II OZ 590/24

II OZ 590/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II OSK 858/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-21
II SA/Lu 550/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-12-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 października 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Spółki Akcyjnej z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 550/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi S. Spółki Akcyjnej z siedzibą w T. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 22 maja 2024 r., znak: ZOAXlV.7721.9:2024 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 lipca 2024 r., II SA/Lu 550/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Lublinie oddalił wniosek S. S.A. z/s w T. (skarżąca, Spółka) dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie ("LWINB") z 22 maja 2024 r., znak: ZOAXlV.7721.9:2024 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżonym do sądu postanowieniem LWINB utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku (PINB) z 29 marca 2024 r. w przedmiocie wstrzymania inwestorowi – Spółce prowadzenia robót budowlanych związanych z budową obiektu reklamy dwustronnej, zlokalizowanej na działce nr [...], położonej w [...], gm. [...], bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W skardze Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że akt ten wywołuje daleko idące konsekwencje, w szczególności związane z obowiązkiem poniesienia opłaty legalizacyjnej i związane z uniknięciem nakazu rozbiórki. Uiszczenie takiej opłaty może wyrządzić Spółce znaczną szkodę "zwłaszcza w relacji do niewielkiej wartości spornego obiektu". Wskazano na fakt toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania dotyczącego analogicznej sytuacji, w której Trybunał będzie badał zgodność z Konstytucją art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c ustawy Prawo budowlane. Zdaniem skarżącej wątpliwości co do konstytucyjności przepisów "mogą spowodować obalenie domniemania ich zgodności z Konstytucją, co skutkowałoby zmarnotrawieniem potencjalnie uiszczonej przez skarżącą opłaty legalizacyjnej"
Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2024, poz. 725; uPb) nie kończy sprawy i jej nie załatwia co do istoty. Nie rozstrzyga kwestii legalizacji (lub rozbiórki). Wstrzymanie tego aktu na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935, Ppsa) zasadniczo nie jest możliwe, ponieważ dopiero jego wydanie może uruchomić tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Główną konsekwencją zaskarżonego postanowienia jest formalne uruchomienie procedury, która może prowadzić do legalizacji spornego obiektu budowlanego lub do nakazania jego rozbiórki (art. 49e uPb). Dopiero zatem na kolejnym etapie postępowania na skarżącą zostaną ewentualnie nałożone obowiązki.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa zaskarżonemu postanowieniu zarzuca się mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 Ppsa poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie powołała konkretnych okoliczności, które świadczyłyby o zasadności złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia LWINB, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła, że w niniejszej sprawie w przypadku braku wstrzymania jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wskazując, że:
a) postanowienie LWINB wywołuje daleko idące konsekwencje, w szczególności związane z obowiązkiem poniesienia wysokiej opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000 zł niezbędnej do kontynuowania procedury legalizacyjnej oraz uniknięcia wydania przez organ nakazu rozbiórki,
b) uiszczenie wysokiej opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000 zł może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę (zwłaszcza w stosunku do niewielkiej wartości kontenerów,
c) przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się obecnie postępowanie, w którym badana będzie zgodność z Konstytucją RP art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c) uPb, który ma zastosowanie również w niniejszej sprawie, a wątpliwości co do konstytucyjności ww. przepisu mogą spowodować obalenie domniemania ich zgodności z Konstytucją, w konsekwencji czego skarżąca zostanie narażona na zmarnotrawienie potencjalnie uiszczonej przez nią opłaty legalizacyjnej (gdyby bowiem wskazany przepis był stosowany zgodnie z ustawą zasadniczą, potrzeba uiszczenia tej opłaty nigdy by nie powstała).
Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wnosi o:
1) na podstawie 195 § 2 Ppsa - uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd I instancji w całości, gdyż podstawy zażalenia są oczywiście usprawiedliwione,
2) ewentualnie, w przypadku przekazania zażalenia wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 185 § 1 Ppsa w zw. z art. 197 2 tej ustawy - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi I instancji,
3) ponadto oświadcza, że zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym,
4) w każdym zaś przypadku na podstawie art. 203 pkt 1 Ppsa w zw. z art. 197 § 2 Ppsa - zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca wprost wskazała, że wykonanie zaskarżonego postanowienia może wyrządzić jej znaczną szkodę łub spowodować trudne do odwrócenia skutki i wskazała na przyczyny takiego stanu rzeczy. Konsekwencją wykonania zaskarżonego postanowienia jest konieczność uiszczenia niebagatelnej opłaty legalizacyjnej celem uniknięcia wydania przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki obiektu budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 Ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie nie zawarto stosownej argumentacji, to sąd I instancji niewadliwie ocenił, że przedmiotowy wniosek nie podlega uwzględnieniu. Poza tym przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie można utożsamiać z oceną legalności wydanych rozstrzygnięć administracyjnych. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu (czynności) jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 Ppsa przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku.
Sprawa, w której zostało wydane zaskarżone postanowienie LWINB dotyczy oceny legalności wykonywanych robót budowlanych, czemu służy wdrożenie trybu tzw. legalizacyjnego, który przewidują przepisy Prawa budowlanego, w którym, o ile zachodzą przesłanki, możliwe jest wstrzymanie przez organ nadzoru budowlanego robót budowlanych. Wynika z tego, że na aktualnym etapie postępowania władnym do wstrzymania robót budowlanych jest organ nadzoru budowlanego, oczywiście tylko w przypadku spełnienia przesłanek przewidzianych w Prawie budowlanym. Poza tym argumenty powołane w zażaleniu nie mogą skutkować udzieleniem ochrony tymczasowej. Przede wszystkim odnoszą się one do legalności zaskarżonego postanowienia, a ponadto antycypują ewentualną wysokość opłaty legalizacyjnej. Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie postanowienie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Nie wynika z niego ani nakaz rozbiórki spornego obiektu, ani nie nałożono nią opłaty legalizacyjnej. Antycypowanie ewentualnej decyzji o nakazie rozbiórki także nie jest przedmiotem skargi. Wszystkie zatem te okoliczności nie mają bezpośredniego związku z przedmiotem zaskarżenia. Hipotetyczne następstwa w związku z kolejnymi spodziewanymi ewentualnie aktami podejmowanymi wobec spornego obiektu przez organy nadzoru budowlanego w żadnym stopniu nie wyczerpują żadnej przesłanki z art. 61 § 3 Ppsa przy uwzględnieniu przedmiotu skargi w rozpoznawanej sprawie.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczenie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.