II OZ 559/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego i wyłączył sędziego od orzekania w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego M.W. od orzekania w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania. Skarżąca zarzucała sędziemu negatywne nastawienie i błędy w poprzednich postępowaniach. NSA uznał, że wielokrotne wyłączenia sędziego M.W. w sprawach tej samej strony mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, uchylił postanowienie WSA i wyłączył sędziego od orzekania.
Sprawa dotyczyła zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, które oddaliło wniosek o wyłączenie sędziego WSA M.W. od orzekania w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Skarżąca podnosiła, że sędzia M.W. jest do niej negatywnie nastawiony i działał na jej szkodę w poprzednich postępowaniach, co skutkowało jego wyłączeniem w innych sprawach. WSA oddalając wniosek, uznał, że nie zaszły przesłanki do wyłączenia sędziego z mocy ustawy ani na podstawie art. 19 P.p.s.a., gdyż wątpliwości strony miały charakter subiektywny. NSA w wyniku rozpoznania zażalenia uznał, że okoliczność, iż sędzia M.W. był wielokrotnie wyłączany w sprawach tej samej strony, może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżone postanowienie i wyłączył sędziego M.W. od orzekania w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, okoliczność, że sędzia był wielokrotnie wyłączany w sprawach tej samej strony, może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć wątpliwości strony co do bezstronności sędziego mają charakter subiektywny, to powtarzające się wyłączenia w sprawach tej samej strony mogą obiektywnie wpływać na postrzeganie bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego z mocy ustawy.
p.p.s.a. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 6a dodany nowelizacją z 2009 r. dotyczy wyłączenia sędziego w sprawach skargi na decyzję lub postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie.
p.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wyłączenia sędziego na wniosek strony, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Zmieniony nowelizacją z 2006 r. po wyroku TK z 2005 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wielokrotne wyłączenia sędziego w sprawach tej samej strony mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że zarzuty strony dotyczące negatywnego nastawienia sędziego i błędów w poprzednich postępowaniach miały charakter subiektywny i nie uzasadniały wyłączenia. Skład sądu orzekającego w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego był właściwy, mimo orzekania z wnioskowanym sędzią w innych sprawach.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja wyłączenia sędziego [...] jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego [...] sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Oceny tej nie mogło zmienić subiektywne przekonanie skarżącej co do wadliwego, niewłaściwego sposobu orzekania we wcześniejszych sprawach z udziałem skarżącej. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny [...] orzekł jak w sentencji.
Skład orzekający
Anna Łuczaj
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sytuacjach, gdy wątpliwości co do jego bezstronności wynikają z powtarzających się wyłączeń w sprawach tej samej strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów P.p.s.a. dotyczących wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - wyłączenia sędziego, co jest kluczowe dla zapewnienia bezstronności sądu. Pokazuje, jak sądy rozpatrują takie wnioski i jakie argumenty są brane pod uwagę.
“Kiedy wielokrotne wyłączenie sędziego staje się podstawą do jego dalszego wyłączenia?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 559/12 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2012-06-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-06-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 659 Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane II OZ 379/13 - Postanowienie NSA z 2013-05-17 II OZ 1157/12 - Postanowienie NSA z 2013-01-08 II SAB/Bk 8/12 - Postanowienie WSA w Białymstoku z 2014-01-14 II OZ 1079/13 - Postanowienie NSA z 2013-11-27 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i wyłączono sędziego Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 18 i 19, art. 185 par. 1 w związku z art. 197 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 8/12 o oddaleniu wniosku J. W. o wyłączenie sędziego WSA M. W. od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie przekazania wniosku o rozbiórkę obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wyłączyć sędziego WSA M. W. od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], sygn. akt II SAB/Bk 8/12. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 8/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – M. W. od orzekania w jej sprawie na przewlekłość postępowania [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż J. W. podniosła, że w/w sędzia jest do niej nastawiony negatywnie w sprawie dotyczącej budowy obory na działce nr [...] we wsi I. Orzekając wcześniej w SKO w [...] działał na szkodę jej interesu, co skutkowało wyłączeniem go od orzekania w sprawach: II SAB/Bk 81/11, II SAB/Bk 5/12, II SAB/Bk 6/12, II SA/Bk 357/10, II SA/Bk 368/10. Wyjaśniła, że oddalenie wniosku o jego wyłączenie w sprawie II SAB/Bk 35/11 spowodowało, że Wojewoda [...] pozostaje w bezczynności. Nadto sędzia w ostatnio wymienionej sprawie przedłożył NSA wraz z aktami sprawy sentencję błędnego wyroku o sygn. akt II SA/Bk 647/08, w związku z czym wprowadzono sąd kasacyjny w błąd co do ustaleń stanu faktycznego i prawnego sprawy, na co – z uwagi na rozpoznawanie skargi kasacyjnej przez NSA na posiedzeniu niejawnym – ona jako strona nie mogła zwrócić uwagi. Zdaniem skarżącej również w sprawie II SAB/Bk 81/11 działanie sędziego było nieprawidłowe i doprowadziło do przewlekłości postępowania. Sąd zaznaczył, iż wnioskowany do wyłączenia sędzia złożył oświadczenie, z którego wynikało, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając wniosek podniósł, iż nie mogło być mowy o zaistnieniu przesłanek do wyłączenia z mocy ustawy wymienionych w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Aczkolwiek okoliczności z pkt 6 "a" i 7 wymienionego przepisu mogły podlegać rozważeniu. Zgodnie pkt 6 "a" wymienionego przepisu podlega wyłączeniu sędzia w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Przedmiotowa sprawa dotyczy przewlekłości postępowania przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] w zakresie przekazania między organami wniosku o rozbiórkę obiektu budowlanego. Do chwili orzekania w niniejszym postępowaniu wpadkowym wnioskowany do wyłączenia sędzia nie wydał żadnego orzeczenia dotyczącego bezpośrednio aktu wskazanego wyżej organu, odnoszącego się do spornej zabudowy. Sąd podał, iż okoliczność udziału sędziego M. W. w składzie orzekającym w sprawie II SAB/Bk 35/11, ze skargi J. W. na decyzję [...]WINB w przedmiocie rozbiórki obiektu na działce n [...] we wsi I. nie może być podstawą do wyłączenia w/w sędziego. Sąd wyjaśnił, iż postępowanie to zainicjował wniosek skarżącej z dnia 14 marca 2008 r., co do którego – w jej ocenie – wskazany organ procedował w sposób przewlekły. Jest to ten sam wniosek, co do którego przekazania przewlekłość skarżona jest w sprawie niniejszej. W opisanej sytuacji procesowej nie występuje jednak przypadek, gdy sędzia "brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie", bowiem sprawa II SAB/Bk 35/11 nie została zakończona wyrokiem ani postanowieniem. Odnośnie przesłanki z art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a. – Sąd wyjaśnił, iż sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy, w której rozstrzyganiu brał udział w organach administracji publicznej to stwierdzić trzeba – podobnie jak uczynił to skład orzekający w sprawie II SA/Bk 32/12, że właściwość rzeczowa SKO w szeroko rozumianym procesie budowlanym jest ograniczona wyłącznie do etapu ustalania warunków zabudowy, ale już nie wydawania pozwolenia na budowę. Postępowanie, w którym skarżąca obecnie występuje, dotyczy rozstrzygnięć wydanych w trakcie procesu legalizacji. W tym przedmiocie SKO nie orzeka, zatem i stanowisko wymienionego sędziego jako członka organu odwoławczego w sprawie o warunki zabudowy nie mogło dotyczyć zagadnień spornych w sprawie niniejszej, bowiem nie są to te same sprawy. Sąd zwrócił uwagę, iż odnośnie podstawy wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. wypracowano w orzecznictwie stanowisko, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania sprawy (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r., II FZ 397/08). Uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia również prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa postawa sędziego oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie (postanowienie NSA z dnia [...] grudnia 2004 r., OZ 863/04). Wobec powyższego Sąd podał, iż orzeczenia wydane przez wnioskowanego do wyłączenia sędziego lub z jego udziałem, które wskazała skarżąca, nie stanowią o wystąpieniu obiektywnych wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Pokazują natomiast, że strona subiektywnie odbiera sędziego jako "wrogo do niej nastawionego", czego jednak nie uzasadnia odwołaniem się do przesłanek obiektywnych, a jedynie do zarzutów dotyczących sposobu zastosowania przepisów procesowych i materialnych. Te natomiast powinny być przedmiotem stosownych środków zaskarżenia, ale same w sobie nie uzasadniają jeszcze wyłączenia. W stosunku do poszczególnych spraw Sąd wskazał, że: 1) w sprawie II SAB/Bk 81/11 został w/w sędzia wyłączony, ale nie może to przesądzać o automatycznym wyłączeniu również w sprawie niniejszej, zwłaszcza że dotyczy ona działania innego organu i w innej sprawie (w tamtej sprawie była to bezczynność Wojewody [...]) oraz że sąd jest uprawniony do oceny przesłanek wyłączenia indywidualnie w konkretnym postępowaniu i nie powinien działać automatycznie; 2) w sprawach II SAB/Bk 5/12 i II SAB/Bk 6/12 skarżona była przewlekłość Wojewody, a nie Inspektora Wojewódzkiego i dotyczyły one legalności postępowania o uzyskanie pozwolenia na budowę, a nie postępowania legalizacyjnego. Skarżąca nie wykazała, w jaki sposób wyłączenie w tamtych sprawach podważa bezstronność sędziego w sprawie niniejszej, mającej za przedmiot przewlekłość organu nadzoru budowlanego. Wskazanie, że sędzia działał na szkodę jej interesu nie zostało w sposób przekonujący i z odwołaniem się na obiektywne przesłanki uzasadnione; 3) w sprawach II SA/Bk 357/10 i II SA/Bk 368/10 ze skargi J. W. na niewykonywanie przez [...]WINB i PINB wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06 wyłączono sędziego M. W., ale sprawy te również miały za przedmiot kwestie zupełnie inne niż niniejsze postępowanie. Już w uzasadnieniu postanowienia tutejszego sądu w sprawie II SA/Bk 32/12 wyjaśniono stronie, że skargi dotyczyły niewykonania przez organy nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06, który był skierowany nie do organów nadzoru budowlanego, ale do organów nadzoru architektoniczno – budowlanego orzekających w sprawie pozwolenia na budowę z 18.11.2004 r. Wyłączenie zatem w tych sprawach sędziego M. W. nie przesądza o takiej konieczności w sprawie niniejszej, zwłaszcza że i w tym przypadku wniosek nie został przekonująco uzasadniony; 4) w sprawie II SAB/Bk 35/11, co do której skarżąca również wskazuje na nieprawidłowe procedowanie przez sędziego – nie zaskarżyła postanowienia oddalającego wniosek o jego wyłączenie z 03.11.2011 r., a sędzia odrzucił skargę w dniu 03.11.2011 r., którą to ocenę prawną NSA podzielił oddalając w sprawie II OSK 530/12 skargę kasacyjną. Bezpodstawne jest w związku z tym zarzucanie sędziemu M. W. braku bezstronności z powoływaniem się na sposób jego działania w tej sprawie. Reasumując Sąd wyjaśnił, iż obowiązek wyłączenia sędziego istnieje zawsze wówczas, gdy powstają wątpliwości co do jego bezstronności oraz konieczność obiektywnego charakteru tych wątpliwości. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w sprawie niniejszej, bowiem okoliczności przemawiające, zdaniem strony, za wyłączeniem sędziego, mają walor subiektywny, opierający się na braku zaufania strony do sędziego. Ponadto sam fakt, że strona podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wykonywaniu przez sędziego swych obowiązków, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą między nią, a sędzią takie stosunki, które powodują wyłączenie od orzekania. Oceny tej nie mogło zmienić subiektywne przekonanie skarżącej co do wadliwego, niewłaściwego sposobu orzekania we wcześniejszych sprawach z udziałem skarżącej. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. W. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. W zażaleniu skarżąca podniosła następujące zarzuty: 1. Niewłaściwie dobrany skład osobowy zespołu orzekającego do rozpoznania mego wniosku z dnia 17 maja 2012 r. o wyłączenie sędziego; 2. Powoływanie się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia na postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. sprzed nowelizacji przepisu art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 3. Bezpodstawne twierdzenie, iż strona nie podważyła skutecznie oświadczenia sędziego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż sędzia NSA E. T. będąc przewodniczącym i jednocześnie sprawozdawcą skarżonego postanowienia, dotyczącego wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego M. W., nie mogła rozstrzygać o Jego wyłączeniu. Broniąc stanowiska sędziego M. W. w sprawie II SAB/Bk 35/11, broni stanowisko własne, ponieważ orzekała wspólnie z sędzią WSA M. W. w sprawie II SAB/Bk 35/11. Oznacza to, że nie może uznawać moich zarzutów stawianych innemu sędziemu skoro działała razem z nim. Skarżąca podniosła, iż na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. w sprawie II SAB/Bk 35/11 sędzia E. T. twierdziła, że sąd jest związany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2011 r. II OSK 729/11 i Sąd inaczej nie może. Zaś sędzia M. W. referując sprawę nie odniósł się do całości pisma procesowego skarżącej z dnia 14 listopada 2011 r. Dla podważenia treści tego pisma załączył sentencję wyroku II SA/Bk 647/08, w którym zmieniono intencję skarżącej. Ponadto skarżąca wymieniła wszystkie orzeczenia wydane przez wnioskowanego do wyłączenia sędziego wraz z jej odczuciami i wątpliwościami co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie jednak tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania Europejski Trybunał rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, iż w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 392/08). Ponadto sam fakt, że sędzia którego domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Kwestie związane z brakiem przez sędziego udziału w wydaniu orzeczenia regulują przepisy art. 18 § 1 pkt 6 i 6 a p.p.s.a. Sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) oraz w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 pkt 6 a p.p.s.a.). Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut J. W., iż skład Sądu orzekający w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego M. W. był niewłaściwy. Brak jest podstaw do wyłączenia sędziów E. T., I. D. i M. R. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego M. W. z tej tylko przyczyny, że sędziowie orzekali z sędzią M. W. w innych sprawach. Okoliczność ta nie oznacza, że sędziowie podlegają wyłączeniu w sprawie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku kilkakrotnie wydawał postanowienia o wyłączeniu sędziego M. W. w sprawach ze skargi J. W. i w składach rozpoznających wnioski orzekali sędziowie E. T. (postanowienie WSA w Białymstoku, II SA/Bk 368/10), I. D. (postanowienia WSA w Białymstoku II SA/Bk 368/10 i II SAB/Bk 81/11) i M. R. (postanowienia WSA w Białymstoku II SAB/Bk 6/12 i II SAB/Bk 5/12). Nie można zatem zakładać, iż w niniejszej sprawie wskazani wyżej sędziowie nie mogą ocenić bezstronnie i prawidłowo wniosku o wyłączenie sędziego M. W. Sędziowie E. T., I. D. i M. R. nie podlegali wyłączeniu od orzekania z mocy ustawy w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego M. W. w sprawie II SAB/Bk 8/12, gdyż nie zachodzą przesłanki wyszczególnione w art. 18 p.p.s.a. Skarżąca nie złożyła także wniosku o wyłączenie tych sędziów od orzekania w przedmiocie zgłoszonego wniosku (art. 19 p.p.s.a.) W tym stanie rzeczy skarżąca nie może skutecznie podnosić zarzutu, że skład orzekający WSA w Białymstoku, rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego był niewłaściwy. Powoływane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II OZ 863/04 nie ma wpływu na wynik sprawy i ocenę zaskarżonego postanowienia. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji powołał orzeczenie NSA wydane sprzed nowelizacji art. 19 p.p.s.a., lecz pozostałe wywody Sądu dotyczą prawidłowego brzmienia tego przepisu. W tym miejscu nadmienić należy, iż nowelizacji uległ też przepis art. 18 p.p.s.a. Art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 października 2009 ro zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2009 r. Nr 221, poz. 1736) został dodany art. 18 § 1 pkt 6 a w brzmieniu "dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie". Z mocy art. 1 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2006 r., Nr 208, poz. 1536) art. 19 p.p.s.a. otrzymał brzmienie "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Sąd pierwszej instancji orzekał mając na uwadze przepisy prawa w aktualnym brzmieniu. W niniejszej sprawie uznać należy, że okoliczność, iż sędzia M. W. został wyłączony kilkakrotnie postanowieniami WSA w Białymstoku – II SAB/Bk 6/12, II SAB/Bk 5/12, II SAB/Bk 81/11, II SA/Bk 357/10 i II SA/ Bk 368/10 od orzekania w sprawach, w których stroną jest skarżąca, może u J. W. powodować uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na okoliczność, iż nowelizacja art. 19 p.p.s.a. nastąpiła w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. ( SK 53/04, OTK – A 2005, Nr 11, poz. 134), w którym przepis ten został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez pominięcie w jego treści podstaw wyłączenia sędziego umożliwiających uwzględnienie i ocenę wszelkich okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziowskiej w sprawie. W uzasadnieniu Trybunał m.in. stwierdził, że "mechanizmy służące realizacji konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu, której jeden z elementów realizowany jest za pomocą instytucji wyłączenia sędziego, powinny godzić wartość, jaką jest niezależność sędziego od stron postępowania czy innych jego uczestników, z realnym zapewnieniem stronie możliwości urzeczywistnienia tego prawa poprzez wpływ na postępowanie za pomocą takich instrumentów procesowych, które pozwolą na eliminację jakichkolwiek uzasadnionych w oczach postronnego obserwatora wątpliwości co do bezstronności sędziego. W konsekwencji o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu braku obiektywizmu z punktu widzenia konkretnego sędziego, ale ocena, czy dla postronnego obserwatora także - jak się wskazuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego - z punktu widzenia strony, «zachodzą wystarczające okoliczności, które mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego». W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI