II OZ 453/23

II OZ 453/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zdzisław Kostka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Bd 368/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-04-24
II OSK 2207/24 - Wyrok NSA z 2024-12-04
II OZ 743/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i podjęto zawieszone postępowanie sądowe
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 33 par. 1, art. 124 par. 1 pkt 1, art. 128 par. 1, art. 278, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 23 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 368/21 w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ze skargi M. G. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 627/12 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 10 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie oraz podjąć zawieszone postępowanie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawomocnym postanowieniem z 16 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 368/21, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie ze skargi skarżącego M. G., wniesionej 3 marca 2021 r., o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 627/12, którym oddalono skargę skarżącego na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 10 kwietnia 2012 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, z uwagi na śmierć stron postępowania, mianowicie K. Z. zmarłego 30 czerwca 2017 r. oraz Z. P. zmarłego 12 września 2016 r.
Skarżący pismem z 14 marca 2023 r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Twierdził, że zmarli nie byli stronami toczącego się postępowania, gdyż ich śmierć miała miejsce przed jego wszczęciem. Ponadto podniósł, że zmarli, ich następcy prawni oraz inne podmioty nie mają interesu prawnego w sprawie, która dotyczy budowy zjazdu z drogi publicznej do nieruchomości będącej własnością skarżącego.
Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 368/21, powołując się na art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odmówił podjęcia zawieszonego postępowania wskazując, że w niniejszej sprawie przyczyną zawieszenia postępowania była śmierć jego uczestników K. Z. oraz Z. P. oraz to, że przedmiot toczącego się postępowania nie odnosił się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłą, co też oznacza, że przesłanką podjęcia zawieszonego postępowania będzie zgłoszenie się lub wskazanie następców prawnych zmarłych, albo też ewentualne ustanowienie w sprawie kuratora. Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności jednak nie wystąpiły, co oznacza, że w chwili obecnej brak jest podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania sądowego. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego jakoby zmarli nie byli uczestnikami postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania Sąd wyjaśnił, że do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (art. 276 p.p.s.a.). Zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji uczestnikiem postępowania w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. będzie osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Wyjaśniono, że tymi uczestnikami byli m.in. zmarli K. Z. i Z. P. W ocenie Sądu, uzasadnione było uznanie za uczestników postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania wszystkich stron postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 627/12, jak i ich następców prawnych.
Skarżący na to postanowienie wniósł zażalenie.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), sąd zawiesza postępowanie z urzędu między innymi w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej. W myśl natomiast art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Jednakże powszechnie przyjmuje się, że sąd jest zobowiązany do podjęcia postępowania z urzędu nie tylko, gdy ustaną przyczyny, z powodu których je zawieszono, ale także wówczas, gdy nie było podstaw do zawieszenia postępowania [por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, w: R Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 557 i powołane tam orzecznictwo].
Wobec powyższego NSA uznał za konieczne dokonanie oceny zasadności zawieszenia postępowania postanowieniem z 16 lutego 2023 r.
W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma to, że dotyczy ona zawieszenia postępowania, które toczy się na skutek wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Postępowanie takie jest autonomicznie uregulowane w przepisach działu VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś zgodnie z art. 276 powołanej ustawy w zakresie nieuregulowanym w tym dziale do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zaznaczyć przy tym należy, że NSA w składzie rozpoznającym zażalenie rozumie powołany przepis w sposób przedstawiony w uchwale NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GPS 1/22, czyli jako odsyłający do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie tylko w celu oceny wymogów formalnych skargi o wznowienie postępowania, ale także w zakresie uregulowania postępowania ze skargi o wznowienie postępowania. W związku z powyższym zauważyć należy, że w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uregulowano kwestii stron postępowania ze skargi o wznowienie postępowania, co powoduje, że odpowiednie zastosowanie w tym zakresie znajdą art. 32 oraz art. 33 p.p.s.a.
Stosując odpowiednio do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania art. 32 p.p.s.a. można przyjąć, że w takiej sytuacji, jaka występuje w rozpoznawanej sprawie, a więc gdy skargę o wznowienie postępowania wniósł skarżący, którego skarga została oddalona, stroną tego postępowania są skarżący oraz organ administracji, którego akt lub bezczynność (przewlekłość) zaskarżono oddaloną następnie skargą. Co do innych natomiast podmiotów należy stosować odpowiednio art. 33 § 1 p.p.s.a., przy czym przede wszystkim z uwzględnieniem wyrażonego w tym przepisie warunku uznana za stronę postępowania, polegającego na tym, że wynik postępowania sądowego, a więc postępowania prowadzonego na skutek skargi o wznowienie postępowania dotyczyć będzie ich interesu prawnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie, rozważając czy wynik postępowania prowadzonego na skutek skargi o wznowienie postępowania dotyczy interesu prawnego osób wskazanych w art. 33 § 1 p.p.s.a. należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności, w tym charakter sprawy, stanowisko w dotychczasowym postępowaniu wskazanych osób oraz dopuszczalność skargi o wznowienie. Zauważyć zatem należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co powoduje, że interes prawny podmiotów biorących w niej udział zależy od okoliczności o indywidualnym charakterze. W tym kontekście istotne jest, że jedynie skarżący wniósł skargę na decyzję w przedmiocie realizacji inwestycji drogowej, powołując się na indywidualne okoliczności, dotyczące ściśle jego praw, mianowicie budowy zjazdu do nieruchomości stanowiącej jego własność. W toku postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 627/12, żadna inna strona postępowania nie zakwestionowała tej decyzji. Nikt też, poza skarżącym, nie kwestionował wydanego w sprawie wyroku. W końcu, skarżący skargę o wznowienie postępowania opartą na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 3 p.p.s.a., a więc nie na podstawie polegającej na pozbawieniu strony możności działania lub braku należytej reprezentacji, wniósł w 2021 r., co przede wszystkim uzasadniało rozważenie zastosowania art. 278 p.p.s.a., skoro wyrok zaskarżony skargą o wznowienie postępowania został wydany w 2012 r.
Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że zawieszenie postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania postanowieniem z 16 lutego 2023 r. zostało wydane z naruszeniem art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż brak było podstaw do uznania, że zmarły strony tego postępowania. Tym samym niezgodne z prawem było zaskarżone postanowienie, którym odmówiono podjęcia postępowania zawieszonego z naruszeniem prawa. W ocenie NSA postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania powinno być podjęte z uwagi na to, że brak było podstaw do jego zawieszenia.
W tych okolicznościach NSA postanowił na podstawie art. 188 w zw. z 197 § 1 i 2 oraz art. 128 § 1 zdanie wstępne p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie i podjąć zawieszone postępowanie.
W podjętym już postępowaniu Sąd pierwszej instancji rozważy, czy nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 278 p.p.s.a., w którym stanowi się, że po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.