II OZ 618/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi, uznając, że sąd pierwszej instancji przedwcześnie odrzucił skargę, nie rozpatrzywszy wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę T. L. z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego, mimo że skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, wskazując, że sąd pierwszej instancji powinien był najpierw rozpatrzyć wniosek o zwolnienie od kosztów, a dopiero potem, w przypadku jego nieuwzględnienia, ponownie wezwać do uiszczenia wpisu.
Sprawa dotyczy zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odrzuciło jego skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego w przedmiocie udostępnienia danych jednostkowych dotyczących numeru PESEL. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, ponieważ skarżący nie uiścił wpisu sądowego w wyznaczonym terminie, mimo wezwania. Skarżący argumentował, że złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z powodu braku środków, a sąd nie rozpatrzył tego wniosku, co naruszyło jego prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne. Zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu może uchronić stronę od negatywnych skutków nieuiszczenia opłaty. Sąd pierwszej instancji był zobowiązany rozpoznać wniosek o zwolnienie od kosztów, a dopiero po jego rozpatrzeniu i ewentualnym nieprzyznaniu pomocy, ponownie wezwać do uiszczenia wpisu. Ponieważ sąd pierwszej instancji przedwcześnie odrzucił skargę, NSA uchylił zaskarżone postanowienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo odrzucił skargę, ponieważ przed odrzuceniem powinien był rozpatrzyć wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego może uchronić stronę od skutków związanych z nieuiszczeniem wpisu. Sąd pierwszej instancji był zobowiązany rozpoznać wniosek o zwolnienie od kosztów, a dopiero po jego rozpatrzeniu i ewentualnym nieprzyznaniu pomocy, ponownie wezwać do uiszczenia wpisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 230
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 219 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 212 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 220 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 212 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 219 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 220 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 230
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w terminie powinno skutkować rozpatrzeniem tego wniosku przed odrzuceniem skargi.
Godne uwagi sformułowania
W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobowiązany był podjąć niezbędne kroki do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i w przypadku nieprzyznania skarżącemu tego prawa bądź zakończenia postępowania w tym przedmiocie w inny sposób – ponownie wezwać skarżącego do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Dopiero jeśli skarżący nie uiściłby wpisu sądowego w terminie w takich okolicznościach sprawy, Sąd byłby uprawniony do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty odrzucania skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego, gdy złożono wniosek o zwolnienie od kosztów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą prawa do sądu i prawidłowego rozpatrywania wniosków o zwolnienie od kosztów, co jest istotne dla praktyków.
“Nie odrzucaj skargi, zanim nie rozpatrzysz wniosku o zwolnienie z kosztów!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 618/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-11-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6059 Inne o symbolu podstawowym 605 Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane III SA/Kr 1351/23 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2024-04-30 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 185, 197, 199, 212, 219, 220, 230 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1351/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia danych jednostkowych dotyczących numeru PESEL postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1351/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę T.L. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia danych jednostkowych dotyczących numeru PESEL. Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd podniósł, że zarządzeniem z dnia 27 marca 2024 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Krakowie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2024 r. Skarżący nie uiścił jednak przedmiotowego wpisu od skargi, co potwierdza adnotacja z Kasy Sądu z dnia 23 kwietnia 2024 r. W związku z powyższym Sąd odrzucił skargę. Zażaleniem T. L. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podkreślił, że w odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uiszczenia spisu od skargi, w terminie otwartym do jego uiszczenia wniósł o zwolnienie go z tej opłaty z uwagi na brak pracy i środków na opłacenie wpisu. Wniosek ten nie został jednak rozpatrzony, czym pozbawiono go prawa do sądu i naruszono Konwencję Praw Człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi jako pisma wszczynającego postępowanie pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Nieuiszczenie wpisu sądowego obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do dokonania tej czynności w podanej kwocie w ustawowym terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Niezastosowanie się do wezwania obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu może uchronić stronę od skutków związanych z nieuiszczeniem wpisu na wezwanie sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OZ 840/18; z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GZ 443/21). Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, zarządzeniem z 26 marca 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Korespondencja zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącemu 15 kwietnia 2024 r. Termin na uiszczenie wpisu od skargi upływał 22 kwietnia 2024 r. i w tym dniu skarżący wniósł o zwolnienie go z tej opłaty z uwagi na brak możliwości jej uiszczenia bez uszczerbku dla utrzymania osobistego (k. 43). W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobowiązany był podjąć niezbędne kroki do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i w przypadku nieprzyznania skarżącemu tego prawa bądź zakończenia postępowania w tym przedmiocie w inny sposób – ponownie wezwać skarżącego do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Dopiero jeśli skarżący nie uiściłby wpisu sądowego w terminie w takich okolicznościach sprawy, Sąd byłby uprawniony do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że doszło do przedwczesnego odrzucenia przedmiotowej skargi i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI