II OZ 597/23

II OZ 597/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Lu 439/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-12-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 24 października 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M.S. i A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 439/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.M.S. i A.S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 marca 2023 r. znak: IF-Vll.7840.7.5.2023.MAK w przedmiocie zatwierdzenia projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r., II SA/Lu 439/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Lublinie odmówił A.M.S. i A.S. (skarżące) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego z 30 marca 2023 r., znak: IF-VII.7840.7.5.2023.MAK, w przedmiocie zatwierdzenia projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewoda Lubelski w/w decyzją, po rozpatrzeniu odwołania A.M.S. i A.S., utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z 8 lutego 2023 r., nr 515.2022, zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającą P.B. pozwolenia na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego wraz z wewnętrznymi instalacjami i przyłączami, z lokalizacją na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] położonych przy ul. [...] i ul. K[...] w B.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego, obok zarzutów kwestionujących jej legalność, skarżące zawarły wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Uzasadniając powyższy wniosek skarżące podniosły, że zaniechanie wstrzymania wykonalności, a przez to przystąpienie inwestora do prac budowlanych zgodnie z kwestionowaną decyzją, doprowadziłoby do daleko idących i nieodwracalnych skutków.
Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżące nie wykazały, że zachodzi którakolwiek z przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem wniosek w tym przedmiocie uzasadniły jedynie lakonicznym twierdzeniem, że przystąpienie przez inwestora do prac budowlanych zgodnie z kwestionowaną decyzją doprowadziłoby do daleko idących i nieodwracalnych skutków. Skarżące nie sprecyzowały jednak, o jakiego rodzaju skutki chodzi. Nie wskazały też żadnej konkretnej szkody grożącej im w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji zwrócił nadto uwagę, że to na inwestorze spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja udzielająca pozwolenia na budowę zostanie uchylona.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyły skarżące, które zaskarżyły je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżące zarzucają naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie niewłaściwe zastosowanie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa) poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy istnieją ku temu przesłanki, w szczególności rozpoczęcie wykonania zaskarżonej decyzji będzie miało bezpośredni wpływ na nieruchomość skarżących, które w związku z tym rozpoczęciem prac (zdaniem skarżących - nieuprawnionych i godzących w równowagę zwłaszcza hydrologiczną) przyniosą daleko idącą, trudne do odwrócenia, a być może nieodwracalne skutki powodujące u skarżących szkodę.
Z uwagi na powyższe skarżące wnoszą o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Lublinie,
2) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżące podnoszą w zażaleniu, że w uzasadnieniu skargi wskazywały, że "w przypadku realizacji projektowanego, a kwestionowanego przez skarżące, przedsięwzięcia budowlanego spowodują, że woda (deszczowa oraz z roztopów) spływać będzie na działkę skarżących i stąd będzie miała zablokowany zrównoważony odpływ przez co będzie zalegać na posesji skarżących, w szczególności, w sytuacji iż już obecnie przedmiotowe nieruchomości są nadmiernie zawilgocone, o utrudnionym odpływie wód, sezonowo tworzą się zastoje wodne, a grunt grzązki". W zażaleniu nadto wywodzi się, że "skarżący podnosił, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwróceni skutki w postaci powstania znacznych strat finansowych w prowadzonej działalności handlowej, a nawet konieczności jej zakończenia przez skarżącego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób, który pozwalałby na jego uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 Ppsa. Nie zawierał on bowiem okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić skarżącym znaczną szkodę lub wywoływałoby trudne do odwrócenia skutki. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności lub nawet przypuszczeniami co do tej oceny. Sąd I instancji prawidłowo podniósł tę okoliczność w zaskarżonym postanowieniu. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej przez wstrzymanie wykonania pozwolenia na budowę sąd nie ocenia bowiem prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie – jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżących. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił oraz środków.
Argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie pozwala uznać, że skarżące wykazały istnienie ustawowych przesłanek pozwalających na uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można z góry przyjąć, że wykonanie każdej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę (czy też decyzji zmieniającej to pozwolenie) prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem to inwestor decydując się na realizację inwestycji objętej skargą do sądu administracyjnego ponosi ryzyko ewentualnego wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego przez sąd administracyjny. Zarówno przystąpienie przez inwestora do wykonywania decyzji objętej pozwoleniem na budowę, jak i niedogodności dla nieruchomości sąsiedniej ze strony inwestora realizującego określone zamierzenie budowlane na podstawie tej decyzji, o ile nie wykraczają ponad przeciętną miarę, nie mogą być uznane za którekolwiek z niebezpieczeństw z art. 61 § 3 Ppsa.
Należy ponadto wskazać, że w przypadku decyzji o pozwoleniu na budowę ustawodawca przewidział dodatkowy wymóg ograniczający możliwość wstrzymania wykonalności decyzji. Mianowicie przepis art. 35a ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2023, poz. 1890) stanowi, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę wstrzymanie wykonania tej decyzji na wniosek skarżącego sąd może uzależnić od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji. Ze względu na powyższy przepis, możliwość wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę przez sąd administracyjny podlega istotnemu ograniczeniu, co należało dodatkowo uwzględnić przy rozpoznawaniu zażalenia.
Nie jest trafny argument, jakoby we wniosku zawartym w skardze, "skarżący" miał podnosić skutki wykonania zaskarżonej decyzji dla znacznych strat finansowych w prowadzonej działalności handlowej, a nawet mającej skutkować koniecznością jej zakończenia przez "skarżącego". W tej sprawie skarżącymi, a nie "skarżącym", były A.M.S. i A.S., w skardze brak było jakiejkolwiek argumentacji mającej nawiązywać do prowadzonej przez skarżące działalności handlowej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.