II OZ 530/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-21
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęprojekt budowlany zamiennywstrzymanie wykonaniaochrona tymczasowaprawo budowlanepostępowanie sądowoadministracyjnezażalenieNSAWSA

NSA uchylił postanowienie WSA i wstrzymał wykonanie decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, uznając, że skarżący uprawdopodobnili ryzyko znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, uznając argumenty skarżących o kosztach i zmianach planistycznych za niewystarczające. Skarżący w zażaleniu podnieśli, że są osobami starszymi w wieku emerytalnym, a koszt projektu (kilkanaście tysięcy złotych) stanowiłby znaczne obciążenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne, uchylił postanowienie WSA i wstrzymał wykonanie decyzji, stwierdzając, że skarżący uprawdopodobnili ryzyko znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.

Sprawa dotyczyła zażalenia skarżących D. B. i J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odmówiło wstrzymania wykonania decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta nakładała na skarżących obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Skarżący argumentowali, że koszt wykonania projektu (kilkanaście tysięcy złotych) spowoduje znaczną szkodę, a także podnosili kwestię możliwej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która mogłaby wpłynąć na możliwość zabudowy. Sąd pierwszej instancji uznał te argumenty za niewystarczające, wskazując na brak dowodów sytuacji finansowej i hipotetyczny charakter zmian planistycznych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, uznał je za zasadne. Sąd podkreślił, że możliwość ochrony tymczasowej musi istnieć na każdym etapie postępowania. W ocenie NSA, skarżący wykazali w zażaleniu, że wykonanie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, wiążącego się ze znacznymi kosztami, pociągnie za sobą możliwość wystąpienia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, zwłaszcza biorąc pod uwagę ich wiek, sytuację materialną i zdrowotną. W związku z tym NSA uchylił zaskarżone postanowienie i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli skarżący wykaże, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd powinien uchylić postanowienie odmawiające wstrzymania i wstrzymać wykonanie decyzji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że skarżący wykazali w zażaleniu ryzyko znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, biorąc pod uwagę koszty projektu budowlanego zamiennego, ich wiek, sytuację materialną i zdrowotną. Sąd podkreślił, że ochrona tymczasowa jest możliwa na każdym etapie postępowania i nie powinna być uzależniona od terminów rozpraw czy wykonania decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona ma obowiązek uzasadnić wniosek stosownymi twierdzeniami i dokumentami.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi uchylenie postanowienia sądu pierwszej instancji i wydanie orzeczenia rozstrzygającego o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania.

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania zażaleniowego.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje kwestię orzekania o zwrocie kosztów sądowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący uprawdopodobnili ryzyko znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w związku z koniecznością poniesienia kosztów wykonania projektu budowlanego zamiennego. Sytuacja materialna i zdrowotna skarżących, ich wiek, a także potencjalne koszty projektu uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji. Postępowanie zażaleniowe dotyczące wstrzymania wykonania nie staje się bezprzedmiotowe po wydaniu przez WSA nieprawomocnego wyroku oddalającego skargę.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące niewystarczającego wykazania sytuacji finansowej skarżących. Argumenty WSA dotyczące hipotetycznego charakteru zmian planistycznych. Argumenty WSA dotyczące terminu rozprawy przed sądem pierwszej instancji jako podstawy odmowy wstrzymania.

Godne uwagi sformułowania

zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami ryzyko występowania tych niebezpieczeństw skarżący wykazali w zażaleniu wykonanie zaskarżonej decyzji wywołuje realną możliwość wystąpienia ww. przesłanki znacznej szkody zasadność zastosowania ochrony tymczasowej powinna być zatem odniesiona do ryzyka wystąpienia zdarzeń, o których mowa w ww. przepisie, nie zaś do kryteriów pozaustawowych.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawach budowlanych, wykazanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (znaczna szkoda, trudne do odwrócenia skutki), zwłaszcza w kontekście sytuacji materialnej i osobistej strony, a także zakres kompetencji NSA w postępowaniu zażaleniowym po wydaniu wyroku przez WSA."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale stanowi ważny głos w interpretacji przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i jak sąd ocenia ryzyko znacznej szkody dla strony, zwłaszcza w kontekście jej sytuacji życiowej. Pokazuje też praktyczne aspekty postępowania zażaleniowego.

Czy kilkanaście tysięcy złotych to "znaczna szkoda"? NSA wstrzymał wykonanie decyzji budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 530/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II SA/Kr 322/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-09
II OSK 1909/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. oraz J. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 322/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. B. oraz J. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 stycznia 2023 r. nr 38/2023 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 322/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. B. oraz J. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r. skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podnieśli, że średni koszt sporządzenia 4 egzemplarzy projektu zamiennego, o których mowa w zaskarżonej decyzji, to wydatek w granicach kilkunastu tysięcy złotych. W ocenie skarżących, powyższe oznacza, że w razie wykonania decyzji skarżącym grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody z uwagi na konieczność poniesienia kosztów wykonania projektu zamiennego. Ponadto zdaniem skarżących jeśli organy w dalszym ciągu będą prowadzić postępowanie naprawcze, to w ramach tego postępowania będą zobligowane do sprawdzenia zgodności budowy z ustaleniami obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przedmiotowa nieruchomość została oznaczona jako rolna, co w świetle pozostałych postanowień wskazanego planu wpływa na ocenę możliwości jej zabudowania. Skarżący zaznaczyli, że rozpoczęli inwestycję uzyskując uprzednio decyzję o warunkach zabudowy. Jednocześnie zaakcentowali, że Rada Gminy podjęła 7 października 2020 r. uchwałę w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a 26 listopada 2020 r. uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości G.
Skarżący zaznaczyli, iż zgodnie z postanowieniami zaktualizowanego studium nieruchomość, której dotyczy postępowanie, została oznaczona już jako tereny zabudowy jednorodzinnej i usługowej. Dodatkowo w księdze wieczystej i rejestrze gruntów ujawniono mieszkaniowe przeznaczenie nieruchomości. W ocenie skarżących, z chwilą zmiany postanowień planu nie będzie kwestionowana możliwość zabudowania przedmiotowej działki domem jednorodzinnym, co wpłynie na ocenę organu w sprawie decyzji o zatwierdzeniu projektu i pozwoleniu na wznowienie robót. Sposób rozstrzygnięcia sprawy zależy więc obecnie jedynie od upływu czasu. Powyższe oznacza, że po upływie terminu wyznaczonego w zaskarżonej decyzji skarżący muszą mieć na uwadze możliwość wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. Natomiast gdyby doszło do uwzględnienia skargi, to w razie potrzeby podjęcia przez organ decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego, decyzja ta zostanie wydana znacznie później, a tym samym sytuacja co do możliwości wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego i pozwoleniu na wznowienie robót ulegnie zmianie.
Skarżący podkreślili, że inwestycja została już prawie w całości zakończona i zamieszkali już w wykonanej i zakończonej części budynku, który stanowi obecnie ośrodek ich życia. Jeśli doszłoby do konieczności rozbiórki budynku, doprowadziłoby to do daleko idących i nieodwracalnych zmian w życiu osobistym skarżących. Dodatkowo należy mieć na względzie wysoki koszt ewentualnej rozbiórki oraz przeprowadzki. Powyższe, w ocenie skarżących, oznacza, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak również spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący, upatrując okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji po pierwsze w konieczności poniesienia kosztów wykonania projektu zamiennego, nie odwołali się do żadnych danych obrazujących ich sytuację finansową. Samo wskazanie na obowiązek sporządzenia projektu zamiennego na własny koszt, bez okazania jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że poniesienie tych kosztów w aktualnej sytuacji skarżących sprowadziłoby na nich niebezpieczeństwo znacznej szkody lub spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki, jest niewystarczające do uznania, że skarżący uprawdopodobnili zaistnienie warunków przyznania ochrony tymczasowej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że konieczność ponoszenia przedmiotowych kosztów wynika z ostatecznej decyzji organu, zaś celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji nie jest ocena legalności tej decyzji. Upatrywanie zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w samym charakterze obowiązku sporządzenia projektu zamiennego, bez jednoczesnego powołania się na konkretne okoliczności sytuacji skarżących, stanowi zaś w istocie kwestionowanie zasadności samego obowiązku nałożonego w decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazali zatem, że koszt sporządzenia projektu zamiennego jest dla nich wydatkiem skutkującym jedną z przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). Sąd pierwszej instancji miał również na względzie, że wykonanie orzeczonego obowiązku ma zgodnie z zaskarżoną decyzją nastąpić do 30 września 2023 r., natomiast posiedzenie, na którym ma być rozpoznana skarga, zostało wyznaczone na 9 maja 2023 r., tj. niemal 5 miesięcy przed upływem terminu wykonania obowiązku. Istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wskazana wyżej korelacja czasowa nie uzasadnia przyznania ochrony tymczasowej do czasu rozpoznania skargi, bowiem do czasu rozpoznania skargi skarżący nie są zobowiązania do wykonywania orzeczonego obowiązku, zaś zasadność skargi skarżących Sąd rozstrzygnie na długo przed upływem terminu wykonania tegoż obowiązku.
W odniesieniu zaś do drugiego argumentu skarżących, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podnoszona przez nich okoliczność możliwości uchwalenia nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest zjawiskiem przyszłym i niepewnym i na obecnym etapie postępowania, które dotyczy sporządzenia projektu zamiennego, nie sposób przesądzić, czy regulacje miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będą miały wpływ na możliwość zatwierdzenia projektu zamiennego, co z kolei miałoby wpływ na orzekanie o ewentualnej rozbiórce budynku. Rozważania skarżących obarczone są dużą dozą hipotetyczności. Wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji tylko z powodu oczekiwania na pojawienie się okoliczności, której fakt i datę wystąpienia niepodobna precyzyjnie określić, byłoby sprzeczne z zasadą wykonalności decyzji ostatecznych.
Zażalenie na to postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając mu błędne uznanie, że skarżący nie uzasadnili w sprawie niniejszej zaktualizowania się przesłanek opisanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez:
- przyjęcie, że skarżący nie wykazali danych obrazujących ich sytuację finansową, przez co nie wykazali, że konieczność poniesienia kosztów wykonania projektu zamiennego wpłynie negatywnie na ich sytuację finansową, w sytuacji gdy:
a) w niniejszej sprawie niekwestionowanym jest, że koszt wykonania projektu zamiennego wyniesie minimum kilkanaście tysięcy złotych, co zawsze stanowi znaczny koszt dla strony, tym bardziej, że w zależności od wyniku niniejszego postępowania oraz od wprowadzenia ewentualnej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości G. gminy M. odmienna może być treść przedmiotowego projektu zamiennego, co oznacza, że skarżący mogą ponieść tak wysoki koszt daremnie;
b) Sądowi wiadomym jest, że skarżący są osobami starszymi w wieku emerytalnym (pan J. B. ma 71 lat, a pani D. B. 67) w związku z czym dochody uzyskiwane przez nich w ramach świadczeń emerytalnych są niewystarczające, a koszt wykonania projektu zamiennego stanowi znaczące obciążenie dla ich budżetu domowego,
- przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi potrzeba wstrzymania wykonania decyzji, gdyż rozprawa została wyznaczona na maj 2023 r., a skarżący mają przedłożyć projekt zamienny do września 2023 r., w sytuacji, gdy obecnie nie można antycypować kiedy dojdzie do prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania oraz należy mieć na względzie czas potrzebny na wykonanie projektu zamiennego,
- przyjęcie, że niepewnym jest, czy zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości G. gminy M. będzie mieć wpływ na możliwość zatwierdzenia projektu zamiennego oraz czy w ogóle nastąpi, w sytuacji, gdy w dniu 26 listopada 2020 r. została podjęta uchwała nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości G. gminy M.
Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów celem oceny prawidłowości zadania przez Sąd pierwszej instancji wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż jest to niezbędne celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie:
a. Zeznanie podatkowe skarżącego J. B. PIT -37 za rok 2022,
b. Informacja podatkowa skarżącej D. B. PIT-11A za rok 2022,
c. Informacja dla lekarza kierującego z dnia 7 lipca 2021 r. wskazująca na rozpoznanie cukrzycy z powikłaniami u skarżącej,
d. Wynik badania histopatologicznego z dnia 27 stycznia 2023 r. z rozpoznaniem nowotworu u skarżącego
oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę skarżących. Skarżący wywiedli skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy.
Na wstępie zauważyć należy, że w przypadku nieprawomocnego oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie staje się bezprzedmiotowe, albowiem kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku sądu pierwszej instancji. Podobny pogląd wyrażany był w orzecznictwie (post. NSA z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 736/18, post. NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 250/19, post. NSA z dnia z 6 października 2016 r., II GZ 970/16, post. NSA z dnia z 14 lutego 2017 r., II OZ 98/17). Możliwość zapewnienia stronie skarżącej ochrony tymczasowej musi istnieć na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Umorzenie postępowania zażaleniowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ze względu na wydanie przez sąd pierwszej instancji nieprawomocnego wyroku oddalającego skargę zmusza stronę do ewentualnego wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jest dopuszczalne (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77), lecz jest nadmiernym formalizmem. Zatem – wobec braku podstaw do umorzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności po wydaniu przez sąd pierwszej instancji wyroku oddalającego skargę – Naczelny Sąd Administracyjny powinien rozstrzygać o ochronie tymczasowej również w postępowaniu zażaleniowym do dnia uprawomocnienia się tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jedynie uchylić zaskarżonego postanowienia i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji (art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."}), gdyż z dniem wydania wyroku sąd ten utracił kompetencje do orzekania w tym przedmiocie. Brak jest natomiast przeszkód do zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny uprawnień przewidzianych w art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., tj. uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji i wydania orzeczenia rozstrzygającego o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Podobnie, w przypadku złożenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny również orzekałby wyłącznie merytorycznie co do zasadności tego wniosku.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt III OZ 648/22, z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OZ 1128/19, czy z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt II FZ 65/20.
Przechodząc do rozpoznania zażalenia wskazać należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania zaskarżonej decyzji na wniosek strony, uzależnia jednak skorzystanie z takiego środka prawnego od zaistnienia sytuacji, w której zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona wystąpieniem jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06).
Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy rozumieć taką szkodę - majątkową lub niemajątkową - której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Przesłanka ta jest zwykle utożsamiana z realnym zagrożeniem dla istniejącej, aktualnej sytuacji ekonomicznej (gospodarczej) strony postępowania (por. H. Knysiak – Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, System Informacji Prawnej Lex.). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
W sytuacji, w której uzasadnieniem dla ubiegania się o ochronę tymczasową jest sytuacja materialno - osobista strony skarżącej, musi ona wskazać na okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że rzeczywiście z uiszczeniem kwoty w danej wysokości mogą wiązać się dla strony niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że ryzyko występowania tych niebezpieczeństw skarżący wykazali w zażaleniu. Skarżący do zażalenia dołączyli bowiem dokumentację obrazującą ich sytuacją materialną w roku 2022, w postaci formularza PIT 37 oraz PIT-11A. Z dokumentów tych wynika, że w 2022 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości blisko 47 tys. złotych. Z przedstawionego formularza PIT-11A wynika, że w roku 2022 podobnie kształtowała się sytuacja finansowa skarżącej.
Ryzyko występowania skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., musi być rozważane w kontekście argumentacji wnioskodawcy oraz specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Odnosząc załączony przez skarżących do zażalenia materiał dowodowy obrazujący ich sytuację materialną w 2022 r. do przedmiotu zaskarżonej decyzji, którym jest nałożenie obowiązku sporządzenia i dostarczenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dla zamierzenia budowlanego dotyczącego budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, należy przyjąć, że strona skarżąca wykazała na etapie postępowania zażaleniowego, iż wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją przed prawomocnym zakończeniem postępowania, z którym to wiążą się koszty szacowane przez skarżących w zażaleniu w przybliżeniu na kwotę kilkunastu tysięcy złotych, ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny jako prawdopodobne, pociągnie za sobą możliwość wystąpienia znacznej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na obecnym etapie postępowania skarżący, przy pomocy dokumentacji źródłowej, uprawdopodobnili zagrożenie dla ich aktualnej sytuacji ekonomicznej wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Przy ocenie spełnienia warunków do zastosowania ochrony tymczasowej uwzględnić należało, że skarżący są osobami w podeszłym wieku, borykającymi się z poważnymi problemami zdrowotnymi udokumentowanymi dokumentacją medyczną załączoną do zażalenia, a ich sytuacja materialno – osobista wynikająca z całokształtu dokumentów źródłowych dołączonych do zażalenia jest tego typu, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywołuje realną możliwość wystąpienia ww. przesłanki znacznej szkody.
Uwzględnienia wymaga bowiem, że sporządzeniem projektu budowlanego zajmują się wyłącznie osoby posiadające uprawnienia budowlane. W wykonaniu ciążącego na skarżących obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją, strona skarżąca zobligowana będzie zawrzeć umowę z projektantem o wykonanie dokumentacji projektowej, na mocy której skarżący zaciągną zobowiązanie finansowe, które z dużym prawdopodobieństwem pociągać będzie za sobą obowiązek uiszczenia zadatku, wymagalnego zasadniczo już przy zawarciu umowy. Zawarcie umowy o wykonanie prac projektowych spowoduje konieczność jej wykonania przez projektanta, co zaktualizuje z kolei obowiązek poniesienia przez stronę skarżącą kosztów finansowych prac projektowych, szacowanych na ok. kilkanaście tysięcy złotych, przy czym obowiązek wykonania umowy o wykonanie prac projektowych, w tym pokrycia kosztów wynagrodzenia dla projektanta, nie zostanie zniesiony nawet wówczas, gdyby doszło do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym przyjąć należy, że w sprawie zachodzi ryzyko wystąpienia również drugiej z przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. trudnych do odwrócenia skutków.
Skoro skarżący w zażaleniu uprawdopodobnili na czym miałoby polegać wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji i na poparcie powyższych twierdzeń przedstawili stosowne dokumenty źródłowe, z których wynikało w jakiej sytuacji finansowej i majątkowej się znajdują, z tego powodu uzasadnione jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Rację ma przy tym strona skarżąca w zakresie w jakim kwestionuje prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, wiążącego termin wyznaczenia rozprawy przed Sądem pierwszej instancji z podstawą odmowy zastosowania ochrony tymczasowej. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania uwzględniając możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zasadność zastosowania ochrony tymczasowej powinna być zatem odniesiona do ryzyka wystąpienia zdarzeń, o których mowa w ww. przepisie, nie zaś do kryteriów pozaustawowych.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI