II OZ 401/20

II OZ 401/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Ol 226/20 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2020-09-03
II OSK 3097/20 - Wyrok NSA z 2023-09-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. H. i J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 226/20 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. H. i J. H. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 226/20, odmówił M. H. i J. H. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...]w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd stwierdził, że przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie bowiem skarżący ograniczyli się w nim do podania, że w przypadku możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, wykonanie zaskarżonej decyzji może zniweczyć korzyści z ewentualnego uwzględnienia skargi, gdyż rozbiórka obiektu ma charakter nieodwracalny. Sąd podkreślił, iż na etapie wniosku o wstrzymanie nie może dokonywać merytorycznej oceny zasadności skargi i podejmować rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania zaskarżonego aktu na podstawie przewidywanego orzeczenia co do skargi. Sąd na tym etapie postępowania dokonuje wyłącznie oceny przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sam fakt wydania decyzji nakazującej rozbiórkę nie może natomiast, zdaniem Sądu, stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ze swej natury decyzje dotyczące nakazu rozbiórki - poprzez ich realizację - zmieniają stan rzeczy i mogą spowodować powstanie trudnych do odwrócenia skutków i możliwość wyrządzenia znacznej szkody poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji. Jednakże trudne do odwrócenia skutki i znaczną szkodę należy szczegółowo uzasadnić oraz wykazać ich wystąpienie w stosunku do skarżących. Skarżący powołali się jedynie na możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, co w ogóle nie podlega ocenie przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Nie przedstawili natomiast swojej sytuacji finansowej, co uniemożliwia stwierdzenie, jaki wpływ na ich sytuację materialną będzie miało wykonanie zaskarżonej decyzji. W związku z tym - w ocenie Sądu - skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie ich wniosku.
Zażaleniem M. H. i J. H. zaskarżyli powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że nie wykazane zostały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, a w konsekwencji odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż wykonanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd może spowodować nieodwracalne skutki, zaś w sytuacji, w której istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, uzasadnione jest zastosowanie ochrony tymczasowej, aby korzyści z ewentualnego uwzględnienia skargi nie zostały zniweczone przez wcześniejsze wykonanie decyzji i przeprowadzenie rozbiórki obiektu budowlanego, a tym samym zasadnym jest uwzględnienie wniosku skarżących i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono zawarte w skardze okoliczności świadczące - zdaniem skarżących - o wadliwości zaskarżonej decyzji, a także podniesiono, że nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów ustawy - Prawo budowlane, zaś realizacja tej sankcji rodzi nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki.
W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania objęto zaskarżoną decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...], którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...]z dnia [...] września 2018 r. znak [...]i nakazano M. H. i J.H. rozbiórkę obiektu budowlanego - budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...]przy ul. [...]w [...], o wymiarach: długość 16,00 m, szerokość 6,45 m, wysokości 3,6 m i 4,45 m, oraz powierzchni zabudowy 103,2 m2. Wprawdzie rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący w zawartym w skardze wniosku w sposób lakoniczny argumentowali, że przedmiotowy nakaz rozbiórki może spowodować trudne do odwrócenia skutki, to jednak należy przyjąć, iż rozbiórka przedmiotowego obiektu gospodarczego może spowodować wyrządzenie znacznej szkody i powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Należy podzielić ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że nakaz rozbiórki przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach dotyczących nakazu rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12, publ. CBOSA).
Jednocześnie wskazać należy, iż zawarte w zażaleniu zarzuty świadczące - zdaniem skarżących - o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą odnieść skutku na tym etapie postępowania, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonuje oceny merytorycznej sprawy rozpoznając zażalenie na odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ogranicza się jedynie do zbadania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stwierdzić należy, że wniosek nie może być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 209 p.p.s.a. nie przewiduje takiej możliwości w przypadku postępowania wpadkowego, toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.