II OZ 449/13

Naczelny Sąd Administracyjny2013-06-13
NSAAdministracyjneŚredniansa
przywrócenie terminupostępowanie sądoweskarżącyzażalenieNSAWSAuzasadnienie wyrokubrak winystarannośćchoroba

NSA uchylił postanowienie WSA o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, uznając, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu pomimo choroby i konfliktów rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny przywrócił skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, powołując się na jej chorobę (zapalenie tęczówki) oraz konflikty rodzinne uniemożliwiające uzyskanie pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, uznając, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. NSA podkreślił, że strona musi wykazać szczególną staranność, a w sytuacji konfliktu z mężem mogła zwrócić się o pomoc do sąsiadów, w tym do innego współskarżącego.

Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, które przywróciło skarżącej M.S. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego jej skargę. Sąd I instancji uznał, że choroba skarżącej (nawracające zapalenie tęczówki) oraz konflikty rodzinne uniemożliwiły jej złożenie wniosku w ustawowym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak to postanowienie. NSA wskazał, że przywrócenie terminu jest środkiem wyjątkowym i wymaga wykazania braku winy strony, co należy oceniać według obiektywnego miernika staranności. Sąd uznał, że choroba skarżącej, choć potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, nie była wystarczającą przeszkodą, zwłaszcza że mogła ona skorzystać z pomocy sąsiadów, w tym innego współskarżącego w tej samej sprawie, z którym dzieliła wspólne interesy i bliskie sąsiedztwo. NSA zakwestionował również twierdzenie o konieczności samodzielnego sporządzenia wniosku ze względu na dane wrażliwe, uznając, że wniosek taki nie zawiera informacji, których nie mogliby znać sąsiedzi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli strona nie wykazała szczególnej staranności w dochowaniu terminu i mogła skorzystać z pomocy innych osób.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choroba i konflikty rodzinne nie zwalniają strony z obowiązku wykazania braku winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza gdy istniały możliwości skorzystania z pomocy sąsiadów lub innych osób.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin.

p.p.s.a. art. 87 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący wykazał, że skarżąca nie wykazała należytej staranności w dochowaniu terminu, mimo choroby i konfliktów rodzinnych, mogła skorzystać z pomocy sąsiadów.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej o chorobie i konfliktach rodzinnych jako przyczynach uchybienia terminu.

Godne uwagi sformułowania

Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż powodem przywrócenia terminu są okoliczności szczególne, stanowiące specjalną przeszkodę w dochowaniu przez stronę ustawowo określonego terminu do dokonania czynności procesowej.

Skład orzekający

Jerzy Bujko

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przywrócenia terminu procesowego, w tym wymogu wykazania braku winy i należytej staranności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ale zasady ogólne dotyczące przywrócenia terminu są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście sądów do przywracania terminów procesowych i znaczenie wykazania należytej staranności przez stronę, nawet w obliczu trudności osobistych.

Choroba i konflikty rodzinne to za mało? NSA wyjaśnia, kiedy można liczyć na przywrócenie terminu procesowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 449/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Bujko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Ke 770/12 - Wyrok WSA w Kielcach z 2013-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 86 par. 1, art. 87 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Ke 770/12 przywracające M.S. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi M.S. i M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] września 2012 roku, znak: [...] w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia we wznowionym postępowaniu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przywrócił M.S. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 770/12 oddalającego skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia we wznowionym postępowaniu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w okresie poprzedzającym wydanie przedmiotowego wyroku, jak również w okresie następującym bezpośrednio po nim, to jest w dniach 27 stycznia – 11 lutego 2013 r. cierpiała na nawracające zapalenie tęczówki obu oczu, w związku z czym leczyła się u specjalisty – co potwierdza przedstawione przez stronę zaświadczenie lekarskie. Z tego też względu za uzasadnione Sąd uznał twierdzenia wnioskodawczyni o zachodzącej z obiektywnych przyczyn niemożności sporządzenia w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Ponadto, jak wynika z wniosku, nie mogła ona posłużyć się przy załatwieniu tej sprawy pomocą domowników – z uwagi na konflikt w rodzinie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.B. zarzucając naruszenie art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Żalący wskazał, że nieprawdziwe jest podnoszone przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku twierdzenie, iż znajduje się ona w konflikcie z mężem, w konsekwencji czego nie mogła prosić go o wysłanie przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie. Podkreślił, że w tym samym bloku zamieszkuje M.R., druga z osób wnoszących skargę w niniejszej sprawie, ponadto skarżąca zamieszkuje w tym samym miejscu ponad 20 lat i jest zżyta z sąsiadami, mogła więc poprosić kogoś z nich o nadanie przesyłki. Żalący wskazał także, że schorzenie na które cierpi skarżąca nie jest schorzeniem uniemożliwiającym napisanie bardzo prostego pisma jakim jest wniosek o sporządzenie uzasadnienia.
W odpowiedzi na powyższe zażalenie M.S. ponowienie podniosła, że ze względu na chorobę nie mogła samodzielnie sporządzić i wysłać w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazał także, że nie mogła prosić o pomoc męża – ze względu na jego negatywne nastawienie do przedmiotowej sprawy, ani M.R., gdyż nie chciał on dalej zajmować się niniejsza sprawą ze względu na brak środków finansowych i problemy zdrowotne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie został dokonana w terminie bez winy strony.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że choroba skarżąca uniemożliwiła jej napisanie i złożenie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargi M.S. i M.R. Bez wątpienia przedstawione przez skarżąca zaświadczenia lekarskie potwierdzają, iż w okresie od 27 stycznia 2013 r. do 11 lutego 2013 r. była ona chora na zapalenie tęczówek obu oczu. Jednocześnie Sąd uznał, że konflikty rodzinne uniemożliwiły skarżącej posłużenie się pomocą domowników w dokonaniu czynności procesowej. W swym wniosku skarżąca stwierdził bowiem, że jej mąż nie chciał zajmować się przedmiotową sprawą. Podkreśliła ona także, że chciała samodzielnie sporządzić wniosek ze względu na zawarte w nim dane wrażliwe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności nie są wystarczające do stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi nie ze swojej winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż powodem przywrócenia terminu są okoliczności szczególne, stanowiące specjalną przeszkodę w dochowaniu przez stronę ustawowo określonego terminu do dokonania czynności procesowej. Dodatkowo strona ta musi zachować szczególną staranność w dbaniu o swoje interesy. Jak zauważono w rozpoznawanym zażaleniu, a co jest potwierdzone także poprzez podane adresy korespondencyjne obu skarżących, są oni sąsiadami. Tożsamość sporządzonych przez nich skarg pozwala uznać także, że maja oni wspólne interesy oraz nie pozostają w konflikcie. Ponadto mieszkają bardzo blisko siebie, skarżąca zamieszkuje bowiem pod adresem [...]/12 O., a M.R. zamieszkuje pod adresem [...]/10 O. Zatem skarżąca wykazując należytą staranność i dbając o swojej interesy mogła, w sytuacji gdy nie możliwe było skorzystanie z pomocy męża lub innych domowników, zwrócić się o pomoc na przykład do swoich sąsiadów, skoro jak we wniosku zaznaczyła skarżąca, mogła się ona poruszać. Tym bardziej, że jeden z nich również był skarżącym w tej samej sprawie, a skarżąca zdawała sobie w pełni sprawę z upływu terminu do sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku, co skarżąca również potwierdza we wniosku o przywrócenie terminu. Sąd nie może zgodzić się także, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zawiera osobowe dane wrażliwe. Wniosek taki z danych osobowych zawiera bowiem jedynie adres wnioskodawcy, znany przecież sąsiadom skarżącej (a i to nie jest informacją obowiązkową, gdyż adres korespondencyjne skarżącej był już znany Sądowi i nie musiał być zawarty w przedmiotowym wniosku).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI