytu. Nie było przeciwskazań do tego, aby wykonywać inne czynności. To, że pełnomocnik skarżących była chora nie oznacza, że nie mogła ona wykonywać czynności związanych ze swoją aktywnością zawodową.
Sąd zwrócił uwagę, że skarga do sądu administracyjnego I instancji nie jest sformalizowanym środkiem prawnym. Pełnomocnik skarżących mogła wnieść najprostszą skargę (dosłownie: dwu-, trzyzdaniową), a po powrocie do zdrowia mogła dalszymi pismami procesowymi uzupełniać skargę. Upływ terminu do wniesienia skargi nie oznacza bowiem, że nie można podnosić żadnych nowych zarzutów, wniosków, ani twierdzeń, gdyż sąd administracyjny I instancji ma obowiązek zastosowania przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. podczas rozpoznawania skargi. Zwyczajne zasygnalizowanie naruszeń już wystarczyłoby na wstępie, aby Sąd miał możliwość zrekonstruowania problemu podniesionego w skardze. Ponadto stwierdził, że możliwość chodzenia pozwalała na to, aby np. udać się do potencjalnego pełnomocnika substytucyjnego, który dopełniłby pozostałych czynności, którym ostatecznie pełnomocnik skarżących uchybiła. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżących mogła udać się także na pocztę i wysłać skargę, którą później mogłaby uzupełnić.
Druga możliwość, z jakiej pełnomocnik skarżących mogła skorzystać, to udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego innemu radcy prawnemu lub adwokatowi, który wspomógłby ją w sytuacji choroby i w obliczu upływającego terminu do wniesienia skargi.
Trzecia możliwość nawiązuje poniekąd do pierwszej, jednakże z tą różnicą, że pełnomocnik skarżących mogła złożyć skargę drogą elektroniczną, przy założeniu oczywiście, że posiadała ona narzędzia do tego. Sąd jeszcze raz podkreślił możliwość doprecyzowania skargi poprzez późniejsze podniesienie właściwych zarzutów w kolejnych pismach procesowych. Tak zwykle się dzieje przecież, kiedy strona skarżąca sama wnosi skargę, a następnie pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy uzupełnia skargę, wielokrotnie podnosząc po raz pierwszy skonkretyzowane zarzuty.
W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżących nie wykazała się starannością w zabezpieczeniu interesu swoich mandantów. Nie skorzystała bowiem z możliwości jakie obiektywnie posiadała szczególnie, że zgodnie ze wskazaniami lekarskimi, nie było zakazu poruszania się w związku z rozstrojem zdrowotnym. Sąd, jak wskazał powyżej, nie oczekuje, że pełnomocnik skarżących pomimo problemów zdrowotnych podejmie się sporządzenia skargi tak samo jak w sytuacji, gdy jest w pełni sił. Napisanie ogólnej skargi bez większych rozważań pozwoliłoby na nadanie jej biegu, a po odzyskaniu zdrowia, pełnomocnik skarżących mogłaby zmodyfikować pierwotnie wniesioną skargę. Tego wszystkiego nie uczyniono, dlatego Sąd nie jest w stanie stwierdzić, że pełnomocnik skarżących dołożyła maksymalnych starań, aby jak najlepiej zaopiekować się sprawą swoich mandantów.
Powyższe dowodzi temu, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w zakresie uchybienia terminu do wniesienia skargi. Pamiętając, że tylko kumulatywne spełnienie przesłanek z art. 87 P.p.s.a. może skutkować przywróceniem terminu do dokonania czynności, Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi (pkt I sentencji postanowienia).
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zaistnieniu okoliczności uzasadniającej odrzucenie skargi. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę (pkt II sentencji postanowienia). O zwrocie wpisu orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 232 § 2 P.p.s.a. (pkt III sentencji postanowienia).
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyli postanowienie w całości i wnieśli o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania skargi na uchwałę nr XXXIV/217/02 Rady Gminy Turek z dnia 20 czerwca 2002 r.,
2) wstrzymanie wykonania pkt III zaskarżonego postanowienia, tj. o niezwracanie stronie skarżącej kwoty 300,00 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi do chwili prawomocnego rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia,
zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanego zażaleniem, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze swojej winy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do orzeczenia o odrzuceniu skargi,
2) przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 i art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu błędnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, iż pełnomocnik skarżących mógł na zwolnieniu chorobowym wykonać czynność techniczną jaką jest wysłanie skargi (czy to przez Pocztę Polską czy to przez e-PUAP) z pominięciem faktu, iż skargę należało najpierw sporządzić czyli napisać, co pełnomocnik skarżących mógł dopiero rozpocząć w dniu 17 kwietnia 2023 r. (tego też dnia do Kancelarii pełnomocnika skarżących doręczono potwierdzenie zapłaty wpisu sądowego od skargi, a samo pełnomocnictwo zostało udzielone przed weekendem w dniu 14 kwietnia 2023 r.), kiedy to poczuł się na tyle źle, że musiał zostać w domu (nie poszedł do pracy również do Urzędu Miejskiego w Turku, gdzie zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę na pełen etat), co było już - wbrew twierdzeniom Sądu - przeszkodą w napisaniu skargi, a co miało istotny wpływ na wynika sprawy, albowiem doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu do błędnego przekonania o niedochowaniu przez pełnomocnika należytej staranności, a tym samym do uchybienia terminowi do wniesienia skargi z jego winy i odrzucenia skargi,
3) przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 i art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez ich zastosowanie mimo, iż termin do złożenie skargi ustawodawca przewidział na 30 dni od dnia doręczenia uchwały Rady Gminy, co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zdaje się pominął, a co oznacza, że pełnomocnik skarżących miał pełne prawo do sporządzenia czyli napisania skargi nawet ostatniego dnia terminu, tj. 19 kwietnia 2023 r., jednak w tym dniu występowała przeszkoda, która uniemożliwiała sporządzenie czyli napisanie skargi w terminie, tj. zły stan zdrowia pełnomocnika, który utrzymywał się aż do 21 kwietnia 2023 r., co miało istotny wpływ na wynika sprawy, albowiem doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu do błędnego przekonania o niedochowaniu przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi z jego winy, a tym samym do odrzucenia skargi.
4) przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w zw. z art. 86 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wbrew treści ww. art. 17 ust. 1 ustawy, błędnie uznał, że pełnomocnik skarżących przebywając na zwolnieniu chorobowym mógł sporządzić czyli napisać w imieniu klientów, a więc w celu osiągnięcia zarobku, skargę na uchwałę z dnia 20 czerwca 2002 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi i odrzucił skargę jako wniesioną po terminie pomimo, iż pełnomocnik skarżących złożył wniosek wraz ze skargą w pierwszym dniu po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej zachowanie terminu, a więc dochował należytej staranności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest obowiązkiem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu, która stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., nie musi udowodnić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku.
Z brzmienia art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12).
Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 755/14).
W praktyce sądowej utrwalone jest stanowisko, że możliwe jest przywrócenie terminu z powodu złego stanu zdrowia, ale powinno być to potwierdzone stosownym zaświadczeniem lekarskim. Pełnomocnik skarżących takie zaświadczenie przedstawiła, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczy o tym, że w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobniła brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez pełnomocnika skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny dał wiarę twierdzeniom pełnomocnik, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi było zachorowanie pełnomocnika i dolegliwości towarzyszące tej chorobie. Pełnomocnik skarżących uprawdopodobniła, że stan zdrowia od dnia 17 kwietnia 2023 r. i posiadane zwolnienie lekarskie było już przeszkodą do napisania skargi i jej wniesienia skargi. To bowiem na skutek choroby pełnomocnik skarżących nie mogła w terminie napisać i wnieść skargi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podnoszone przez pełnomocnika skarżących okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Tym samym niedochowanie terminu było w rozpatrywanym przypadku niezawinione.
Zaznaczyć należy, że rację ma Sąd pierwszej instancji, że pełnomocnik skarżących mogła wnieść najprostszą skargę, którą po chorobie by uzupełniła, skorzystać z pomocy pełnomocnika substytucyjnego, czy wnieść skargę przy pomocy środków elektronicznych, jednak pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu.
W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócić termin do wniesienia skargi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Konsekwencją uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jest również uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji zawartego w punktach II i III zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.