II OZ 730/23

II OZ 730/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Po 593/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-02-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po 593/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 lipca 2023 r., nr IR-III.7821.21.2022.4 w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po 593/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 lipca 2023 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
W uzasadnieniu Sąd podał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że pomimo braku szczegółowej regulacji zawartej w specustawie drogowej odnośnie do możliwości udzielenia ochrony tymczasowej ratio legis tej ustawy stanowi usprawnienie przebiegu procesu realizacji inwestycji. Powoduje to bardziej restrykcyjną ocenę sytuacji strony ubiegającej się o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd przyjął, że prowadzenie zamierzonej inwestycji drogowej nie stanowi o wysoce potencjalnej możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków. I tak, sama możliwość rozbiórki ogrodzenia nie stanowi okoliczności wyczerpujących przesłankę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Są to bowiem szkody, które w przypadku wystąpienia, mogą zostać naprawione. Idąc dalej, skarżąca zakłada a priori, że wobec niejednoznaczności uregulowań zwartych w zaskarżonej decyzji oraz braku wytyczenia objazdu tymczasowego dojazd do jej nieruchomości będzie niemożliwy. W ocenie Sądu takiego założenia z góry przyjmować nie sposób, a na tym etapie Sąd nie ocenia sposobu zapewnienia dostępu do nieruchomości w ramach prowadzenia robót budowlanych.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył H. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej "żalący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania, podczas gdy prawidłowo Sąd I instancji winien zastosować ww. przepis wobec spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.).
Odnosząc się do złożonego zażalenia należy wskazać, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania danego aktu w przypadku wykazania przez wnioskodawcę zaistnienia po jego stronie konkretnej szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. 2022, poz. 176, dalej: specustawa drogowa), wskazać należy, że wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie wyłącza co do zasady możliwości wstrzymania jej wykonania, gdyż brak jest w tym zakresie szczególnych przepisów. Niemniej jednak rozwiązania prawne przyjęte w powołanej ustawie mają na celu zapewnienie szybkiego przebiegu inwestycji drogowej. Realizuje się to m.in. poprzez uproszczenie procedur administracyjnych, możliwość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, obowiązek rozpatrzenia odwołania w terminie do 14 dni, a skargi do sądu administracyjnego w terminie 2 miesięcy. Specyfika tej ustawy powoduje, że zbyt pochopne wstrzymywanie decyzji takich jak decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie, byłoby istotnym zaburzeniem procesu inwestycyjnego i jednocześnie w sposób rażący naruszałoby interes społeczny i gospodarczy. Tym samym mechanizmy przewidziane w powołanej ustawie w celu szybkiej i skutecznej realizacji inwestycji drogowej w sposób istotny ograniczają także możliwość udzielenia ochrony tymczasowej poprzez bardziej restrykcyjną ocenę sytuacji strony wnoszącej o wstrzymanie wykonania omawianego rozstrzygnięcia (por. postanowienia NSA: z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3648/19; z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt II OZ 1356/14; z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 42/13). Jednocześnie należy mieć na względzie, że w specustawie drogowej, ze względu na konieczność zapewnienia szybkiej i skutecznej budowy dróg publicznych interesowi społecznemu i gospodarczemu przyznano prymat nad słusznym interesem strony (zob. postanowienia NSA: z 16 grudnia 2022 r., II OZ 756/22; z 20 marca 2019 r., II OZ 195/19; z 6 kwietnia 2016 r., II OSK 614/16).
Nie sposób nie zauważyć, że hipotetyczny charakter niebezpieczeństwa wyrządzenia żalącemu szkody w "znacznym rozmiarze" wynika zasadniczo z przyjętej przez żalącego oceny przyszłych, negatywnych skutków inwestycji. Poprzez przychylenie się do argumentacji zawartej w zażaleniu Sąd musiałby dokonać oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym, bowiem byłby zmuszony przesądzić, że zawiera ona istotne braki. Kwestie związane z merytoryczną kontrolą zaskarżonej decyzji nie mogą być oceniane na niniejszym etapie postępowania.
Na marginesie należy dodać, że obowiązkiem inwestora jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa związanego z prowadzeniem inwestycji i w przypadku prowadzenia prac w sposób stwarzający realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników postępowania inwestor będzie musiał przywrócić stan odpowiadający przepisom prawa. Samo jednak przeświadczenie uczestnika, że inwestor takich czynności nie dokona nie może być uznane za realne i aktualne niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.