II OZ 379/13

Naczelny Sąd Administracyjny2013-05-17
NSAAdministracyjneŚredniansa
wyłączenie sędziegoprzewlekłość postępowaniasąd administracyjnynadzór budowlanyprawo procesowebezstronność sędziegozażalenieorzecznictwo NSA

NSA uchylił postanowienie WSA o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego i wyłączył sędziego WSA od orzekania w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania.

Skarżąca wniosła o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania, wskazując na jego udział w innej sprawie, w której oddalono jej skargę. WSA oddalił wniosek, uznając brak podstaw do wyłączenia. NSA uwzględnił zażalenie skarżącej, uchylił postanowienie WSA i wyłączył sędziego, uznając, że jego udział w poprzedniej sprawie mógł budzić wątpliwości co do bezstronności.

Wniosek o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 8/12, dotyczącej skargi na przewlekłość postępowania w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego, został złożony przez J. W. Skarżąca argumentowała, że sędzia ten brał udział w innej sprawie (sygn. akt II SA/Bk 32/12), w której oddalono jej skargę na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w tej samej sprawie rozbiórki, błędnie twierdząc o braku jej interesu prawnego. WSA w Białymstoku oddalił wniosek, uznając, że nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego z mocy ustawy, w szczególności z art. 18 § 1 pkt 6 lit. 'a' p.p.s.a., ponieważ orzekanie w sprawie dotyczącej kontroli bezczynności lub przewlekłości postępowania administracyjnego nie jest tożsame z orzekaniem w sprawie dotyczącej kontroli decyzji administracyjnej, nawet jeśli dotyczą tego samego wniosku. WSA podkreślił, że strona nie może żądać wyłączenia sędziego tylko dlatego, że kwestionuje zasadność jego rozstrzygnięć. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie skarżącej, uznał, że instytucja wyłączenia sędziego jest gwarancją sprawiedliwego procesu. NSA stwierdził, że chociaż elementy przedmiotowe spraw o sygn. akt II SA/Bk 32/12 i II SAB/Bk 8/12 się różnią (kontrola bezczynności vs. przewlekłości), to oba postępowania administracyjne dotyczą tego samego wniosku z dnia 14 marca 2008 r. W związku z tym, udział sędziego Jacka Pruszyńskiego w wydaniu wyroku w sprawie II SA/Bk 32/12 mógł budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie II SAB/Bk 8/12. Dlatego NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA i wyłączył sędziego od orzekania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, udział sędziego w innej sprawie, która dotyczy tego samego wniosku i żądania strony, może budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie dotyczącej skargi na przewlekłość postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że chociaż sprawy różnią się przedmiotowo (kontrola decyzji vs. kontrola przewlekłości), to fakt, że obie dotyczą tego samego wniosku i żądania strony, może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, który orzekał w pierwszej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia postanowienia WSA i wyłączenia sędziego.

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia postanowienia WSA i wyłączenia sędziego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 18 § § 1 pkt 6 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd niższej instancji błędnie zinterpretował przepis, uznając, że orzekanie w sprawie dotyczącej kontroli decyzji nie jest tożsame z orzekaniem w sprawie dotyczącej kontroli przewlekłości, nawet jeśli dotyczą tego samego wniosku.

p.p.s.a. art. 19

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Udział sędziego w innej sprawie dotyczącej tego samego wniosku i żądania strony może budzić wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie o przewlekłość postępowania.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że sprawy o kontrolę decyzji i kontrolę przewlekłości, mimo wspólnego wniosku, są odrębne i nie uzasadniają wyłączenia sędziego. Oświadczenie sędziego o braku przesłanek do wyłączenia, które nie zostało obalone przekonującym kontrdowodem.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja wyłączenia sędziego jest gwarancją procesową, zapewniającą uczestnikowi postępowania prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy... Podobną zależność zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 1157/12. jest to okoliczność tego rodzaju, która nie musi, ale mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w sądach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście spraw o przewlekłość postępowania i powiązania z innymi sprawami dotyczącymi tego samego wniosku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sędzia orzekał w sprawie dotyczącej decyzji administracyjnej, a następnie w sprawie o przewlekłość postępowania w tej samej materii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wymiaru sprawiedliwości - bezstronności sędziego, co jest istotne dla każdego uczestnika postępowań sądowych. Pokazuje, jak sądy interpretują przesłanki wyłączenia.

Czy sędzia, który orzekał w sprawie dotyczącej decyzji, może być wyłączony od rozpatrywania skargi na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 379/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SAB/Bk 8/12 - Postanowienie WSA w Białymstoku z 2014-01-14
II OZ 559/12 - Postanowienie NSA z 2012-06-29
II OZ 1157/12 - Postanowienie NSA z 2013-01-08
II OZ 1079/13 - Postanowienie NSA z 2013-11-27
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wyłączono sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt II SAB/Bk 8/12 oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Podlaskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w przedmiocie przekazania wniosku dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wyłączyć sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 8/12.
Uzasadnienie
Pismem z 4 marca 2013 r. J. W. złożyła w sprawie niniejszej, wszczętej z jej skargi na przewlekłość postępowania Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w przedmiocie przekazania wniosku z dnia 14 marca 2008 r. o rozbiórkę zbiornika na gnojowicę według właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Hajnówce, wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego. Skarżąca wskazała, że w/w sędzia uczestniczył w orzekaniu w sprawie sygn. akt II SA/Bk 32/12, w której oddalona została skarga na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie rozbiórki zbiornika na gnojowicę, bezpodstawnie twierdząc o braku interesu prawnego Skarżącej.
Sędzia WSA Jacek Pruszyński złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w sprawie niniejszej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r., na podstawie art.18 § 1 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.), - dalej p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 8/12 wskazując, że nie może być mowy o zaistnieniu przesłanek do wyłączenia z mocy ustawy wymienionych w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. Z uwagi na zarzuty skargi rozważeniu podlegały jedynie okoliczności z pkt 6 "a" wymienionego przepisu, bowiem Skarżąca nie wskazuje jakichkolwiek okoliczności mogących choćby wskazywać na przesłanki wyłączenia zawarte w innych punktach art. 18 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z pkt 6 "a" wymienionego przepisu wyłączeniu podlega sędzia w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W tym kontekście zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy oddalenia skargi złożonej przez Skarżącą w sprawie sygn. akt II SA/Bk 32/12, której przedmiotem było umorzenie przez PWINB postępowania odwoławczego w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego – zbiornika na gnojowicę. Zdaniem Sądu, podstawą do wyłączenia w sprawie niniejszej – na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. – nie może być okoliczność orzekania sędziego Jacka Pruszyńskiego w ww. sprawie. Wprawdzie postępowanie, w którym zapadło orzeczenie w sprawie II SA/Bk 32/12 dotyczyło zaskarżenia działania tego samego organu – PWINB, to powyższe nie uzasadnia wniosku o wyłączenie sędziego. Zdaniem Sądu uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia również prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa postawa sędziego oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie. Nie jest też dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Dlatego też, zdaniem Sądu, orzeczenie wydane z udziałem sędziego, które wskazała skarżąca, nie uprawnia do wniosku o wystąpieniu obiektywnych wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Pokazują natomiast, że strona subiektywnie odbiera sędziego jako "nieprzychylnie do niej nastawionego", czego jednak nie uzasadnia odwołaniem się do przesłanek obiektywnych, a jedynie do zarzutów dotyczących sposobu zastosowania przepisów procesowych i materialnych. Te natomiast mogą być przedmiotem stosownych środków zaskarżenia, ale same w sobie nie uzasadniają jeszcze wyłączenia. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą między nią a sędzią takie stosunki, które powodują wyłączenie od orzekania. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącej, co do wadliwego i jej zdaniem niewłaściwego sposobu orzekania we wcześniejszej sprawie z udziałem Skarżącej. Poza tym istotne znaczenie ma fakt wyraźnego oświadczenia przez sędziego o nieistnieniu przesłanek wykluczających go od udziału w składzie orzekającym w sprawie, które to oświadczenie nie zostało obalone przekonującym kontrdowodem, a które to oświadczenie korzysta z domniemania prawdziwości ze względu na autorytet sprawowanego urzędu.
Skarżąca pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego jest gwarancją procesową, zapewniającą uczestnikowi postępowania prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Należy podkreślić, ze w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca domaga się kontroli działalności administracji publicznej poprzez wydanie przez Sąd orzeczenia w sprawie z jej skargi na przewlekłość postępowania Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku ze względu na nieprzekazanie według właściwości jej wniosku z dnia 14 marca 2008 r. dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego. Równolegle przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku toczyła się sprawa o sygn. akt II SA/Bk 32/12. W postępowaniu tym skarżąca domagała się kontroli działalności administracji publicznej poprzez wydanie przez Sąd orzeczenia w sprawie z jej skargi na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wszczętego w wyniku jej wniosku z dnia 14 marca 2008 r. dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego.
O ile w sprawach o sygn. akt II SA/Bk 32/12 i II SAB/Bk 8/12 ich elementy przedmiotowe różnią się od siebie – kontrola bezczynności postępowania administracyjnego a kontrola przewlekłości postępowania administracyjnego, to zarówno w pierwszej z ww. wymienionych spraw, jak i w drugiej, postępowania administracyjne dotyczą tego samego wniosku z dnia 14 marca 2008 r., a więc postępowania te były przez skarżącą wszczynane tym samym pismem, dotyczącym określonego w nim żądania, w celu realizacji określonych przez skarżącą praw lub obowiązków. Podobną zależność zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 1157/12.
Mając na uwadze powyższe, skoro w składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 32/12 występował sędzia WSA Jacek Pruszyński, wydając wyrok z dnia 4 października 2012 r. o oddaleniu skargi J. W., to jest to okoliczność tego rodzaju, która nie musi, ale mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego w orzekaniu w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 8/12.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 19 w związku z art. 197 §2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI