II OZ 58/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-04-13
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie administracyjnecudzoziemcyobywatelstwoautokontrolakoszty postępowaniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSA

NSA oddalił zażalenie Prezesa UDSKiW na postanowienie WSA w Warszawie o zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego, uznając podjęcie postępowania administracyjnego przez organ za formę uwzględnienia skargi w trybie autokontroli.

Sprawa dotyczyła zażalenia Prezesa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i Repatriacji na postanowienie WSA w Warszawie o zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego. WSA umorzył postępowanie administracyjne po tym, jak organ podjął zawieszone postępowanie, uznając to za skuteczne uwzględnienie skargi. NSA, analizując instytucję autokontroli organu (art. 54 § 3 p.p.s.a.), uznał, że podjęcie postępowania administracyjnego przez organ, z uwagi na przesłanki wskazane w skardze, stanowiło uwzględnienie skargi w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli nie powołano go wprost. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie organu.

Przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym było zażalenie Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 831/04. WSA w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi N. G. na postanowienie Prezesa Urzędu o zawieszeniu postępowania w sprawie poświadczenia obywatelstwa polskiego. Powodem umorzenia było cofnięcie skargi przez N. G. z uwagi na fakt, że Prezes Urzędu, po wniesieniu skargi, postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2004 r. podjął zawieszone postępowanie. WSA zasądził od Prezesa Urzędu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Prezes Urzędu zaskarżył postanowienie WSA w części dotyczącej zasądzenia kosztów, podnosząc, że instytucja autokontroli organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym może przebiegać tylko w ramach nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, a w tej sprawie zastosowano tryb zwykły (art. 97 § 2 KPA). Zarzucił, że postanowienie WSA zostało podjęte bez podstawy prawnej. N. G. wniósł o oddalenie zażalenia, argumentując, że nie cofnął skargi, a jedynie złożył wniosek o umorzenie postępowania. Podkreślił, że przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego (brak zagadnienia prejudycjalnego) nigdy nie zaistniała. NSA, powołując się na art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że organ może uwzględnić skargę w całości do dnia rozprawy, uznał, że podjęcie przez Prezesa Urzędu postępowania administracyjnego z urzędu, z uwagi na przesłanki wskazane w skardze, stanowiło uwzględnienie skargi w rozumieniu tego przepisu. Sąd podkreślił, że specyfika autokontroli w przypadku postanowienia o zawieszeniu postępowania pozwala na podjęcie postępowania w trybie zwykłym (art. 97 § 2 KPA). W ocenie NSA, odmienna wykładnia prowadziłaby do pozbawienia skarżącego możliwości zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. W związku z tym, NSA oddalił zażalenie Prezesa Urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, podjęcie postępowania administracyjnego przez organ z urzędu, z uwagi na przesłanki wskazane w skardze do sądu administracyjnego, stanowi uwzględnienie skargi w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a., nawet jeśli organ nie powołał wprost tego przepisu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że instytucja autokontroli organu (art. 54 § 3 p.p.s.a.) pozwala organowi na uwzględnienie skargi poprzez zastąpienie zaskarżonego rozstrzygnięcia innym. W przypadku postanowienia o zawieszeniu postępowania, organ może uwzględnić skargę poprzez podjęcie postępowania w trybie zwykłym (art. 97 § 2 KPA), jeśli przyczyny podjęcia postępowania wynikają z przesłanek wskazanych w skardze. Pozwala to skarżącemu na uzyskanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 54 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

KPA art. 97 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący podjęcia zawieszonego postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podjęcie postępowania administracyjnego przez organ z urzędu, z uwagi na przesłanki wskazane w skardze, stanowi uwzględnienie skargi w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a. Organ może uwzględnić skargę na postanowienie o zawieszeniu postępowania poprzez podjęcie postępowania w trybie zwykłym (art. 97 § 2 KPA).

Odrzucone argumenty

Autokontrola organu może przebiegać tylko w ramach nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Postanowienie WSA o zasądzeniu kosztów zostało podjęte bez podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

instytucja autokontroli organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podjęcie z urzędu postępowania w trybie zwykłym, przewidzianym w art. 97 § 2 KPA uwzględnił skargę w całości w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a. Odmienna wykładnia prowadziłaby bowiem do tego, iż skarżący byłby w niczym nieuzasadniony sposób pozbawiony możliwości zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja instytucji autokontroli organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 54 § 3 p.p.s.a.) oraz możliwość uwzględnienia skargi poprzez podjęcie postępowania administracyjnego w trybie zwykłym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ podjął zawieszone postępowanie administracyjne po wniesieniu skargi na postanowienie o zawieszeniu, a sąd rozpatruje zażalenie na postanowienie o kosztach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia ważny aspekt procedury sądowoadministracyjnej - jak organ może 'naprawić' swoje błędy poprzez autokontrolę i jakie to ma konsekwencje dla kosztów postępowania.

Jak organ administracji może 'uwzględnić' skargę i uniknąć kosztów? NSA wyjaśnia mechanizm autokontroli.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 58/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
V SA 4126/03 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2004-09-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 831/04 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi E.F. na postanowienie Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 24 marca 2004 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie poświadczenia obywatelstwa postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 września 2004 r. (sygn. akt 2V SA 4126/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi N. G. na postanowienie Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 10 września 2003 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie poświadczenia obywatelstwa polskiego, zwrócił skarżącemu kwotę 5 złotych tytułem połowy wpisu sądowego oraz zasądził od Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd podkreślił, że przesłanką umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego było cofnięcie przez N. G. skargi z uwagi na fakt, iż , już po wniesieniu skargi, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców postanowieniem dnia 11 sierpnia 2004 r. podjął zawieszone postępowanie.
Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2004 r. (sygn. akt 2V SA 4126/03), w części dotyczącej zasądzenia na rzecz N. G. kwoty 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego i wniósł o uchylenie tego postanowienia w części zaskarżonej.
Żalący się podniósł, iż instytucja autokontroli organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w odniesieniu do zaskarżonych decyzji i postanowień, może przebiegać tylko w ramach istniejących trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, a w przedmiotowej sprawie żaden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego nie miał zastosowania, gdyż postępowanie zostało podjęte z urzędu w trybie zwykłym, przewidzianym w art. 97 § 2 KPA. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców zarzucił, iż w zaskarżonej części postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2004 r. zostało podjęte bez podstawy prawnej.
W odpowiedzi na zażalenie N. G., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie zażalenia w całości oraz zasądzenie od Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców kosztów postępowania według norm
przepisanych. N. G. podniósł, iż nie cofnął skargi a jedynie złożył wniosek o umorzenie postępowania. Ponadto skarżący zaznaczył, że przesłanką podjęcia przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców postępowania administracyjnego był brak zagadnienia prejudycjalnego na co skarżący zwracał uwagę w skardze. Dlatego zadaniem skarżącego nie można się zgodzić z twierdzeniem organu, że powodem podjęcia postępowania administracyjnego było ustąpienie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania, ponieważ przyczyn zawieszenia nigdy nie zaistniały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
W doktrynie trafnie wskazuje się, iż uprawnienia autokontrolne powinny być postrzegane przede wszystkim jako możliwość "ponownego zajęcia się daną sprawą administracyjną i – przy spełnieniu określonych przesłanek – ponownego jej rozstrzygnięcia przez organ administracji" /Kiełkowski T., Uprawnienia autokontrolne organu administracji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2004, nr 7-8, s. 183/. Podstawową cechą autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a. jest więc zastąpienie zaskarżonego rozstrzygnięcia w sprawie, innym rozstrzygnięciem, uwzględniającym skargę w całości. Niewątpliwie jednak organ dokonując autokontroli musi uwzględnić w każdym przypadku odmienności formy danego typu działalności administracji, a także jej istotę /Sobieralski K., Uprawnienia samokontrolne organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Państwo i Prawo 2004, z. 1, s. 67/.
Zdaniem Sądu specyfika autokontroli organu administracji w przypadku uwzględnienia skargi na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego powoduje, iż może ono nastąpić w dwojaki sposób. Po pierwsze, poprzez wzruszenie postanowienia o zawieszeniu postępowania w trybach nadzwyczajnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a po drugie, w szczególności, gdy przesłanką podjęcia
postępowania są przyczyny wskazane w skardze do sądu administracyjnego, poprzez podjęcie z urzędu postępowania w trybie zwykłym, przewidzianym w art. 97 § 2 KPA. W rozpatrywanym przypadku art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazując, iż organ "może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę" odsyła bowiem również do przepisów wyznaczających kompetencje Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców dotyczące sprawy zawieszenia postępowania administracyjnego, z której to kompetencji organ skorzystał, wydając zaskarżone do sądu postanowienie o zawieszeniu postępowania. Powoduje to, iż stosując art. 54 § 3 p.p.s.a. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców może z tej kompetencji ponownie skorzystać wydając z urzędu, w trybie zwykłym (przewidzianym w art. 97 § 2 KPA) postanowienie o podjęciu postępowania administracyjnego /por. Kiełkowski T., Uprawnienia autokontrolne organu administracji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2004, nr 7-8, s. 184/.
Okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności wydanie postanowienia o podjęciu postępowania, z uwagi na wskazane w skardze przesłanki, w sytuacji zawisłości przed sądem administracyjnym sprawy ze skargi na postanowienie o zawieszeniu postępowania, pozwalają uznać, iż Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców uwzględnił skargę w całości w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a., mimo iż nie wskazał tego przepisu jako podstawy wydania postanowienia o podjęciu postępowania administracyjnego. Odmienna wykładnia prowadziłaby bowiem do tego, iż skarżący byłby w niczym nieuzasadniony sposób pozbawiony możliwości zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
Mając te względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 w związku z art.197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI