II OZ 385/21

II OZ 385/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zofia Flasińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Gd 599/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-01-20
II OSK 2485/21 - Wyrok NSA z 2024-06-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. M. i Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 599/20 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. M. i Z. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 599/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił B. M. i Z. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 20 stycznia 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że wyrokiem z 20 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. M. i Z. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2020 r. utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki obiektów wybudowanych w ramach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny [...], gmina K. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżących w dniu 12 lutego 2021 r. Wnioskiem z dnia 19 marca 2021 r. pełnomocnik skarżących zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że termin do jej wniesienia upłynął w dniu 15 marca 2021 r. W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik skarżących wskazał, że do dnia 17 marca 2021 r. przebywał w samoizolacji, bowiem w dniu 4 marca br. miał kontakt z klientem chorym na COVID-19, a następnie sam miał objawy świadczące o zarażeniu się. W kolejnych dniach pojawiły się informację, że co najmniej 3 osoby z biura zarządcy, gdzie doszło do jego zakażenia, mają pozytywny wynik, a jedna przechodzi chorobę w stanie ciężkim. Z uwagi na powyższe pełnomocnik przebywał w domu do dnia 16 marca 2021 r. bez kontaktu z osobami trzecimi. Pomimo podjętych prób nie udało mu się skontaktować z Wojewódzką Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w G., podobnie pozyskanie teleporady okazało się niemożliwe z uwagi na "obłożenie" placówki. Zgodnie z zaleceniami pełnomocnik podjął więc decyzję o samoizolacji, nie mając możliwości sporządzenia i przekazania podpisanej skargi kasacyjnej celem nadania jej w urzędzie pocztowym. Z uwagi na przytoczone okoliczności w ocenie pełnomocnika przyczyny ustania niemożności działania ustały w dniu 17 marca 2021 r. Następnie dodał, że spełnione zostały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, bowiem wniosek został złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny, zostały uprawdopodobnione przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, dokonano także czynności, której uchybiono równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie pełnomocnika brak jego winy w uchybieniu terminowi związany jest z stanem zagrożenia epidemicznego trwającym w kraju od 14 marca 2020 r. Ten szczególny czas powoduje konieczność wykorzystywania nadzwyczajnych środków, a brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Zaznaczył, że w przypadku indywidulanych praktyk adwokackich choroba pełnomocnika w pełni uniemożliwia mu działanie. Jednocześnie pełnomocnik dodał, że nie miał możliwości wniesienia pisma za pomocą platformy ePUAP, bowiem nie dysponuje kontem na tej platformie.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej Sąd podniósł, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu fakt odbycia kwarantanny mógł być podstawą do przywrócenia terminu do złożenia skargi, niemniej jednak pełnomocnik w żaden sposób nie udokumentował tego faktu. Ponadto pominął, że celem zachowania terminu mógł zadbać o nadanie skargi w terminie nawet bez własnego podpisu. Późniejsze jego uzupełnienie byłoby możliwe na wezwanie Sądu, a uzupełnienie miałoby skutek wsteczny, czyli pozwoliłoby na uznanie że skarga została wniesiona skutecznie pomimo braku podpisu. Ta okoliczność powoduje, że nie można przyjąć, że przy zachowaniu maksymalnej staranności i wysiłku nie był pełnomocnik w stanie nadać skargi w terminie. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zażaleniem B. M. i Z. M. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie poprzez wadliwe przyjęcie, że pełnomocnik był w stanie nadać skargę w terminie zachowują Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r.; art. 133 w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji gdy przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wskutek pominięcia rodzaju stanu epidemii orz nadzwyczajnych okoliczności występującej w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe zarzuty w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Z treści art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że dla zastosowania instytucji przywrócenia terminu, konieczne jest sprostanie przez zainteresowanego ciążącemu nań obowiązkowi m. in. uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu ustawowego. Obowiązek ten został przez ustawodawcę nałożony na stronę postępowania. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Należy zaznaczyć, że ocena, czy w realiach konkretnej sprawy uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08, z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 7 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 9/20).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 20 stycznia 2021 r. Samo odwołanie się na istnienie ogólnego stanu zagrożenia epidemicznego nie może bowiem automatycznie świadczyć o uwiarygodnieniu jego twierdzeń dotyczących kontaktu z osobą zarażoną chorobą SARS-COV 2 i pogorszenia jego stanu zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazywał już, iż do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy samo ogólnikowe powołanie się na istniejący stan zagrożenia zarażeniem wirusem SARS-COV 2. Istnienie ogólnego stanu zagrożenia epidemicznego nie oznacza jeszcze, że sytuacja ta dotknęła stronę bezpośrednio w taki sposób, iż nie była ona w stanie dokonać czynności postępowania w wymaganym terminie (por. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt III FZ 106/21). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11). Powyższe nie oznacza jednak, że istnienie stanu zagrożenia epidemicznego pozwala na przyjęcie, że w każdej sytuacji powołanie się na złe samopoczucie i obawę zarażeniem się wirusem, stanowi dostateczne uwiarygodnienie twierdzeń strony. Gołosłowne powoływanie się przez stronę na okoliczności niepoparte jakimikolwiek dowodami, czyni jej twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg uprawdopodobnienia (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt III FZ 96/21). W konsekwencji uznać należy, że niepoparta żadnymi dowodami argumentacja pełnomocnika skarżących co do jego kontaktu z osobą zakażoną chorobą SARS-COV 2 oraz jego złego samopoczucia prowadzącego do postanowienia o samoizolacji, nie mogła stanowić podstawy do uznania, że uchybił on w niniejszej sprawie terminowi bez swojej winy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ust. 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.