II OZ 497/24

II OZ 497/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2002/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 178, art. 185 § 1, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2002/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2023 r. nr 1043/23 w przedmiocie wstrzymania użytkowania budynku oraz nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2002/23 odrzucił skargę kasacyjną Z. Z. od wyroku tego Sądu z dnia z 14 listopada 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2002/23. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w dniu 18 kwietnia 2024 r. profesjonalnemu pełnomocnikowi Z. Z. doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez: podpisanie skargi kasacyjnej, nadesłanie czterech egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej oraz złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W wyznaczonym terminie w przesyłce z 25 kwietnia 2025 r. pełnomocnik nadesłał: podpisaną skargę kasacyjną, pełnomocnictwo oraz trzy odpisy skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, że w ustawowym terminie nie usunięto wszystkich braków formalnych skargi, bowiem nadesłano tylko trzy jej odpisy. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. Z. zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 178 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie rzeczonego przepisu, a w konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej pomimo braku przesłanek do jej odrzucenia;
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca nie załączyła do złożonej skargi kasacyjnej odpowiedniej liczby odpisów dla stron, co winno skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej podniósł, że w przesyłce z dnia 25 kwietnia 2024 r. znajdowała się odpowiednia liczba odpisów skargi kasacyjnej, tj. cztery sztuki. Niemniej, nawet gdyby przyjąć, że w przesyłce poza oryginałem skargi były jedynie trzy jej odpisy, to w posiadaniu Sądu pozostawał jeszcze jeden odpis, który został złożony wraz ze skargą kasacyjną w dniu 5 kwietnia 2024 r. Przyjmując – za doktryną, że odpis pisma procesowego nie musi być podpisany przez stronę, należy uznać, że w aktach sprawy znajduje się podpisana skarga kasacyjna oraz cztery jej odpisy, co czyni zadość żądaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i winno skutkować nadaniem biegu skardze kasacyjnej. Nadto strona wyraziła wątpliwość, czy prawidłowe jest stanowisko Sądu w zakresie ilości odpisów, bowiem jej zdaniem w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano, dlaczego celem rozpoznania skargi ilość stron występujących w sprawie pozostaje mniejsza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w nim podniesione.
Skarga kasacyjna, poza elementami wyszczególnionymi w art. 176 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), winna czynić zadość wymaganiom ogólnym przewidzianym dla pisma procesowego. Przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. stanowi, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie załącznika do akt sądowych. W myśl art. 177a p.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 p.p.s.a.).
Przede wszystkim nie ma oparcia w aktach sprawy twierdzenie autora zażalenia, że wraz ze skargą kasacyjną nadesłaną w dniu 5 kwietnia 2024 r. złożono jeden jej odpis. Wprawdzie w treści skargi kasacyjnej jako załączniki wymieniono: "1. Odpis skargi; 2. Pełnomocnictwo; 3. Dowód dokonania opłaty od skargi", jednak w rzeczywistości w przedmiotowej przesyłce poza skargą kasacyjną nie było żadnego załącznika, w tym odpisu, a sama skarga kasacyjna nie była podpisana. Potwierdza to adnotacja Biura podawczego zamieszczona na prezentacie skargi kasacyjnej: "brak załączników".
W tej sytuacji wezwano skarżącą zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 9 kwietnia 2024 r. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci: a) podpisania skargi kasacyjnej, b) złożenia 4 egz. odpisów skargi kasacyjnej, c) złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na powyższe w przesyłce nadanej przez pełnomocnika w dniu 25 kwietnia 2024 r. znajdowały się: podpisany egzemplarz skargi kasacyjnej (oznaczony: -Sąd-), pełnomocnictwo procesowe, dowód uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz trzy (ponumerowane) odpisy skargi kasacyjnej. Taką zawartość przesyłki odnotowano również na prezentacie Biura podawczego (Zał. 2 + 3 odpisy). Oznacza to, że nadesłano tylko trzy odpisy skargi kasacyjnej zamiast wymaganych czterech. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że niedołączenie przez stronę wymaganej liczby odpisów pisma procesowego – skargi, skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie tej skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów przez sąd.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie jako uczestników postępowania sądowego zaliczono cztery osoby, którym – poza skarżącą – doręczono zaskarżone postanowienie (vide: rozdzielnik zaskarżonego postanowienia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieją jednak poważne wątpliwości co do prawidłowości określenia kręgu uczestników niniejszego postępowania sądowego, a co za tym idzie – określenia, jaka ilości odpisów skargi kasacyjnej była niezbędna do nadania tej skardze dalszego biegu.
Wymieniając w zarządzeniu wstępnym z dnia 30 sierpnia 2023 r. osoby będące uczestnikami niniejszego postępowania sądowego uszło uwadze Sądu Wojewódzkiego, że jak wynika z akt administracyjnych organu drugiej instancji przesyłka wysłana do H. S. zawierająca zaskarżone postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 czerwca 2023 r. nr 1043/23 została zwrócona do organu jako niepodjęta w terminie. Z kolei w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji znajduje się przesyłka wysłana w podobnym czasie do H. S. zawierająca odpis postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Węgrowie z 30 czerwca 2023 r. nr 94/2023, która została zwrócona do nadawcy z adnotacją doręczyciela "adresat zmarł" opatrzoną pieczęcią placówki pocztowej z datą 3 lipca 2023 r. Powyższej informacji o śmierci H. S. Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie zweryfikował – także na dalszym etapie postępowania. Urzędowe potwierdzenie faktu śmierci H. S. i daty jej śmierci ma natomiast kluczowe znaczenie dla określenia kręgu stron niniejszego postępowanie sądowego. W przypadku, gdyby okazało się, że H. S. rzeczywiście zmarła przed datą wszczęcia postępowania, tj. datą wniesienia skargi Z. Z. do organu administracji, za pośrednictwem którego należało ją złożyć, to z przyczyn oczywistych nie powinna ona była zostać uwzględniona jako uczestnik niniejszego postępowania i w dalszym postępowaniu powinna zostać pominięta. W dalszej kolejności przekłada się to na ocenę wymogów formalnych złożonej przez Z. Z. skargi kasacyjnej, tj. liczby wymaganych odpisów tego pisma.
Konkludując, odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu wadliwego wykonania wezwania w zakresie jej braków formalnych (odpisy) należało uznać za przedwczesne. Oceniając ponownie, czy wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna może otrzymać prawidłowy bieg, Sąd winien zweryfikować krąg uczestników postępowania i ustalić, czy H. S. zmarła, a jeśli tak, w jakiej dacie. Jeżeli zostanie potwierdzone, że H. S. zmarła przed wszczęciem postępowania sądowego, to odrzucenie skargi kasacyjnej Z. Z., na podstawie art. 178 p.p.s.a., z powodu wadliwego uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie jej odpisów nie znajduje uzasadnienia. W tej sytuacji nadesłanie przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie trzech odpisów skargi kasacyjnej, tj. w liczbie odpowiadającej liczbie uczestników postępowania, którym należy doręczyć odpis tego pisma (nie wliczając już H. S. i organu administracji, któremu doręczeń dokonuje się drogą elektroniczną w trybie określonym w art. 74a § 10 p.p.s.a.), powoduje, że skarga kasacyjna nie jest obarczona brakiem formalnym we wskazanym zakresie a Sąd dysponuje odpowiednią liczbą odpisów skargi kasacyjnej pozwalającą nadać bieg temu środkowi zaskarżenia.
Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne poczynienie pewnej uwagi. Nie uszło mianowicie uwadze tego Sądu, że Sąd pierwszej instancji nie był konsekwentny przy ocenie braków formalnych środków zaskarżenia składanych w tej sprawie przez Z. Z. O ile prawidłowo wezwano stronę do nadesłania odpisów skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 14 listopada 2023 r. (pomijając kwestię prawidłowości określenia liczby wymaganych odpisów), to już w przypadku zażalenia na postanowienie z 23 maja 2024 r. nadano mu dalszy bieg bez wzywania o jakiekolwiek odpisy. Także zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono wyłącznie pełnomocnikowi skarżącej, z pominięciem pozostałych stron postępowania (organu administracji i uczestników postępowania). W okolicznościach niniejszej sprawy, mimo wskazanych nieprawidłowości, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał przedstawione zażalenie, mając na względzie ekonomikę postępowania. Uznać bowiem należało, że na obecnym etapie sprawy – wobec nieprawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu – wzywanie strony skarżącej do usunięcia braków formalnych zażalenia w postaci nadesłania jego odpisów przede wszystkim przedłużałoby czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.