II OZ 527/23

II OZ 527/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 195/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-04
II OZ 430/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 35 par. 1, art. 37 par. 1, art. 46 par. 1 pkt 1, art. 49 par. 1, art. art. 141 par. 2 zd. 1, art. 142 par. 2, art. 177 par. 1, art. 178, art. 188, art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. P. i M. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 195/22 odrzucającego skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2022 r., sygn.. akt VIII SA/Wa 195/22 w sprawie ze skargi E. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 23 grudnia 2021 r. znak: SKO.ZP.4110.274.2830.2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 lutego 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 195/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M. P.
od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2022 r., sygn.. akt VIII SA/Wa 195/22 w sprawie ze skargi E. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 23 grudnia 2021 r. znak: SKO.ZP.4110.274.2830.2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Sąd przywołał treść art. 141 § 2 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), art. 142 § 2 P.p.s.a. oraz art. 177 § 1 P.p.s.a. i stwierdził, że z przepisów tych wynika, że w przypadku wyroku oddalającego skargę wniesienie skargi kasacyjnej jest możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Brak takiego wniosku lub niezłożenie go w terminie zamyka drogę do zaskarżenia orzeczenia i powoduje uprawomocnienie się orzeczenia (postanowienie NSA z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I GSK 776/05, LEX nr 849507).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że legitymowana do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 listopada 2022 r. była wyłącznie E. P., gdyż tylko ona złożyła w terminie stosowny wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Treść złożonego 7 listopada 2022 r. wniosku o sporządzenia uzasadnienia wskazuje, że został on złożony przez E. P. tylko w imieniu własnym, a nie przez E. P. działającą jako pełnomocnik M. P..
Dalej Sąd zauważył, że M. P. samodzielnie ani reprezentowany przez pełnomocnika nie składał wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku dlatego też odpis wyroku wraz z uzasadnieniem nie był mu doręczany, w związku z czym nie można było przyjąć, że jest on osobą legitymowaną do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie przez M. P. była zatem niedopuszczalna.
Wobec powyższego stosownie do art. 178 P.p.s.a. Sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniesionej przez M. P.. Sąd podkreślił, że brak złożenia przez daną stronę wniosku o uzasadnienie wyroku stanowi "inną przyczynę" niedopuszczalności skargi kasacyjnej złożonej przez tę stronę.
M. P. i E. P. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia w tym zakresie. Pełnomocnik nadmienił, że E. P. jest zarazem stroną postępowania sądowoadministracyjnego, jak i pełnomocnikiem strony postępowania – jej syna M. P..
Pełnomocnik zarzucił postanowieniu Sądu naruszenie przepisów postępowania a mianowicie:
1. art. 178 PPSA przez jego błędne zastosowanie, polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej względem M. P. w sytuacji, gdy M. P. działający przez pełnomocnika E. P. złożył skutecznie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, gdyż skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej względem M. P.;
2. art. 49 § 1 PPSA w zw. z art. 46 § 1 pkt 1 PPSA poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu wezwania E. P. do uzupełniania braków formalnych wniosku o sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku w sytuacji, gdy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony przez pełnomocnika M. P. – E. P., będącą jednocześnie stroną postępowania bez jednoznacznego wskazania, czy pełnomocnik działa w imieniu własnym czy w imieniu zastępowanego mocodawcy czy zarówno w imieniu własnym, jak i zastępowanego mocodawcy, co determinowało obowiązek wezwania wnoszącej pismo E. P. do uzupełnienia braku formalnego pisma przez wskazanie w sposób jednoznaczny zakresu wniosku, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, gdyż skutkowało błędnym przyjęciem, że E. P. składając wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku działała wyłącznie w imieniu własnym, a nie w imieniu zarówno własnym, jak i jej mocodawcy M. P., co było jej prawdziwą intencją, co skutkowało naruszeniem art. 178 PPSA przez odrzucenie skargi M. P..
W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że skarżący M. P. był zastępowany przez pełnomocnika – E. P. – będącą matką skarżącego i zarazem stroną w sprawie. E. P., działając jako skarżąca, jak i jako pełnomocnik syna złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z uwagi na dualizm swej roli procesowej wniosła jeden wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Sad błędnie przyjął, że skarżąca działała wyłącznie w imieniu własnym, choć z wniosku o sporządzenie uzasadnienia to wprost nie wynikał. Osoba występująca w kilku rolach procesowych występuje z jednym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zachodzi to wówczas gdy ten sam pełnomocnik zastępuje kilku skarżących.
Pełnomocnik zauważa, ze skarżąca nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem swojego syna, konsekwencją czego jest obowiązek Sądu ustalenia w sposób szczególnie wnikliwy zakresu wniosku. Sąd mając wątpliwości w tym zakresie powinien wezwać skarżącą do uzupełnienia braku pisma przez dokładne wyjaśnienie w jakim zakresie (czy w imieniu własnym czy swojego mocodawcy czy też zarówno w imieniu własnym jak i i swojego mocodawcy) składa wniosek o uzasadnienie. Brak takiego wezwania skutkował naruszeniem art. 49 § 1 PPSA w zw. z art. 46 § 1 PPSA, a w konsekwencji odrzuceniem skargi kasacyjnej M. P.. Zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone a skarga kasacyjna E. P. i jej syna M. P. powinna podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu.
Dalej pełnomocnik wskazuje, że z informacji uzyskanych od jego mocodawców wynika, ze intencją skarżącej było złożenie wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu M. P.. Wobec powyższego było dla niej oczywiste, że składając ten wniosek działała zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu swojego mocodawcy M. P.. Prawdopodobną przyczyną błędnego zinterpretowania wniosku był brak wskazania przez skarżącą wykazu wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego, co najprawdopodobniej skutkowało błędnym potraktowaniem tego wniosku przez Sąd. Sąd w razie wątpliwości powinien wezwać skarżąca do uzupełnienia braków formalnych pisma w tym zakresie. Gdyby Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia jej pisma w zakresie art. 46 § 1 pkt 1 PPSA czyli wskazania imion i nazwisk wszystkich stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników i braki te zostałyby uzupełnione , to z pewnością Sąd nie miałby wątpliwości, ze E. P. złożyła wniosek nie tylko w imieniu własnym, ale też w imieniu swego mocodawcy M. P..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "P.p.s.a.") w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.
Jak stanowi art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W myśl art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.
Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być wstępny (np. matka ojciec strony, dziadkowie) i przy dokonywaniu pierwszej czynności procesowej w sprawie mają przedłożyć umocowujące ich pełnomocnictwo. Tak umocowany pełnomocnik zgodnie z zakresem udzielonego mu pełnomocnictwa działa za stronę i na jej rzecz.
W niniejszej sprawie E. P. składając skargę do Sądu I instancji wskazała, że skarżącymi są ona i M. P., dołączyła do skargi pełnomocnictwo od syna M. P. (k. 23 akt), gdzie wskazano na umocowanie jej do sporządzenia i wniesienia skargi w jego imieniu oraz reprezentowania go w sprawie wyżej wymienionej skargi. Dodatkowo w piśmie z 28 lutego 2022 r. prostującym skargę (doręczonym SKO 1 marca 2022 r.) E. P. wskazuje, że M. P. jako skarżący jest przez nią reprezentowany. Taka skarga zostaje przesłana do WSA w Warszawie 8 marca 2022 r. i zarejestrowana 14 marca 2022 r. pod sygn. akt VIII SA/Wa 195/22.
Analiza dalszej korespondencji sądowej jednoznacznie wskazuje, że Sąd uznał E. P. za pełnomocnika M. P. (np. k. 27 wezwanie o wpis sądowy, zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy k. 176 akt, protokół z rozprawy k. 211 akt).
Wobec powyższego nie powinno budzić wątpliwości Sądu, że wniosek E. P. o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku oddalającego skargę z 4 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 195/22 i jego doręczenie z 7 listopada 2022 r. (złożony osobiście w Biurze Podawczym Sądu 8 listopada 2022 r.) jest nie tylko jej wnioskiem ale również wnioskiem M. P. gdyż łączy ich stosunek pełnomocnictwa w niniejszej sprawie. Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane ani wypowiedziane do dnia złożenia powyższego wniosku.
Tym samym skarga kasacyjna M. P. reprezentowanego na etapie wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. S. (pełn. k. 304 akt) nie powinna podlegać odrzuceniu jak to uczynił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto M. P. potwierdził umocowanie dla swojej matki do reprezentowania go przed NSA pełnomocnictwem z 29 marca 2023 r. k. 391 akt).
Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie złożyła E. P. we własnym imieniu ale również jako pełnomocnik M. P. jej syna bowiem właśnie tak była traktowana przez Sąd I instancji, co potwierdza jednoznacznie sposób adresowania pism i tytułowanie jej w podejmowanych przez Sąd czynnościach.
W tym stanie rzeczy nie było podstaw do zastosowania art. 178 P.p.s.a. i odrzucenia skargi kasacyjnej M. P. przez Sąd I instancji bowiem pomimo nie wskazania wprost we wniosku o sporządzenie uzasadnienia jego danych czy też istniejącego stosunku umocowania należało przyjąć, że E. P. działała wówczas również w jego imieniu i na jego rzecz.
Wbrew podniesionym zarzutom Sąd nie naruszył art. 46 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. bowiem w okolicznościach sprawy Sąd nie miał potrzeby wzywania skarżącej do uzupełnienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku czy formułowania wątpliwości o jej umocowaniu do reprezentowania syna skoro w podczas całego postępowania na żadnym etapie nie zakwestionował udzielonego jej pełnomocnictwa.
Wskazywanie w zażaleniu co było intencją skarżącej przy składaniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie miało znaczenia dla sprawy bowiem jednoznacznie w całym dotychczasowym postępowaniu sądowym w I instancji była prawidłowo uznawana za pełnomocnika swojego syna.
M. P. będąc stroną postępowania złożył wniosek o uzasadnienie wyroku w przewidzianym do tego terminie będąc reprezentowany przez swoją matkę E. P..
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie bowiem w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do zastosowania art. 178 P.p.s.a. i uznania skargi kasacyjnej M. P. za niedopuszczalną.