II OZ 371/14

II OZ 371/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 831/14 - Postanowienie NSA z 2014-08-12
II OZ 370/14 - Postanowienie NSA z 2014-04-16
II SA/Sz 29/14 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2015-10-30
II OZ 173/15 - Postanowienie NSA z 2015-03-10
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 243 par. 1 pkt 1 zd.1, art. 247, art. 53 par. 2, art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia na C.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. SA/Sz 29/14 odmawiające przyznania C.T. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.T. na uchwałę Rady Gminy Kozielice z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia zmiany Statutu Związku Gmin Dolnej Odry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 29/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił C.T. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi C.T. na uchwałę Rady Gminy Kozielice z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyjęcia zmiany Statutu Związku Gmin Dolnej Odry.
Sąd I instancji wskazał, iż pismem z dnia 10 czerwca 2013 r. wniesionym do Rady Gminy Kozielice w tym samym dniu, C.T. skierował do Rady wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i jego interesu prawnego powyżej wskazaną uchwałą.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. wydaną na skutek wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia mieszkańca gminy C.T. Rada Gminy w Kozielicach odmówiła uchylenia uchwały nr [...] w sprawie przyjęcia zmiany Statutu Związku Gmin Dolnej Odry. Pismem z dnia 21 października 2013 r., wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Rady Gminy Kozielice w dniu 22 października 2013 r., C.T. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Kozielice numer [...] w sprawie przyjęcia zmiany Statutu Związku Gmin Dolnej Odry.
W odpowiedzi na skargę z dnia 8 stycznia 2014 r. Rada Gminy Kozielice wniosła o odrzucenie ewentualnie oddalenie ww. skargi.
W piśmie z dnia 12 lutego 2014 r. skarżący przedłożył do akt ww. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz wniósł o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie.
Sąd I instancji rozpoznając powyższy wniosek wskazał, iż w myśl art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Do takich sytuacji należy okoliczność wniesienia skargi z oczywistym uchybieniem terminu – w sytuacji braku wniosku i podstaw do jego przywrócenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie 2, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2013 r., s 905). Sąd I instancji stwierdził, że skarga C.T. została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, a zatem mamy do czynienia z oczywistą bezzasadnością tej skargi, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania stronie prawa pomocy, na zasadzie art. 247 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sad I instancji wyjaśnił, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a., który ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi na uchwałę organu. Pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie i termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie) oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Sąd I instancji wskazał, iż analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwania. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, to w tym terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania powinna być wniesiona skarga. Tak więc jeżeli organ udzielił odpowiedzi na wezwanie po upływie 60 dni liczonych od dnia wniesienia wezwania to nie "otwiera" się termin 30 dni na wniesienie skargi liczony od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Sąd I instancji stwierdził, że skoro wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zaskarżoną uchwałą zostało wniesione do organu w dniu 10 czerwca 2013 r. to termin 60 dni na wniesienie skargi do sądu administracyjnego upływał z dniem 9 sierpnia 2013 r. i w tym okresie, w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie, należało wnieść skargę na uchwałę z dnia 17 maja 2013 r. w sprawie przyjęcia zmiany Statutu Związku Gmin Dolnej Odry. Bezsporne jest, że odpowiedź na wezwanie skarżącego z dnia 10 czerwca 2013 r. została dopiero udzielona w dniu 12 września 2013 r. uchwałą Rady Gminy Kozielice Nr [...] o odmowie uchylenia uchwały nr [...] w sprawie przyjęcia zmiany Statutu Związku Gmin Dolnej Odry, a więc po 60 dniach liczonych od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym nie rozpoczął się bieg terminu 30 dni na wniesienie skargi liczony od dnia doręczenia wezwania skarżącego do usunięcia naruszenia prawa zaskarżoną uchwałą. W zaistniałych okolicznościach sprawy skarżący winien był wnieść przedmiotową skargę do dnia 9 sierpnia 2013 r. Mając na względzie powyższe, należało stwierdzić, że skarga C.T. nie może zostać uwzględniona, albowiem jako spóźniona podlega odrzuceniu, co przesądza o jej oczywistej bezzasadności.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł C.T. podnosząc, iż jest ono niesłuszne i sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP nakazującym stosowanie zasady sprawiedliwości społecznej. Wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 32 Konstytucji RP. Nadto wniósł o przyznanie prawa pomocy i odłączenie sprawy zasadności przyznania prawa pomocy od zasadności samej skargi od przekroczenia terminu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż przekroczenie terminu było tylko i wyłącznie konsekwencją przekroczenia terminu przez Radę Gminy. Nadto skarżący podniósł, iż nie był pouczony o terminach i skutkach składania pism. Wskazując na art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. skarżący podniósł iż powinien mieć udzieloną informację, aby nie ponosić konsekwencji z nieznajomości prawa. Zdaniem skarżącego przekroczenie terminu do wniesienia skargi nie jest oczywiste. Nadto wskazał, iż bezzasadne jest łączenie przekroczenia terminu z teoretyczną bezzasadnością skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zagadnienie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2010, str. 573, wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. I SA 745/02 oraz postanowienia NSA z 19 sierpnia 2009, I OZ 788/09, czy z 1 października 2009 r., I OZ 918/09). Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy nie przysługuje przede wszystkim w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, np. nie ulega wątpliwości, że upłynął termin do jej wniesienia, czy też strona nie wyczerpała toku instancji (postanowienie NSA z 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09).
W niniejszej sprawie, Sąd I instancji uznał, że oczywista bezzasadność skargi wynika z faktu, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu wynikającego art. 53 § 2 p.p.s.a., który ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g.
Jednakże podkreślić należy, iż odmowa przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi nie może pozbawić strony prawa do sądu zatem może być orzeczona tylko przy zachowaniu najwyższej staranności. Odmowa przyznania prawa pomocy z tej przyczyny może być orzeczona o ile strona nie złoży wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz kwestia niezachowania terminu jest jednoznaczna i wynika wprost z przepisu prawa.
Natomiast zaznaczyć trzeba, iż w niniejszej sprawie skarżący w zażaleniu na postanowienie z dnia 28 lutego 2014 r. zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który powinien zostać rozpoznany przez Sąd I instancji oraz podnosi kwestie nieznajomości sposobu liczenia terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji przyjąć należy, iż zaskarżone postanowienie odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność jest co najmniej przedwczesne. Kwestia sposobu obliczenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. wynika bowiem nie wprost z przepisu prawa a wykładni przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r. II OPS 2/07 dostępnej na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.