II OZ 542/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-06-28
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo pomocykoszty sądowepostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjnezażalenieskarżącysytuacja finansowaindywidualna ocena

NSA uchylił postanowienie WSA odrzucające wniosek o przyznanie prawa pomocy, podkreślając możliwość ponownego wniosku i konieczność indywidualnej oceny sytuacji finansowej strony.

Sprawa dotyczy zażalenia na postanowienie WSA odrzucające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Strona złożyła ponowny wniosek, wskazując na pogorszenie sytuacji finansowej i utrzymywanie czteroosobowej rodziny z niskich dochodów, w tym na koszty leczenia. NSA uznał, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania, a WSA nieprawidłowo ocenił sytuację finansową strony, nie uwzględniając indywidualnych potrzeb i wydatków.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które oddaliło wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sprawa wywodziła się ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Po wcześniejszych uchyleniach postanowień i przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym, WSA ponownie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, mimo że skarżąca przedstawiła nowe okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji finansowej – utrzymywanie czteroosobowej rodziny z dochodu 1081,46 zł netto, z czego znaczna część przeznaczana jest na leki. NSA uznał, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza się do jednokrotnego wniosku. Podkreślono, że WSA nieprawidłowo ocenił sytuację finansową skarżącej, nie uwzględniając jej indywidualnych potrzeb, wydatków na leczenie oraz sytuacji rodzinnej. Sąd pierwszej instancji nie wezwał również do złożenia dodatkowych dokumentów, a jego ocena możliwości finansowych ograniczyła się do częściowego wpisu, co było niewystarczające przy wniosku o całkowite zwolnienie. NSA uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na konieczność indywidualnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem; ponowny wniosek jest dopuszczalny w przypadku zmiany sytuacji finansowej.

Uzasadnienie

Przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania. Złożenie ponownego wniosku jest uzasadnione, gdy nastąpiła znacząca zmiana sytuacji finansowej strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 243 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA orzekł jak w sentencji postanowienia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 255

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie wezwał skarżącej do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów.

p.p.s.a. art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA orzekł jak w sentencji postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Możliwość złożenia ponownego wniosku o prawo pomocy w przypadku zmiany sytuacji finansowej. Konieczność indywidualnej oceny sytuacji finansowej strony, uwzględniającej jej potrzeby i wydatki. Niewłaściwa ocena sytuacji finansowej przez WSA, który nie uwzględnił wydatków na leczenie i utrzymanie rodziny.

Godne uwagi sformułowania

prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem sytuacja finansowa skarżącej uległa znacznej zmianie w stosunku do rozpoznawanej przez Sąd w oparciu o poprzedni wniosek nie można zgodzić się z uzasadnieniem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r., w którym Sąd nie odniósł się do wskazywanej przez skarżącą sytuacji rodzinnej wszystkie wskazane okoliczności muszą być rozpatrywane w odniesieniu do indywidualnej sytuacji, co wyklucza możliwość uogólnień

Skład orzekający

Małgorzata Stahl

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności dopuszczalności ponownego wniosku i zasad oceny sytuacji finansowej strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale zasady oceny sytuacji finansowej mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście sądu do sytuacji finansowej strony i że prawo pomocy jest dostępne na każdym etapie postępowania, co jest istotne dla zrozumienia dostępności wymiaru sprawiedliwości.

Prawo pomocy: Czy jeden wniosek wystarczy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 542/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Stahl /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Prawo pomocy
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zażaleniem postanowienie Sądu
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Z przepisu art. 243 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ wynika, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem. Złożenie ponownego wniosku może być np. spowodowane zmianą sytuacji finansowej skarżącego, która uległa znacznej zmianie w stosunku do rozpoznawanej przez sąd w oparciu o poprzedni wniosek.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu dniu 28 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 187/04 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
W toku postępowania ze skargi S. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...], skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek S. O. postanowieniem z dnia 18 maja 2004 r. W wyniku złożonego zażalenia orzeczenie to zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r., który skierował sprawę do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt VII SA/WA 187/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu powyżej 100 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2005 r.
Pismem z dnia 17 lutego 2005 r., doręczonym S. O. w dniu 1 marca 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W dniu 7 marca 2005 r. S. O. wniosła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca podał w nim, że obecnie z dochodów w wysokości 1081, 46 zł. netto utrzymuje się czteroosobowa rodzina, co uzasadnia jej wniosek. Wniosek ten został oddalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 marca 2005 r.
Na powyższe postanowienie Sądu skarżąca wniosła zażalenie. W zażaleniu tym podniosła, że odmowa przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym pozbawia jej możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest uzasadnione. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przepisu tego wynika, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem. W niniejszej sprawie, co wynika z przesłanych akt, S. O. złożyła ponowny wniosek, z którego wynika, że sytuacja finansowa skarżącej uległa znacznej zmianie w stosunku do rozpoznawanej przez Sąd w oparciu o poprzedni wniosek.
Sygn. akt II OZ 542/05
Ponadto nie można zgodzić się z uzasadnieniem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r., w którym Sąd nie odniósł się do wskazywanej przez skarżącą sytuacji rodzinnej. Z wniosku wynika, że rodzina skarżącej utrzymuje się z łącznej kwoty 1081, 46 zł. (z tytułu renty inwalidzkiej i zasiłku przedemerytalnego), z której znaczna część, według twierdzeń skarżącej, przeznaczana jest na lekarstwa dla dwóch chorujących członków rodziny oraz na stałe wydatki konieczne związane z utrzymaniem. Skoro Sąd nie wezwał skarżącej do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów (art. 255 p.p.s.a.), to znaczy, że nie poddał pod wątpliwość wysokości tych wydatków. W tej sytuacji ocena możliwości finansowych skarżącej ogranicza się do pozostałej kwoty i ocena ta nie może ograniczać się jedynie do zważenia, czy skarżąca jest w stanie ponieść częściowy koszt wpisu od skargi, jeśli skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Nie można również przyjąć, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, że wydatki, na które zwraca uwagę skarżąca we wniosku, są wydatkami powszechnie ponoszonymi i nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Tym bardziej nie sposób zgodzić się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż wydatki ponoszone na lekarstwa nie mogą stanowić argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku. Wszystkie wskazane okoliczności muszą być rozpatrywane w odniesieniu do indywidualnej sytuacji, co wyklucza możliwość uogólnień. W jednym przypadku mogą być to okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy, a w innym nie mające wpływu na ocenę sytuacji, jednakże nie mogą być one pominięte. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu nie wzięto powyższych przesłanek pod uwagę.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI