II OZ 595/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy, wskazując na konieczność pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącej prawa pomocy, uznając jej dochód za wystarczający do pokrycia kosztów postępowania. Skarżąca odwołała się, podnosząc, że jej dochód jest niższy, a na utrzymaniu ma dwoje dzieci, ponosząc znaczne koszty utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnej oceny sytuacji materialnej skarżącej, nie uwzględniając jej kosztów utrzymania i majątku.
Sprawa dotyczyła zażalenia M.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, które odmówiło jej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. WSA uznał, że miesięczny dochód netto skarżącej w wysokości 3600 zł pozwala na pokrycie kosztów sądowych oraz wynajęcie pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Skarżąca wniosła zażalenie, argumentując, że jej stały dochód to jedynie 1600 zł, dochód z działalności gospodarczej jest okresowy, a na jej utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci. Podkreśliła, że miesięczne wydatki na mieszkanie wynoszą 1000 zł, co przy niższym dochodzie pozostawia niewiele środków na utrzymanie trzyosobowej rodziny. Zarzuciła sądowi pierwszej instancji brak odniesienia się do ponoszonych przez nią kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami, osoba ubiegająca się o prawo pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Wskazał, że WSA nie ocenił w pełni sytuacji finansowej skarżącej, ograniczając się jedynie do wskazania dochodu netto, bez uwzględnienia kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, oszczędności czy posiadanego majątku. NSA stwierdził, że w sytuacji wątpliwości sąd pierwszej instancji powinien był ponownie wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku lub pozostawić go bez rozpoznania. W związku z tym NSA uchylił zaskarżone postanowienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącej, ograniczając się do wskazania dochodu netto i nie analizując kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, oszczędności czy posiadanego majątku.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że dla prawidłowej oceny wniosku o prawo pomocy konieczne jest uwzględnienie wszystkich aspektów sytuacji materialnej strony, w tym kosztów utrzymania rodziny i posiadanego majątku. Brak takiej analizy przez WSA skutkował uchyleniem jego postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wzywa stronę o nadesłanie dodatkowych dokumentów w celu oceny sytuacji finansowej.
p.p.s.a. art. 257
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek, którego braków strona nie uzupełniła, pozostawia się bez rozpoznania.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącej, nie uwzględniając jej kosztów utrzymania i sytuacji rodzinnej.
Godne uwagi sformułowania
brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia do miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo rodzinne, do oszczędności posiadanych przez skarżącą czy też do posiadanego majątku.
Skład orzekający
Jerzy Bujko
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności obowiązek wszechstronnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji osób fizycznych ubiegających się o prawo pomocy w sprawach sądowoadministracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu dostępu do wymiaru sprawiedliwości – prawa pomocy. Pokazuje, jak istotna jest dokładna analiza sytuacji finansowej strony, a nie tylko powierzchowne spojrzenie na dochody.
“Czy sąd prawidłowo ocenił Twoją sytuację finansową? Kluczowe zasady przyznawania prawa pomocy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 595/12 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2012-07-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-06-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Bujko /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Prawo pomocy Sygn. powiązane II SA/Łd 768/11 - Wyrok WSA w Łodzi z 2013-03-26 II OSK 2545/13 - Wyrok NSA z 2015-06-17 II OZ 361/12 - Postanowienie NSA z 2012-05-10 II OZ 1123/12 - Postanowienie NSA z 2012-12-19 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 199, art. 246 par. 2 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Dnia 11 lipca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2012 roku, sygn. akt II SA/Łd 768/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy. W przedmiotowej sprawie skarżącą została dwukrotnie wezwana do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji finansowej. W wyniku tych wezwań nadesłała ona pismo, w którym zawarła oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Postanowieniem z dnia 3 marca 2012 r. Sąd I instancji odmówił skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając iż brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 361/12. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Sądowi I instancji dokonanie oceny czy udzielona odpowiedź czyni zadość poleceniu o uzupełnienie wniosku. Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że skarżąca uzyskuje miesięcznie dochód netto w wysokości 3600 zł, co jego zdaniem stanowi kwotę pozwalająca na poniesienie kosztów sądowych (wynoszących aktualnie 200 zł tytułem wpisu od skargi) oraz wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika bez powstania uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla skarżącej oraz jej rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M.R. podnosząc, że jej dochód stały stanowi wyłącznie wynagrodzenie za pracę w wysokości 1600 zł, podczas gdy dochód z działalności gospodarczej jest osiągany okresowa. Podkreśliła również, że na jej utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci. Skarżąca wskazał, że miesięcznie ponosi wydatku na mieszkanie w wysokości 1000 zł, co w miesiącach gdy osiąga tylko dochód z wynagrodzenia za pracę pozostawia 600 zł na utrzymanie trzyosobowej rodziny. Skarżąca zarzuciła Sądowi, że nie odniósł się on w żaden sposób do ponoszonych przez nią kosztów utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej zasady stanowi art. 246 § 1 pkt 1 zgodnie z którym osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli Sąd ma jakiekolwiek wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej wnioskodawcy, to powinni wezwać stronę w trybie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów. Zgodnie zaś z art. 257 p.p.s.a. wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji w żaden sposób nie ocenił sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Jedyną informacje wskazaną przez Sąd jest miesięczny dochód netto skarżącej. Brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia do miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo rodzinne, do oszczędności posiadanych przez skarżącą czy też do posiadanego majątku. Informacje te są niezbędne do dokonania rzeczywistej oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenia czy przysługuje jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub też częściowym. W sytuacji gdy Sąd I instancji nie posiadał wszelkich informacji pozwalających na pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, powinien był – jak zostało to już wskazane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r. – ponownie wezwać skarżącą w trybie art. 255 p.p.s.a. do udzielenia tych informacji albo stosownie do art. 257 p.p.s.a. pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w związku z jego nieuzupełnieniem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI