II OZ 526/14

II OZ 526/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II SO/Gd 17/13 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2013-09-27
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 86, 87, art. 184, art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt II SO/Gd 17/13 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt II SO/Gd 17/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt II SO/Gd 17/13 WSA w Gdańsku oddalił wniosek M. W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt II SO/Gd 17/13 o odmowie przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że M. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 559/13.
Przed wniesieniem skargi M. W. złożyła odrębny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w tej sprawie, który został zarejestrowany pod sygnaturą akt II SO/Gd 17/13.
Postanowieniem z dnia 27 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącej w dniu 17 października 2013 r.
Skarżąca wniosła sprzeciw od tego postanowienia w dniu 24 października 2013 r. drogą elektroniczną. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 października 2013 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu poprzez podpisanie sprzeciwu przysłanego poczta elektroniczną lub też nadesłanie odpisu sprzeciwu podpisanego własnoręcznym podpisem w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenie sprzeciwu. Wezwanie to skarżąca odebrała w dniu 20 listopada 2013 r.
Podpisany sprzeciw skarżąca złożyła w dniu 10 grudnia 2013 r. (data nadania). Jednocześnie w tym samym dniu skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu wskazując, że w dniu 25 listopada 2013 r. wystąpiła u niej nagła choroba, przebiegająca z wysoką temperaturą, trwająca do 3 grudnia 2013 r. Gwałtowne osłabienie uniemożliwiło jej udanie się do urzędu pocztowego w celu dopełnienia czynności procesowej.
Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2014 r., doręczonym w dniu 13 lutego 2014 r., zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, zakreślając termin siedmiu dni. W dniu 20 lutego 2014 r. skarżąca nadesłała wyjaśnienia drogą elektroniczną. Następnie zaś w wykonaniu zarządzenia z dnia 21 lutego 2014 r., wzywającego do uzupełnienia braków formalnych, skarżąca złożyła w dniu 25 lutego 2014 r. podpisane własnoręcznie pismo z dnia 19 lutego 2014 r. W piśmie tym wyjaśniła, że w okresie choroby nie korzystała z pomocy lekarskiej i dlatego nie ubiegała się o wystawienie zwolnienia lekarskiego bądź innego zaświadczenia lekarskiego. Niekorzystanie z opieki medycznej nie wyklucza wystąpienia u wnioskodawczyni nagłej, ostrej choroby, przebiegającej z wysoką temperaturą. Skarżąca wyjaśniła, że sama dokonała wyboru metod terapeutycznych, kierując się poszanowaniem naturalnych sił ozdrowieńczych organizmu, w przeciwieństwie do terapii proponowanych przez medycynę konwencjonalną w ośrodkach zdrowia. Prawo do dokonywania wyboru sposobu leczenia gwarantuje zaś Konstytucja. Uzyskanie zwolnienia lekarskiego bądź zaświadczenia nie jest i nie powinno być powodem do wzywania lekarza na wizytę domową bądź do stawienia się w przychodni zdrowia. Samo przedłożenia zwolnienia lekarskiego nie jest natomiast potwierdzeniem braku winy. Skarżąca stwierdziła także, że dochodzi u niej w okresie ostatnich kilku miesięcy do powtarzających się ostrych stanów chorobowych, przebiegających z wysoką temperaturą i osłabieniem. Skarżąca wyjaśniła także, że nie mogła skorzystać z pomocy innych osób, gdyż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a z sąsiadami nie utrzymuje bliskich relacji. Jednocześnie skarżąca wskazała dzień 4 grudnia 2013 r. jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu,
2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,
3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin,
4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Sąd I instancji wskazał, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Winę pojmuje się w sposób obiektywny - wymagając od strony staranności. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącego. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd, badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu, powinien jednak dokonać oceny z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, Lex nr 42023).
Sąd I instancji podkreślił, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. Uprawdopodobnienie nie wymaga zachowania przepisów o postępowaniu dowodowym, z reguły nie może ono jednak ograniczać się do samych twierdzeń strony. Twierdzenia te stanowią jedynie uzasadnienie wniosku, tj. przytoczenie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wymóg uprawdopodobnienia tych okoliczności oznacza obowiązek ich wykazania, w sposób uzasadniający przypuszczenie, że okoliczności te w rzeczywistości zaistniały, a twierdzenia strony polegają na prawdzie. W przeciwnym razie, gdyby uprawdopodobnienie miało ograniczać się do przytoczenia okoliczności stanowiących podstawę wniosku, wprowadzony przez ustawodawcę wymóg uprawdopodobnienia wskazanych okoliczności należałoby uznać za zbędny.
W ocenie Sądu I instancji, wbrew wymogowi wynikającemu z cytowanego wyżej art. 87 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła mianowicie, że wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie przez nią terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca wskazała we wniosku na przeszkodę w postaci nagłej choroby, jednakże ograniczyła się do swoich twierdzeń w tym zakresie, które to nie zostały niczym poparte, a zatem nie zostały uprawdopodobnione. W związku z tym wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień i uprawdopodobnienia wskazywanych okoliczności poprzez przedłożenie na przykład stosownego zaświadczenia lekarskiego. Również w zakreślonym dodatkowym terminie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy. W szczególności zaś nie mogą być wystarczające kolejne twierdzenia samej skarżącej zawarte w piśmie z dnia 19 lutego 2014 r., z których wynika jedynie, że nie korzystała z porad lekarskich. Istotnie nieskorzystanie z pomocy lekarskiej nie wyklucza w żadnym razie wystąpienia choroby, jednakże dla przywrócenia terminu wystąpienie tej choroby musi być uprawdopodobnione. Wskazane przez skarżącą powody nieskorzystania z pomocy lekarskiej nie stanowią uprawdopodobnienia wystąpienia samej choroby. Nadto, w wydanym w sprawie zarządzeniu zaświadczenie lekarskie wskazano jedynie jako przykładowy sposób uprawdopodobnienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca i wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. skarżąca tytułem uzupełnienia zażalenia podniosła, że stanowisko WSA w Gdańsku jest pozbawione jakiegokolwiek usprawiedliwienia, ze względu na daleko posunięty formalizm. Zdaniem skarżącej podniesione przez nią okoliczności uprawdopodobniające wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu przedstawiła w sposób wyjątkowo staranny i rzeczowy. Wystąpienie ostrej choroby przebiegającej z wysoką temperaturą, uniemożliwiło jej zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Wbrew argumentacji WSA w Gdańsku dostarczenie dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby jednoznacznie fakt wystąpienia u skarżącej stanu chorobowego w dniach 25 listopada 2013 r. do 3 grudnia 2013 r. nosi znamiona dowodzenia a nie uprawdopodobnienia. Wystarczające, zdaniem skarżącej było opisanie grypy przebiegającej z powikłaniem jako choroby ostrej przebiegającej z wysoką temperaturą i ogromnym osłabieniem i wskazanie okoliczności zwiększających zapadalność strony na choroby ostre.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu.
Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny sprawy wskazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest bezsporny i należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie wykazała braku zawinienia po swojej stronie. Również w zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, wnioskodawczyni nie usprawiedliwiła uchybienia terminu. Nie można uznać za usprawiedliwiającą uchybienie terminu, podniesioną w uzupełnieniu zażalenia okoliczność złego stanu zdrowia, którego oceny wnioskodawczyni dokonała samodzielnie. Odnosząc się natomiast do argumentu, że dostarczenie dokumentacji medycznej nosi znamiona dowodzenia a nie uprawdopodobnienia, należy stwierdzić, że dokumentacja ta stanowi jednak zaświadczenie podmiotu zewnętrznego, uprawnionego do dokonania profesjonalnej oceny stanu zdrowia. Indywidualna ocena stanu zdrowia, dokonana przez wnioskodawczynię i twierdzenia o chorobie, nie mogą nie tylko stanowić dowodu, ale także nie uprawdopodobniają, że choroba ta miała miejsce, a ponadto, że nie pozwalała na dokonywanie czynności, takich jak czynność procesowa w postępowaniu sądowym, którego jest się inicjatorem. Zatem, wskazana przez wnioskodawczynię okoliczność zachorowania na grypę, bez dokumentu potwierdzającego jej istnienie, nie może być traktowana jako świadcząca o braku winy w uchybieniu terminu.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.