II OZ 616/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-07-15
NSAAdministracyjneWysokansa
wyłączenie sędziegobezstronnośćprawo do sądupostępowanie administracyjnezachowanie sędziegozażalenieNSAWSA

NSA uchylił postanowienie WSA oddalające wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że zachowanie sędziego na rozprawie może stanowić podstawę do wyłączenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że zachowanie sędziego na rozprawie nie stanowi podstawy do wyłączenia. Skarżący zarzucał sędziemu agresywne zachowanie i brak bezstronności. NSA uchylił postanowienie WSA, wskazując, że zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli narusza zasady procedury, może być podstawą do wyłączenia, zgodnie z Konstytucją i Prawem o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, które oddaliło wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego Anny Moskały. Skarżący domagał się wyłączenia sędziego ze względu na jej rzekomo agresywne zachowanie na rozprawie, które miało świadczyć o braku bezstronności i obiektywizmu. Sąd pierwszej instancji uznał, że zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli narusza zasady procedury, nie stanowi podstawy do wyłączenia, o ile nie ma innych okoliczności wskazujących na brak bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy. NSA zinterpretował art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi szerzej, wskazując, że zachowanie sędziego na rozprawie, które może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, może stanowić podstawę do wyłączenia, nawet jeśli nie zostało stwierdzone naruszenie zasad procedury. Sąd odwołał się również do art. 283 PPSA, który wśród przesłanek wyłączenia sędziego w postępowaniu o wznowienie postępowania wymienia kwestionowanie zachowania sędziego w poprzednim postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli nie zostało stwierdzone naruszenie zasad procedury, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego, jeśli może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, twierdząc, że zachowanie sędziego na rozprawie nie stanowi podstawy do wyłączenia. Sąd podkreślił, że prawo do bezstronnego sądu wymaga szerszej interpretacji, uwzględniającej wszelkie okoliczności mogące podważyć zaufanie do sędziego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wyraża podstawową zasadę prawa do sądu, w tym prawo do sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy.

PPSA art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozszerza przesłanki wyłączenia sędziego, dopuszczając wyłączenie, gdy istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Pomocnicze

PPSA art. 283

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazuje na kwestionowanie zachowania sędziego w poprzednim postępowaniu jako jedną z przesłanek wyłączenia w postępowaniu o wznowienie postępowania, co może być analogicznie stosowane.

PPSA art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachowanie sędziego na rozprawie może stanowić podstawę do wyłączenia, jeśli budzi uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Odrzucone argumenty

Zachowanie sędziego na rozprawie, nawet jeśli narusza zasady procedury, nie stanowi podstawy do wyłączenia, jeśli nie ma innych okoliczności wskazujących na brak bezstronności (argument WSA).

Godne uwagi sformułowania

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie w szczególności powodu do wyłączenia Sędziego od rozstrzygania w danej sprawie nie stanowi zachowanie Sędziego na rozprawach, nawet jeżeli naruszałoby ono zasady procedury sądowoadministracyjnej

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście jego zachowania na rozprawie oraz znaczenie prawa do bezstronnego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zachowanie sędziego na rozprawie jest kwestionowane jako przejaw braku bezstronności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do bezstronnego sądu i pokazuje, jak zachowanie sędziego na sali rozpraw może wpłynąć na przebieg postępowania i zaufanie stron do wymiaru sprawiedliwości.

Czy agresywne zachowanie sędziego na rozprawie może prowadzić do jego wyłączenia? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 616/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SA/Wr 318/08 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2011-09-30
II OZ 768/11 - Postanowienie NSA z 2011-09-14
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie.
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C.J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 318/08 oddalające wniosek C.J.S. o wyłączenie Sędziego NSA Anny Moskały od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 318/08 w sprawie ze skargi .C.J.S. na zarządzenie Wójta Gminy Borów w przedmiocie powołania M.B. na funkcję organu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej w Borowie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego C.J.S. o wyłączenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Anny Moskały w sprawie ze skargi skarżącego na zarządzenie Wójta Gminy Borów w przedmiocie powołania M. B. na funkcję organu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej w Borowie.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący na rozprawie w dniu 30 września 2008 r. domagał się wyłączenia Sędziego NSA Anny Moskały od rozpoznania sprawy z jego skargi na opisane w osnowie postanowienia zarządzenie Wójta Gminy Borów, ze względu na dotychczasowe procedowanie w sprawie, w tym m.in. zachowanie Sędziego na rozprawie z udziałem skarżącego w dniu 30 września 2008 r., które to zachowanie zdaniem skarżącego wskazuje na brak bezstronności i obiektywizmu. Skarżący podnosił, że Sędzia, której wyłączenia się domaga zwracała się do niego w sposób agresywny, co deprymowało skarżącego, a nadto godziło w jego godność osobistą i pozostawało w sprzeczności z zasadą łagodnego i uprzejmego traktowania stron postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek wskazując, że w sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia Sędziego od orzekania w sprawie z mocy ustawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił także, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności Sędziego. W szczególności powodu do wyłączenia Sędziego od rozstrzygania w danej sprawie nie stanowi zachowanie Sędziego na rozprawach, nawet jeżeli naruszałoby ono zasady procedury sądowoadministracyjnej, co zresztą w omawianym przypadku nie zostało stwierdzone. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący podnosząc, że Sędzia NSA Anna Moskała ma ugruntowany pogląd w sprawie, a odrzucenie wniosków dowodowych które wnosił skarżący potwierdza ten stan rzeczy. Ponadto skarżący wskazuje na "negatywny emocjonalny stosunek" Sędziego do jego osoby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W powyższym artykule została wyrażona podstawowa zasada, którą określa się mianem prawa do sądu.
Na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), artykuł 19 stanowi "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Omawiany przepis, zmieniony w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, rozszerza w stosunku do jego pierwotnej wersji przesłanki wyłączenia Sędziego. Jest to wyraz szczególnej dbałości o prawo jednostki do właściwego, niezależnego bezstronnego i niezawisłego Sądu.
W związku ze szczególną dbałością o prawa jednostki nie jest uprawnione twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że "(...) w szczególności powodu do wyłączenia Sędziego od rozstrzygania w danej sprawie nie stanowi zachowanie Sędziego na rozprawach, nawet jeżeli naruszałoby ono zasady procedury sądowoadministracyjnej (...)". Wskazać przy tym należy na art. 283 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który co prawda stanowi o wyłączeniu Sędziego od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, jednak wśród przesłanek tego ustawowego wyłączenia wskazano kwestionowanie zachowania się Sędziego w poprzednim postępowaniu. Zważywszy powyższe okoliczności, należy ustalić, czy okoliczność wskazana przez skarżącego w jego sprawie może być przyczyną wyłączenia Sędziego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI