II OZ 432/22

II OZ 432/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 364/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Dnia 10 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 364/22 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 grudnia 2021 r., Nr 1914/21 w przedmiocie nałożenia obowiązku przestawienia ekspertyzy technicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił dopuszczenia wnioskodawcy – R. T. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.
Jak ustalił Sąd, wnioskodawca jest członkiem skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, na którą zaskarżonym postanowieniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nałożono obowiązek przedstawienia – w terminie 2 miesięcy od kiedy rozstrzygnięcie stanie się ostateczne – ekspertyzy stanu technicznego garażu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Wnioskodawca posiada również prawo współwłasności lokalu garażowego, którego dotyczy postępowanie, co potwierdził załączając wydruk z księgi wieczystej (nr [...]).
Sąd wskazał na rolę wspólnoty mieszkaniowej jaką pełni w odniesieniu do sprawowania zarządu nieruchomością wspólną oraz reprezentacji członków wspólnoty mieszkaniowej. W tym zakresie Sąd oparł się na doktrynie (por. M. Balwicka-Szczyrba [w:] Komentarz do niektórych przepisów ustawy o własności lokali [w:] Zarząd majątkiem wspólnym. Komentarz, Warszawa 2016, art. 18) oraz treści art. 21 ust. 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) oraz na poglądzie orzeczniczym, zgodnie z którym w postępowaniach administracyjnych związanych z nieruchomością wspólną występować jako strona będzie tylko wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, a nie wszyscy współwłaściciele nieruchomości wspólnej (por. wyrok NSA z 6 lipca 2018 r., II OSK 1996/16). Ponadto Sąd wyjaśnił pojęcie "interesu prawnego". Zwrócił również uwagę, że tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może być stroną postępowania, jeżeli wykaże indywidualny, własny interes. W przedmiotowej sprawie materialną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego [...] może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Adresatem obowiązków określonych w tym przepisie, w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2019 r., VII SA/Wa 439/19).
W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie. Norma prawna będąca podstawą wydanego w niniejszej sprawie postanowienia nie nakłada na wnioskodawcę, gdyż nie może tego uczynić, żadnych obowiązków ani nie wskazuje na jego uprawnienia związane z koniecznością przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego garażu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Tak więc argumentacja wnioskodawcy dotycząca posiadania udziału w wysokości 4/1086 części, w ramach którego przysługuje mu prawo do wyłącznego korzystania z 1 miejsca postojowego, nie może zostać uwzględniona w niniejszej sprawie.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł wnioskodawca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uznanie go za stronę postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. przez uznanie, że wnioskodawca nie wykazał posiadania interesu prawnego w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Na tej podstawie wnioskodawca domagał się dopuszczenia do udziału w postępowaniu toczącym się ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej, której wnioskodawcza jest członkiem.
Sąd I instancji trafnie ocenił, że zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada interes prawny w tej sprawie. Pojęcie "interesu prawnego" w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Interes prawny to zatem interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Natomiast, żeby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jest tylko bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji.
Ponadto, stwierdzenie, że dany podmiot posiada interes prawny polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że przedmiotowy wniosek został złożony w szczególnych okolicznościach sprawy, ponieważ pochodzi od członka skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Z art. 20 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali wynika, że do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej uprawniony jest zarząd. Zarząd, jako organ wspólnoty, składa oświadczenia w imieniu wspólnoty. Ponadto, jako trafnie wskazał Sąd I instancji, przyjmuje się, że jeśli członek wspólnoty wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, to istnieje podstawa, żeby mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której może wystąpić także wspólnota. Oznacza to, że członkowie wspólnoty mieszkaniowej i właściciele wyodrębnionych lokali oraz współwłaściciele części wspólnych nieruchomości mogą samodzielnie występować w postępowaniu reprezentując w sprawie swój własny interes prawny, chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego i ewentualnie kwestionować rozstrzygnięcia zapadłe w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca takiego indywidualnego interesu prawnego nie wykazał. Powołuje się bowiem na okoliczności, że jest współwłaścicielem garażu, którego dotyczy nakaz skierowany do Wspólnoty o przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego. Niemniej pomimo, że skarżący jest współwłaścicielem garażu, mamy do czynienia z odrębnym lokalem o innym przeznaczeniu, a tego rodzaju lokale (np. garaże) także podpadają po rygory wynikające z ustawy o własności lokali. W aktualnym stanie prawnym art. 1a ustawy o własności lokali dotyczy wszystkich możliwych sytuacji współwłasności lokali, a zatem zarówno właścicieli lokali mieszkalnych, jak i o innym przeznaczeniu, którzy przed wprowadzeniem tego przepisu musieli działać wyłącznie na zasadach określonych w art. 199-209 K.c. A zatem współwłaściciele w udziałach ułamkowych mają bezpośredni udział w nieruchomości wspólnej (czyli jak gdyby mieli wyodrębnione lokale) i w związku z tym przysługują im takie same prawa jak właścicielom poszczególnych lokali w zakresie zarządzania nieruchomością wspólną (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 października 2019 r., I ACa 913/18). Ponadto wnioskodawca nie wykazał aby współwłaściciele garażu zdecydowali o innym sposobie sprawowania zarządu nad garażem niż wynikający z ustawy o własności lokali. W takiej zaś sytuacji co do zasady nie ma znaczenia odrębne, indywidualne naruszenie interesu prawnego wyodrębnionego lokalu wnioskodawcy jako współwłaściciela, ale – interes prawny ogółu mieszkańców wspólnoty. Wymieniona wyżej zasada dotyczy więc współwłaścicieli lokalu niemieszkalnego, którym przysługują części ułamkowe we wspólnym garażu znajdującym się w budynku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Wynika z tego, że to Wspólnota może występować samodzielnie w postępowaniu przed Sądem I instancji, w tym może składać różnego rodzaju wnioski i zastrzeżenia do akt sprawy. Ponadto również sam wnioskodawca może domagać się od zarządu Wspólnoty złożenia w jego imieniu określonych dokumentów lub argumentacji. Dla tej oceny nie ma więc znaczenia, że wnioskodawca jest współwłaścicielem ww. garażu w częściach ułamkowych. Przy uwzględnieniu rygorów wynikających z ustawy o własności lokali ogólne powoływanie się na art. 140 K.c. (prawo własności) to za mało dla uznania, że wnioskodawcy przysługuje indywidualny interes prawny w sprawie dotyczącej nakazu skierowanego do Wspólnoty Mieszkaniowej. Poza tym zakres przysługującego wnioskodawcy indywidulanego władztwa nad rzeczą jaką jest garaż wynika z roszczenia związanego z udziałem wynoszącym 4/1086 części i polega na prawie do wyłącznego korzystania z 1 miejsca postojowego oznaczonego numerem [...] usytuowanego w tym lokalu niemieszkalnym. Wnioskodawca nie wykazał zaś aby zaskarżone postanowienie WINB mogło mieć wpływ na realizację przez wnioskodawcę ww. indywidualnego roszczenia. Ponadto wskazania wymaga, że z przedstawionej treści Księgi Wieczystej nr [...] (dotyczącej garażu) wynika, że udział związany z własnością tego lokalu, jako wielkość udziału w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali wynosi 574416/1532590 jako udział wyodrębniony z KW nr [...] dotyczącej działki nr [...], na której znajdują się budynki mieszkalne przy ul. [...]. Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy na aprobatę zasługuje teza, że każdy właściciel, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o własności lokali, przy zachowaniu wynikającego z art. 140 K.c. prawa do wyłącznego korzystania z własności indywidualnej, jest ograniczony w prawach do korzystania ze współwłasności w ten sposób, że nie może z niej korzystać wyłącznie dla swoich potrzeb, a jedynie może z niej współkorzystać i to tylko zgodnie z jej przeznaczeniem.
W konsekwencji powyższego, nie można było uznać, że wnioskodawca dysponuje w tej sprawie własnym, indywidualnym interesem prawnym, który uzasadniałby dopuszczenie go do udziału w charakterze uczestnika postępowania, które dotyczy skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową obowiązek przedstawienia – w terminie 2 miesięcy od kiedy rozstrzygnięcie stanie się ostateczne – ekspertyzy stanu technicznego garażu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.