II OZ 466/13

II OZ 466/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 465/13 - Postanowienie NSA z 2013-06-18
II SA/Kr 608/12 - Wyrok WSA w Krakowie z 2012-06-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 246 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 608/12 oddalające wniosek T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
T. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie wykonania zastępczego.
W dniu 11 lutego 2013 r. T. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci. Ich miesięczny dochód wynosi 6.143,85 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy T. S. podniósł, iż znajduje się obecnie w niekorzystnej sytuacji finansowej i materialnej. Działalność, którą prowadzi napotyka na szereg trudności głównie wynikających z zaległości wpłat od kontrahentów. Kontrahent skarżącego pozostaje w zwłoce z zapłatą kwoty ok. 900 tys. zł, a dodatkowo inni dłużnicy zalegają z zapłatą należności, tym samym naruszają jego płynność finansową. Prowadzone postępowania przeciwko dłużnikom niewywiązującym się ze swoich zobowiązań obarczone są kolejnymi kosztami. Z tych względów skarżący nie może ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku na stanie materialnym. Wnioskodawca ma ponadto na utrzymaniu troje studiujących dzieci.
T. S. został wezwany przez referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2012, bądź zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego za rok 2012, jeśli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone, wykazanie stanu majątkowego, źródła i wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie itp.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał kopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2011, trzech wyciągów z rachunku bankowego, faktury za gaz z dnia 7 lutego 2013 roku opiewającego na kwotę 2.628,08 zł, odcinków płatności za energie elektryczną za okres od marca do czerwca 2013 roku opiewających na kwoty 258 zł, faktury za usługi telekomunikacyjne z dnia 5 marca 2013 roku na kwotę 150,64 zł, odcinka płatności za ubezpieczenie OC rolników i ubezpieczenie budynków na kwotę 1.205 zł. Skarżący oświadczył, iż w związku z faktem posiadania z żoną rozdzielczości majątkowej nie jest on uprawniony do przedstawienia zarówno historii rachunku bankowego żony, jak i udokumentowania jej miesięcznego dochodu.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sprzeciw od ww. postanowienia złożył T. S.
Po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Wniosek T. S. z dnia 11 lutego 2013r. nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 roku Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata ze względu na niewykazanie przez wnioskodawcę jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Pomimo wezwania skierowanego do skarżącego o przedłożenie kopii zeznania podatkowego lub stosownego zaświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego za rok 2012, skarżący przesłał kopię zeznania podatkowego za rok 2011, nie są to zatem dane aktualne. Skarżący przedłożył kopię zeznania podatkowego PIT 37 w którym ujawnione zostały wyłącznie dochody ze stosunku pracy. Równocześnie jednak Skarżący twierdzi, że prowadzi działalność gospodarczą w ramach której jego kontrahenci nie wywiązują się ze swoich zobowiązań na kwotę około 900 000 zł. Oznacza to, że Skarżący nie udokumentował osiągniętego dochodu za rok 2012 r. a także, że informacja przez Skarżącego przedłożona jest niepełna, gdyż nie wynika z niej że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Jeżeli Skarżący opłaca podatek dochodowy od tej działalności jako podatek "liniowy" to zeznanie roczne składa na odrębnym formularzu – którego nie przedłożył ani też nie udokumentował osiąganego dochodu zaświadczeniem naczelnika Urzędu Skarbowego. T. S. nie wykonał także wezwania do przedłożenia wykazów wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy.
Zdaniem Sądu skoro strona otrzymała wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 15 marca 2013 r., to okres ostatnich trzech miesięcy obejmuje daty od 15 grudnia 2012 roku do 15 marca 2013 roku. Tymczasem przedłożone przez skarżącego wyciągi z Konta SEZAM Oszczędzam w Banku BPH S.A. Oddział w T. dotyczą okresów od 31 sierpnia 2012 roku do 31 sierpnia 2012 roku, od 30 września 2012 roku do 30 września 2012 roku i od 23 października 2012 roku do 23 października 2012 roku. Wyciągi nie są zatem aktualne, a poza tym nie zawierają historii transakcji, które były przeprowadzane na tym rachunku, o czym była mowa w wezwaniu. Nawet jednak z tych wyciągów wynika, że na koncie oszczędnościowym SEZAM Skarżący posiada środki finansowe w kwocie 12 100 zł Ponadto skarżący konsekwentnie uchyla się od podania dokładnych danych umożliwiających dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że sytuacja osobista, rodzinna i majątkowa skarżącego nie uległy zmianie. T. S. nadal dysponuje stałym miesięcznym dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 6.143,85 zł. Powołuje się, jak uprzednio, na trudności w prowadzeniu działalności związane z zaległościami wpłat od kontrahentów. Nie wykazuje nadzwyczajnych wydatków, które obciążałyby jego domowy budżet.
Dodatkowo Sąd podniósł, że skarżący konsekwentnie odmawia podania jakichkolwiek informacji dotyczących stanu majątkowego i wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, powołując się na ustrój rozdzielności majątkowej. Okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Trudno też z faktu rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami wywodzić – co czyni skarżący - że całość kosztów utrzymania dzieci spoczywa wyłącznie na jednym małżonku tj. na skarżącym. Zatem informacje o dochodach i stanie majątkowym żony, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione, miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
T. S. pismem z dnia 21 maja 2013 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 7 maja 2013 r. podnosząc, iż Sąd nie rozpatrzył sprawy merytorycznie i nie zbadał całokształtu okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż od ostatniego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja skarżącego nie uległa polepszeniu, a skarżący na co dzień musi zmagać się z problemem utrzymania rodziny i domu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy pranego z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżącego do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazał bowiem, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci osiągając dochód miesięczny w wysokości ok. 6150 zł. Dodatkowo należy zauważyć, że art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego – pismem z dnia 1 marca 2013 r. - do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi na powyższe wezwanie. Działanie Sądu pierwszej instancji oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a. zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem rozpatrzenia wniosku skarżącego. Brak oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości w zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Należy podkreślić, że zestawienie przychodów i wydatków skarżącego, dokonane na podstawie akt sprawy wskazuje, że nie można go zaliczyć do osób znajdujących się w trudnej sytuacji.
W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.