II OZ 413/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA i wstrzymał wykonanie wyroku w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego, uznając, że skarżący uprawdopodobnił groźbę niepowetowanej szkody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania wyroku nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, uchylił to postanowienie i wstrzymał wykonanie wyroku. Sąd uznał, że skarżący, osoba niepełnosprawna utrzymująca się z renty, uprawdopodobnił groźbę niepowetowanej szkody majątkowej i zdrowotnej w przypadku wykonania nakazu rozbiórki.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie WSA w Gdańsku, które oddaliło wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego. Skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania, argumentując, że rozbiórka spowoduje niemożliwe do odwrócenia skutki i wysoką szkodę majątkową, gdyż utrzymuje się z renty, z której finansuje leczenie. Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił niepowetowanej szkody, a podane przez niego kwoty były nieaktualne i niepoparte dowodami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak postanowienie WSA i wstrzymał wykonanie wyroku. Sąd wskazał, że po uwzględnieniu dodatkowych dowodów i okoliczności przedstawionych w zażaleniu, skarżący uprawdopodobnił groźbę niepowetowanej szkody, biorąc pod uwagę jego niepełnosprawność, chorobę przewlekłą, wysokie koszty leczenia i rehabilitacji, a także koszty utrzymania, które przekraczają wysokość jego renty. NSA podkreślił, że wstrzymanie wykonania orzeczenia w postępowaniu wznowieniowym ma na celu ochronę przed skutkami wykonania orzeczenia, a w tym przypadku wykonanie rozbiórki mogłoby doprowadzić do utraty środków niezbędnych do życia i leczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, skarżący uprawdopodobnił groźbę niepowetowanej szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący, osoba niepełnosprawna utrzymująca się z renty, ponosząca wysokie koszty leczenia i rehabilitacji, uprawdopodobnił, że wykonanie rozbiórki groziłoby utratą środków niezbędnych do utrzymania i leczenia, co stanowi niepowetowaną szkodę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 284
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 61 § § 6 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący uprawdopodobnił groźbę niepowetowanej szkody majątkowej i zdrowotnej w związku z wykonaniem nakazu rozbiórki. Wykładnia art. 284 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku o przywróceniu mocy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił niepowetowanej szkody z powodu braku wystarczających dowodów i nieaktualnych danych finansowych.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie niepowetowanej szkody, jako przesłanki zastosowania instytucji o charakterze wyjątkowym, powinno być wykładane w sposób restryktywny. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 284 p.p.s.a., jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu i w zasadzie nie może opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony. Wykładni art. 284 p.p.s.a. należy w tej sprawie dokonywać nie tyle przez pryzmat wąsko rozumianego wykonania wyroku w ramach postępowania egzekucyjnego, jak czyni to Sąd pierwszej instancji, co skutku zastosowania ochrony tymczasowej w postaci czasowego zniesienia przymiotu prawomocności wyroku.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 284 p.p.s.a. w kontekście wstrzymania wykonania wyroku w postępowaniu o wznowienie postępowania, zwłaszcza w powiązaniu z sytuacją materialną i zdrowotną strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego, ale stanowi ważny głos w sprawie wykładni przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może uwzględnić trudną sytuację życiową strony, nawet jeśli początkowo brakowało wystarczających dowodów, a także jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych dotyczących wstrzymania wykonania orzeczeń.
“Sąd Najwyższy wstrzymał rozbiórkę domku dla niepełnosprawnego rencisty. Kluczowa interpretacja przepisów proceduralnych.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 413/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Gd 372/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2024-11-06 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie w części i wstrzymano wykonanie wyroku Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 284, 61 § 6 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. w zakresie punktu pierwszego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 372/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania wyroku oraz zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 672/20 ze skargi D. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 30 czerwca 2020 r. nr WOP.7721.67.2020.PG w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić punkt pierwszy zaskarżonego postanowienia i wstrzymać wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 372/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w punkcie pierwszym oddalił wniosek D. S. o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20, a w punkcie drugim oddalił wniosek D. S. o wstrzymanie wykonania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że D. S. (dalej jako: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20, oddalającym skargę D. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 30 czerwca 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia 10 marca 2020 r., nakazującą skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 10,05 m x 4,55 m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...]. W skardze strona zawarła wniosek w trybie art. 284 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia oraz decyzji WINB z dnia 30 czerwca 2020 r. Odnosząc się do kwestii zasadności wstrzymania wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20 Sąd pierwszej instancji podniósł, że uwzględnienie wniosku w tym przedmiocie jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Zgodnie bowiem z art. 284 p.p.s.a. skuteczność wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia zależy od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę wystąpienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku. Wskazany przepis wymaga jedynie uprawdopodobnienia przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia przez wnioskodawcę, zatem Sąd rozpatrujący wniosek musi opierać się na wskazanych przez stronę okolicznościach pozwalających na ocenę zaistnienia w sprawie przesłanki niepowetowanej szkody, o jakiej mowa w art. 284 p.p.s.a. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w przywołanym przepisie, nie oznacza wprawdzie przeprowadzenia lub zaoferowania dowodu, ale nie może też polegać na sformułowaniu przez stronę ogólnikowych twierdzeń, bez poparcia ich jakimikolwiek wiarygodnymi danymi, wyliczeniami, które dają podstawę do oceny, czy twierdzenia strony są prawdopodobne. Ponieważ jest to pewnego rodzaju środek zastępczy i nie daje pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo co do twierdzeń strony o określonym fakcie, to sąd przy ocenie problematyki z tego zakresu musi opierać się na jakimś wskazanym przez materiale, który pozwalałby mu zająć określone stanowisko w sprawie. Rozpoznając złożony wniosek Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 24 lutego 2021 r. będącym przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję WINB z dnia 30 czerwca 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję I-instancyjną, nakazującą skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, posadowionego na działce nr [...], obręb ewidencyjny [...], gmina [...]. Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej skarżący umotywował tym, iż rozbiórka obiektu wywołuje niemożliwe do odwrócenia skutki, co wiąże się z wysoką szkodą majątkową – utratą zarówno środków przeznaczonych na budowę obiektu, jak i koniecznością poniesienia kosztów rozbiórki, które w przedstawionej sytuacji osobistej i majątkowej strony, są znaczne. Skarżący bowiem utrzymuje się z renty, z której finansuje leczenie (choruje na [...]). Sąd pierwszej instancji wskazał, że w uzasadnieniu ww. wniosku strona przytoczyła te same argumenty, które zostały zawarte we wniosku sformułowanym w skardze z dnia 12 sierpnia 2020 r., zarejestrowanej pod sygnaturą II SA/Gd 672/20, o wstrzymanie wykonania decyzji WINB z dnia 30 czerwca 2020 r. oraz we wniosku z dnia 17 maja 2022 r. złożonym na etapie postępowania kasacyjnego o sygnaturze II OSK 1498/21. Tymczasem, powołanie się na okoliczności przedstawione we wniosku złożonym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wyczerpuje przesłanek z art. 284 p.p.s.a., gdyż przesłanki wskazane przez ustawodawcę w obu wymienionych przepisach nie są tożsame. Natomiast to, iż rozbiórka obiektu budowlanego skutkuje utratą składników budowlanych użytych do budowy i utratą substancji obiektu, a także wiąże się z kosztami dla strony zobowiązanej do dokonania rozbiórki – jak zauważył sam skarżący – stanowi istotę nakazu rozbiórki. Nie są to więc skutki nietypowe, wyjątkowe w rozważanym wypadku. Natomiast przedstawiając zarówno szacowany koszt prac rozbiórkowych, jak i odnosząc te kwoty do sytuacji strony, nie uprawdopodobniono, że faktycznie straty finansowe będą w tej konkretnej sytuacji skarżącego stanowiły dla niego niepowetowaną szkodę (majątkową). Strona podniosła, że utrzymuje się wyłącznie z renty o wskazanej wysokości, z czego znaczna część tego dochodu jest przeznaczana na zakup leków, gdyż choruje na [...]. Trudno jednak twierdzenia te uwzględnić, gdyż nie przedłożono żadnej dokumentacji, zaś podana kwota renty jest wątpliwa, gdyż wynika z decyzji o waloryzacji z dnia 1 marca 2021 r., przedłożonej do wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, złożonego na etapie postępowania kasacyjnego. Natomiast - jak wynika z komunikatu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2024 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2024 r., wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2024 r. wynosi 112,12%. Wskaźnik wskazany w decyzji waloryzacyjnej z dnia 1 marca 2021 r. wynosił zaś 104,24 %. W związku z tym nie jest możliwe odniesienie przytoczonej w rozpoznawanym wniosku argumentacji do aktualnej sytuacji strony, a tylko takie dane pozwalają Sądowi stwierdzić, czy skarżący uprawdopodobnił wystąpienie niepowetowanej szkody, Sąd pierwszej instancji orzekło o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania ww. wyroku. Zażalenie na to postanowienie w zakresie punktu pierwszego wniosła strona skarżąca, zarzucając mu naruszenie art. 284 p.p.s.a. i wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20 oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Jak stanowi art. 284 p.p.s.a. wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie jednak uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Instytucja wstrzymania wykonania określonego orzeczenia ma chronić osobę, która składa taki wniosek przed ewentualnymi skutkami wykonania orzeczenia, jednak z art. 284 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy skarżący uprawdopodobni, że w razie jego wykonania grozi mu niepowetowana szkoda. Pojęcie niepowetowanej szkody, jako przesłanki zastosowania instytucji o charakterze wyjątkowym, powinno być wykładane w sposób restryktywny. Chodzi o szkodę, którą może ponieść skarżący wskutek wykonania prawomocnego orzeczenia objętego skargą o wznowienie, której nie da się naprawić przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por też. K. Weitz [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. III, red. J. Gudowski, s. 1450). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. H. Knysiak – Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Lex/el, komentarz do art. 284; postanowienie NSA z dnia 15 maja 2014 r., II FSK 2871/13). Groźba niepowetowanej szkody musi pozostawiać w związku przyczynowo – skutkowym z wykonaniem orzeczenia. Skarżący powinien uprawdopodobnić, że groźba niepowetowanej szkody jest realna, a obawa jej wystąpienia – uzasadniona wskazanymi okolicznościami faktycznymi (por. post. Sądu Okręgowego w [...] z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt [...]). Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 284 p.p.s.a., jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu i w zasadzie nie może opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony. Przy ocenie problematyki z tego zakresu sąd musi opierać się na wskazanym przez stronę materiale, który pozwala na zajęcie określonego stanowiska w sprawie (por. H. Knysiak – Sudyka, op. cit.; postanowienie NSA z dnia 7 maja 2008 r., I OZ 310/08). Do wykazania, że wnoszącemu skargę o wznowienie postępowania grozi niepowetowana szkoda, nie jest wystarczający sam wniosek strony ani powtórzenie treści przepisu. Wniosek taki musi zawierać uzasadnienie, które powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Argumentacja wnioskodawcy winna być dodatkowo wsparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek. Zauważyć należy, że jednym z podstawowych powodów odmowy wstrzymania wykonania przez Sąd pierwszej instancji kwestionowanego wyroku było nieprzedłożenie przez skarżącego wystarczających materiałów źródłowych uzasadniających zastosowanie art. 284 p.p.s.a. Podnieść należy, że część z tych materiałów, w szczególności dotycząca sytuacji życiowej strony skarżącej, zgromadzona została w aktach postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania, z uwagi na fakt złożenia przez stronę skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o rozbiórce i wynikający z tego obowiązek zobrazowania za pomocą materiału dowodowego własnej sytuacji życiowo - materialnej na tle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jakkolwiek rożne są ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia kwestionowanego w postępowaniu wznowieniowym, w obydwu przypadkach skarżący zobowiązany jest za pomocą materiału dowodowego przedstawić obraz sytuacji osobisto – materialnej, pozwalający podjąć sądowi decyzję o zasadności bądź niezasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Ciężar wykazania przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania wyroku spoczywa na skarżącym, jednakże rozpoznając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu wznowieniowym sąd powinien uwzględnić - w kontekście przesłanki z art. 284 p.p.s.a. - okoliczności wynikające z akt sprawy. Sąd, rozpoznając wniosek złożony w trybie art. 284 p.p.s.a., zobowiązany jest bowiem dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Dodatkowe okoliczności oraz materiał dowodowy strona skarżąca przedstawiła również przy zażaleniu. Zdaniem NSA, okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą w zażaleniu oraz potwierdzenie tych okoliczności w dokumentach dołączonych do zażalenia oraz aktach sprawy II OSK 1498/21 pozwalają na uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 284 p.p.s.a. W przypadku wykonania prawomocnej decyzji zobowiązującej do dokonania rozbiórki obiektu budowlanego z reguły powstanie uszczerbek majątkowy, który w niektórych przypadkach może stanowić niepowetowaną szkodę w rozumieniu przyjętym w art. 284 p.p.s.a., w szczególności wówczas, gdyby wskutek poczynionych nakładów finansowych na dokonanie rozbiórki, mogło zaistnieć ryzyko uszczerbku na zdrowiu dla strony skarżącej wynikające z uszczuplenia zasobów finansowych przeznaczanych przez stronę skarżącą na leczenie i zabezpieczenie potrzeb bytowych. W okolicznościach sprawy niniejszej, strona skarżąca jest osobą niepełnosprawną. W postępowaniu, w którym wydano zakwestionowany skargą o wznowienie wyrok, skarżący wykazał, że posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; choruje na chorobę przewlekłą – [...]; zachodzi konieczność przyjmowania przez niego specjalistycznych leków i rehabilitacji. Strona skarżąca jest niezdolna do pracy, z dokumentacji źródłowej dołączonej do zażalenia wynika, że utrzymuje się wyłącznie z renty w wysokości 2.871,73 zł netto, ponosi przy tym wydatki na bieżące utrzymanie i leczenie oraz na rehabilitację. Wśród podstawowych wydatków skarżący wymienił wydatek na czynsz mieszkaniowy (od ok. 600 – 1000 zł), opłatę za energię (ok. 260 zł), telewizję (ok. 74 zł), telefon komórkowy (ok. 30 zł), podatek od nieruchomości (ok. 122 i 420 zł rocznie), turnus rehabilitacyjny (ok. 2.200 zł rocznie), pobyt profilaktyczny – leczniczy (ok. 5.530 zł rocznie), leki specjalistyczne (ok. 1.000 zł miesięcznie). Wysokość renty nie pozwala skarżącemu pokryć w pełni jego wydatków, dlatego deklaruje pomoc rodziny w zabezpieczeniu jego potrzeb bytowych. W oparciu o twierdzenia zawarte w zażaleniu oraz dołączonej do niego dokumentacji źródłowej, skarżący uprawdopodobnił, że poniesienie kosztów rozbiórki groziłoby utratą środków niezbędnych do utrzymania, leczenia i rehabilitacji. W dalszej kolejności uwzględnić należy, że wyrok kwestionowany skargą o wznowienie postępowania jest wyrokiem oddalającym skargę, a zatem nie podlega wykonaniu (sensu stricto) w drodze egzekucji administracyjnej. Stosując jednak wykładnię funkcjonalną art. 284 p.p.s.a., podstaw udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu wznowieniowym dostarczają argumenty konsekwencjalistyczne, które nakazują w procesie interpretacji normy prawnej brać pod uwagę konsekwencje, także społeczne, do jakich prowadzić będzie określona interpretacja (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2014, s. 169). Również w orzecznictwie SN wskazuje się, że ustalając znaczenie przepisu, należy brać pod uwagę różnorodne skutki jego zastosowania (post. SN z 22 września 2004 r., III CZP 25/04, OSNC 2005/7-8/146). Wykładni art. 284 p.p.s.a. należy w tej sprawie dokonywać nie tyle przez pryzmat wąsko rozumianego wykonania wyroku w ramach postępowania egzekucyjnego, jak czyni to Sąd pierwszej instancji, co skutku zastosowania ochrony tymczasowej w postaci czasowego zniesienia przymiotu prawomocności wyroku, tj. przejściowej utraty mocy wiążącej wynikającej z art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Złożenie skargi o wznowienie postępowania nie powoduje, że zaskarżony wyrok przestaje być prawomocny i na jego wykonanie ma wpływ samo wniesienie skargi o wznowienie. Wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia, w ramach tak rozpoczętego postępowania i uprawdopodobnienie grożącej skarżącemu niepowetowanej szkody, daje jednak podstawy do "zawieszenia" mocy wiążącej tego wyroku wynikającej z art. 170 p.p.s.a. wskutek zastosowania przez sąd art. 284 p.p.s.a. Wnioskując a contrario z treści art. 170 p.p.s.a. należy stwierdzić, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności, w tym gdy jego prawomocność została przejściowo zniesiona na mocy art. 284 p.p.s.a., nie wywiera skutków prawnych (nie ma mocy wiążącej). Zauważyć należy, że w doktrynie wstrzymanie wykonania decyzji rozumie się jako "czasowe zawieszenie wykonalności decyzji" (por. T. Barnat, Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnych, PiP 9/1984). Analogicznie do wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej, wstrzymanie wykonania orzeczenia w postępowaniu wznowieniowym powoduje skutki "konserwujące", powodujące czasową bezskuteczność orzeczenia (por. odnośnie wstrzymania wykonania decyzji: R. Sawuła, Wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu administracyjnym, Przemyśl – Rzeszów, 2008, s. 492). Podnosi się zresztą także, że przyjęcie znaczenia wykonalności sensu largo, jako wywoływania wszelkich skutków związanych z obowiązywaniem rozstrzygnięcia – jego istnieniem w obrocie prawnym, oznacza w praktyce, że wstrzymanie wykonania należy utożsamić z czasowym pozbawieniem orzeczenia jego mocy prawnej (R. Sawuła, op. cit., s. 493). Z urzędu Sąd pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę, że w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi o wznowienie, postanowieniem z dnia 18 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji o rozbiórce domku letniskowego, argumentując, że dokonując oceny zasadności wniosku, sąd wziął przede wszystkim pod uwagę fakt, że skarżący jest rencistą, a ponadto, że choruje na chorobę przewlekłą ([...]), której leczenie realnie może pochłaniać znaczne środki finansowe. Okoliczności związane z przytoczonymi potencjalnie wysokimi kosztami wykonania prac rozbiórkowych, które skarżący wstępnie oszacował (demontaż samych ścian - około 2000 zł), w zestawieniu z jego dochodami doprowadziły sąd do przekonania o ziszczeniu się ww. przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd wziął nadto pod uwagę fakt, że wykonanie decyzji o rozbiórce obiektu wiązałoby się także z utratą środków przeznaczonych uprzednio na budowę domku letniskowego, bez możliwości ich odzyskania. W postępowaniu kasacyjnym, postanowieniem z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1498/21 Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje postanowienie z dnia 18 września 2020 r., zgodnie z dyspozycją art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. skutki udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. upadają z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Wykładnia art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 284 p.p.s.a. ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. W literaturze podnosi się, że zasadniczo nie ma podstawy prawnej do ochrony tymczasowej po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, z zastrzeżeniem, że istotne wątpliwości pojawią się w sytuacji wznowienia postępowania (por. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Lex/el 2021). Jakkolwiek przesłanki wskazane przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz art. 284 p.p.s.a. nie są tożsame, nie oznacza to jednak, że w postępowaniu w sprawie wstrzymania wykonania wyroku objętego skargą o wznowienie postępowania, fakt wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu poprzedzającym wniesienie skargi o wznowienie nie powinien być brany pod uwagę. Przy pomocy wnioskowania a contrario z art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. wyprowadzić można bowiem obowiązywanie normy prawnej, która reguluje odwrotne skutki prawne, niż norma prawna, na mocy której wskutek uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, upadają skutki prawne wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i która przywraca te skutki w efekcie przejściowego zniesienia prawomocności wyroku oddalającego skargę na skutek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu wznowieniowym. A contrario z art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a., czasowe zniesienie przymiotu prawomocności wyroku sądu oddalającego skargę, którego wykonanie wstrzymano na mocy art. 284 p.p.s.a., skutkuje przywróceniem mocy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skutki udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej, zniesione wskutek uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, restytuują się zatem wobec przejściowej utraty prawomocności tego wyroku, którego wykonanie podlega wstrzymaniu na mocy art. 284 p.p.s.a. Do momentu rozstrzygnięcia sprawy wznowieniowej, orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, będzie zatem ponownie obowiązywać, na mocy art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. a contrario. W sprawie zachodzi podstawa do wstrzymania wykonania kwestionowanego wyroku, ponieważ w efekcie zastosowania art. 284 p.p.s.a. i przywrócenia mocy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nastąpi czasowe zawieszenie skutków prawnych z niej wynikających na czas prowadzenia postępowania wznowieniowego, niosących ryzyko niepowetowanej szkody dla strony skarżącej. O powyższym orzeczono na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 284 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI