II OZ 579/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-12
NSAbudowlaneŚredniansa
roboty budowlanewstrzymanie budowysamowola budowlanapostępowanie administracyjneprawo budowlanesądy administracyjnezażaleniewstrzymanie wykonania

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające wstrzymania wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając, że sąd nie może wstrzymać wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, gdyż nie jest to decyzja kończąca postępowanie, a argumenty strony dotyczą meritum sprawy.

NSA rozpatrzył zażalenie C. Sp. z o.o. na postanowienie WSA, które odmówiło wstrzymania wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Spółka argumentowała, że sąd może wstrzymać wykonanie takiego postanowienia i że jego wykonanie wiąże się z wyższymi kosztami legalizacji. NSA uznał, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie jest decyzją kończącą postępowanie, a zatem nie podlega wstrzymaniu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że nie może rozpatrywać sprawy co do istoty na etapie postępowania wpadkowego i oceniać zasadności stwierdzenia samowoli budowlanej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2023 r., które odmówiło wstrzymania wykonania postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2023 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 28 lutego 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nie kończy postępowania i nie podlega wstrzymaniu na podstawie art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Celem wstrzymania budowy jest rozważenie przez organ nakazów lub zakazów w odniesieniu do prowadzonej budowy, a jego wstrzymanie byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie postanowienia WSA, argumentując, że sąd może wstrzymać wykonanie postanowienia o wstrzymaniu budowy, ponieważ przepisy nie wykluczają takiej możliwości. Podniosła również, że wykonanie zaskarżonego postanowienia wiąże się z nałożeniem wyższych opłat legalizacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za niezasadne. Sąd podkreślił, że na etapie postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu sąd nie może rozpatrywać sprawy co do istoty. Wstrzymanie wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie jest możliwe, ponieważ nie jest to decyzja kończąca postępowanie. Sąd nie może również oceniać przyszłych postępowań ani argumentów dotyczących zasadności stwierdzenia samowoli budowlanej. Strona nie wykazała przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczących bezpośredniego zagrożenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, wskazując jedynie na potencjalne wyższe koszty legalizacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie może zostać wstrzymane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ nie jest to decyzja kończąca postępowanie, a jedynie środek tymczasowy uruchamiający postępowanie naprawcze.

Uzasadnienie

Sąd nie może rozpatrywać sprawy co do istoty na etapie postępowania wpadkowego. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie kończy postępowania, a jego wstrzymanie byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Strona musi wykazać bezpośrednią szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie potencjalne konsekwencje finansowe związane z legalizacją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.b. art. 48 § ust. 1

Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie jest decyzją kończącą postępowanie i nie podlega wstrzymaniu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd nie może rozpatrywać sprawy co do istoty na etapie postępowania wpadkowego. Strona nie wykazała przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczących bezpośredniej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Odrzucone argumenty

Sąd może wstrzymać wykonanie postanowienia o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego, ponieważ przepisy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wykluczają takiej możliwości. Wykonanie zaskarżonego postanowienia WINB i poprzedzającego go postanowienia PINB oznacza nałożenie na skarżącą obowiązku uzyskania dokumentów opisanych w art. 48b ust. 2 p.b. i naliczenie opłaty legalizacyjnej w wyższej kwocie, co stanowi znaczną szkodę. Legalizacja tablicy reklamowej będzie znacznie mniej kosztowna, jeśli zastosowanie znajdą przepisy art. 48b ust. 3 p.b. lub art. 50 p.b.

Godne uwagi sformułowania

Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Na etapie postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, wypowiadając się co do zasadności wydania przez organ tego aktu. Sąd może odnosić się tylko do argumentów, które ewentualnie potwierdzają, że wstrzymanie wykonania robót budowlanych bezpośrednio wywołuje u strony występującej z wnioskiem/zażaleniem znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61 § 3 p.p.s.a. w kontekście postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych oraz ograniczenia kognicji sądu na etapie postępowania wpadkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wstrzymania wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych; nie rozstrzyga meritum sprawy samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym, które ma praktyczne znaczenie dla inwestorów i organów nadzoru budowlanego, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Czy można wstrzymać postanowienie o wstrzymaniu budowy? NSA wyjaśnia granice postępowania wpadkowego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 579/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1802/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-15
II OSK 733/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1802/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2023 r. nr 854/23 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1802/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2023 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 28 lutego 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.; dalej "p.b."), nie kończy sprawy i jej nie załatwia. Innymi słowy, jego wstrzymanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ dopiero wydanie takiego postanowienia uruchamia tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Celem wstrzymania budowy jest w istocie rozważenie przez organ, jakie nakazy (zakazy) w odniesieniu do prowadzonej budowy powinny zostać wydane. Wydanie takiego postanowienia uruchamia tryb prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej, które to postępowanie kończy dopiero decyzja o legalizacji obiektu albo o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. Pełnomocnik strony w obszernej argumentacji podniósł m.in., że sąd może wstrzymać wykonanie postanowienia o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego, ponieważ przepisy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wykluczają wstrzymania wykonania postanowienia w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego, wydanego na podstawie art. 48 p.b. Pełnomocnik wskazał, że toczy się postępowanie legalizacyjne z wniosku skarżącej, a tym samym wykonanie zaskarżonego postanowienia WINB i poprzedzającego go postanowienia PINB oznacza nałożenie na skarżącą obowiązku uzyskania dokumentów, opisanych w art. 48b ust. 2 p.b., naliczenie opłaty legalizacyjnej w oparciu o art. 49d ust. 1 pkt 1 p.b., a w przypadku uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 2 p.b., legalizacja przedmiotowej tablicy reklamowej będzie znacznie mniej kosztowna, ponieważ wymagane będą dokumenty określone w art. 48b ust. 3 p.b. oraz opłata legalizacyjna w kwocie 2500 zł, a nie dokumenty określone w art. 48b ust. 2 p.b. oraz opłata legalizacyjna w kwocie 125000 zł. W przypadku zastosowania przepisu art. 50 p.b. dotyczącego robót budowlanych nie będących budową, nie byłyby stosowane przepisy o opłacie legalizacyjnej w odniesieniu do przedmiotowej tablicy reklamowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.
Należy wskazać, że na etapie postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, wypowiadając się co do zasadności wydania przez organ tego aktu. Sąd nie może zatem wstrzymać wykonania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych z uwagi na argument, że postanowienie takie przesądza o stwierdzeniu samowoli budowlanej, a strona się z takim stwierdzeniem nie zgadza. Podobnie Sąd nie ocenia przyszłych postępowań, które mogą wyniknąć z braku wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Sąd może odnosić się tylko do argumentów, które ewentualnie potwierdzają, że wstrzymanie wykonania robót budowlanych bezpośrednio wywołuje u strony występującej z wnioskiem/zażaleniem znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. Taka argumentacja nie została przedstawiona, a strona wskazała, że instalacja została zakończona i żadna budowa nie jest prowadzona. Postanowienie nie wywołuje zatem bezpośredniego zagrożenia, a strona zagrożenie odnosi do innych potencjalnych sytuacji jak obowiązek uzyskania dokumentów opisanych w art. 48b ust. 2 p.b., czy nałożenia opłaty legalizacyjnej.
Skarżąca w niniejszym postępowaniu w istocie domaga się podważenia wstrzymania robót budowlanych, gdyż kwestionuje, że instalacja tablicy reklamowej wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a tym samym, że doszło do samowoli budowlanej z uwagi na jego brak. Rozważanie te nie mogą stanowić przedmiotu postępowania wpadkowego i mogą zostać rozstrzygnięte dopiero przy merytorycznej ocenie postanowienia MWINB z 30 maja 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI