II OZ 1362/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-01-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądowepostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjnezażalenieNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając brak wykazania istotnej zmiany sytuacji finansowej strony.

Skarżąca J. W. złożyła zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji dwukrotnie odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na dochody skarżącej i jej męża oraz posiadany majątek, które pozwalały na pokrycie kosztów sądowych. NSA oddalił zażalenie, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji finansowej uzasadniającej zmianę prawomocnego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odmawiało przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji już wcześniej, prawomocnym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, wskazując na jej sytuację finansową. Mimo kolejnego wniosku skarżącej, sąd I instancji uznał, że nie nastąpiła istotna zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę poprzedniego postanowienia. Sąd wskazał, że dochody skarżącej i jej męża (3.086,15 zł, a następnie 3.560,01 zł) oraz posiadany majątek (mieszkanie, dom, działki) pozwalały na pokrycie kosztów sądowych, zwłaszcza po ograniczeniu wydatków niebędących niezbędnymi. NSA, rozpoznając zażalenie, potwierdził zasadność decyzji sądu I instancji, powołując się na art. 165 Ppsa, który dopuszcza zmianę postanowień niekończących postępowania w przypadku zmiany okoliczności sprawy. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wykazała pogorszenia swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, które uzasadniałoby zmianę prawomocnego postanowienia. NSA oddalił zażalenie, uznając brak podstaw do uwzględnienia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zgodnie z art. 165 Ppsa, postanowienia niekończące postępowania mogą być zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, nawet jeśli są prawomocne.

Uzasadnienie

Sąd może zmienić prawomocne postanowienie dotyczące prawa pomocy tylko wtedy, gdy nastąpiła istotna zmiana okoliczności sprawy, która uzasadnia taką zmianę. Sama zmiana zakresu wniosku nie jest wystarczająca, jeśli sytuacja finansowa strony nie uległa znaczącemu pogorszeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

Ppsa art. 165

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ppsa art. 245 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 246 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 197 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez stronę istotnej zmiany sytuacji finansowej uzasadniającej zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Zastosowanie art. 165 Ppsa wymaga wykazania zmian okoliczności sprawy, które uzasadniają zmianę lub uchylenie poprzedniego orzeczenia.

Odrzucone argumenty

Intencja skarżącej nie była wnioskowanie o zmianę postanowienia w trybie określonym w art. 165 Ppsa (argument podniesiony w zażaleniu).

Godne uwagi sformułowania

zmiana okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest ona w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 165 Ppsa dotyczącego możliwości zmiany prawomocnych postanowień w przedmiocie prawa pomocy oraz ocena przesłanek przyznania prawa pomocy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji finansowej strony i specyfiki postępowania przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej kwestii prawa pomocy i oceny sytuacji finansowej strony, co jest standardową procedurą w sądach administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 1362/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2002/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-02-10
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 12 stycznia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2002/14 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2002/14 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2002/14 odmówił zmiany postanowienia WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2002/14 odmawiającego J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r. odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 grudnia 2014 r. sąd I instancji wskazał, że z informacji przedstawionych przez skarżącą wynika, iż prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodu z tytułu emerytury w łącznej kwocie: 3.086,15 zł. Dodatkowo mąż wnioskodawczyni otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w wysokości 206,76 zł. Majątek skarżącej obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany z 1947-1948, dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 ha. Skarżąca zaznaczyła, że na jej miesięczne wydatki składają się opłaty w kwocie: czynsz 584,80 zł, telefon 190,27 zł, energia elektryczna 28,39 zł, leki 275,94 zł, koszenie trawy 190 zł, usługi pocztowe 44,40 zł, opłaty bankowe 22,03 zł, koszty podróży na rozprawę 46 zł, życie, środki czystości, drobne artykuły odzieżowe oraz kosmetyki 1350 zł, transport na wieś zbytecznych mebli z załadunkiem i rozładunkiem 220 zł, spłata długu u sąsiadki 200 zł, leki dla córki 260 zł. Wskazała też na zadłużenie z tytułu kredytu na kwotę 1412,15 zł oraz na dług wobec adwokata w wysokości 3000 zł. Podniosła ponadto, że wraz z mężem są osobami schorowanymi (II grupa inwalidzka). Wskazała też, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przesyłkami pocztowymi, rozmowami telefonicznymi i zakupami materiałów piśmienniczych, zakupem literatury prawnej.
Mając na uwadze powyższe, sąd I instancji uznał, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej uznano, że jest ona w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego.
Przy piśmie z dnia 12 października 2015 r. skarżąca nadesłała kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, zaznaczając, że wniosek obejmuje częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tegoż sądu z dnia 16 września 2015 r.
Wniosek skarżącej z dnia 12 października 2015 r. złożony na formularzu PPF, sąd I instancji potraktował jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 10 grudnia 2014 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana jej sytuacji majątkowej, która przemawiałaby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 10 grudnia 2014 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie przywołała okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącej w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych.
Jednocześnie sąd I instancji dostrzegł, że skarżąca wprawdzie zainicjowała wiele postępowań sądowych jednak przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się spraw przed sądem, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącej.
Zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji złożyła J. W., podnosząc że jej intencją nie było wnioskowanie o zmianę postanowienia z dnia 30 października 2014 r. w trybie określonym w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: Ppsa).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 165 Ppsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 Ppsa nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia.
Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie odmawiające przyznania prawa pomocy stronie (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r.), stąd słusznie sąd I instancji uznał, iż art. 165 Ppsa znajdzie zastosowanie w sprawie.
Uwzględniając treść powyższych norm prawnych stwierdzić trzeba, że sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił zmiany postanowienia WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. odmawiającego J. W. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona skarżąca nie wykazała, bowiem, że jej sytuacja materialna i rodzinna ulegała takiemu pogorszeniu, które uzasadniałoby uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Co więcej, aktualnie miesięczne dochody skarżącej i jej męża kształtują się nawet na wyższym poziomie niż wykazywany w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy i wynoszą one 3.560,01 zł.
Zbliżone dane dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawczyni nie uprawniają do zmiany prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy, również przy zmianie zakresu wniosku, zwłaszcza że zarówno "zwolnienie z kosztów sądowych", jak i "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych" mieszczą się w ramach prawa pomocy w zakresie częściowym (por. art. 245 § 3 Ppsa) i podlegają ocenie według tych samych przesłanek, tj. z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Skoro zatem sytuacja finansowa, która kształtuje się na podobnym poziomie jak w obecnie złożonym przez stronę wniosku, została już poddana ocenie WSA i NSA, w rezultacie czego zapadło prawomocne rozstrzygnięcie tego wniosku, słusznie sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia zajścia przesłanki, o których mowa w art. 165 Ppsa.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI