II CZ 112/11

Sąd Najwyższy2011-12-15
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnakoszty sądowedoręczenieterminy procesoweSąd NajwyższySąd Apelacyjnywadliwość doręczenia

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu wadliwego doręczenia odpisu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego M. K. z powodu nieuiszczenia opłaty od skargi w ustawowym terminie, który miał biec od dnia doręczenia postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów. Pozwany w zażaleniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, wskazując na brak wezwania do opłacenia skargi. Sąd Najwyższy, mimo uznania zarzutów za chybione w kontekście przepisów o kosztach sądowych, uchylił zaskarżone postanowienie z powodu wadliwego doręczenia odpisu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, co spowodowało, że termin do uiszczenia opłaty w ogóle nie rozpoczął biegu.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego M. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. Powodem odrzucenia było uznanie, że skarżący, reprezentowany przez adwokata, nie uiścił opłaty od skargi w ustawowym tygodniowym terminie. Termin ten, zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, miał biec od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pozwany M. K. zaskarżył to postanowienie zażaleniem, zarzucając naruszenie art. 398^6 § 2 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Twierdził, że skarga kasacyjna została odrzucona a limine bez uprzedniego wezwania do jej opłacenia, co było niezgodne z przepisami po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące braku wezwania do opłacenia skargi są chybione, ponieważ w sytuacji oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia postanowienia o oddaleniu wniosku. Jednakże, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny nie dostrzegł wadliwości doręczenia odpisu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Przesyłka została wysłana na adres pełnomocnika, ale odebrała ją inna kancelaria prawnicza, co stanowiło wadę doręczenia. Wobec tego, termin do uiszczenia opłaty w ogóle nie rozpoczął biegu. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny powinien był zweryfikować prawidłowość doręczenia i w przypadku stwierdzenia wadliwości, doręczyć odpis postanowienia ponownie w sposób prawidłowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

W przypadku oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, tygodniowy termin do opłacenia pisma przez adwokata biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia o oddaleniu wniosku, a nie od dnia wezwania do opłacenia pisma.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który wprost stanowi, że termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasada wzywania do opłacenia pisma na podstawie art. 130 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy wniosek o zwolnienie został prawomocnie oddalony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

M. K.

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznapowód
M. K.osoba_fizycznapozwany
Z. K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (5)

Główne

u.k.s.s.c. art. 112 § ust. 3

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

W przypadku oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego przez adwokata przed upływem terminu do opłacenia pisma, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia o oddaleniu wniosku.

Pomocnicze

k.p.c. art. 130 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący wzywania do uzupełnienia braków pisma, który nie ma zastosowania w sytuacji, gdy wniosek o zwolnienie od kosztów został prawomocnie oddalony.

k.p.c. art. 398^6 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący odrzucenia skargi kasacyjnej w przypadku niewykonania zarządzenia wzywającego do jej opłacenia.

k.p.c. art. 394^1 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący uchylenia postanowienia przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 398^15 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe doręczenie odpisu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, co spowodowało, że termin do uiszczenia opłaty w ogóle nie rozpoczął biegu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 398^6 § 2 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. polegające na odrzuceniu a limine skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania do jej opłacenia, pomimo że po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. skarga kasacyjna winna podlegać odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia wzywającego do jej opłacenia.

Godne uwagi sformułowania

skarżący nie uiścił opłaty od skargi w ustawowym tygodniowym terminie tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia nie znajduje zastosowania zasada uregulowana w ust. 2, w myśl której przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma na podstawie art. 130 k.p.c., jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony skarżący nie dostrzegł, że postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostało prawidłowo doręczone, wobec czego termin do uiszczenia opłaty w ogóle nie rozpoczął biegu przesyłkę doręczono innej kancelarii prawnej mającej siedzibę w tym samym budynku nawet ewentualne przekazanie przesyłki przez faktycznego odbiorcę nie sanuje wadliwości doręczenia

Skład orzekający

Grzegorz Misiurek

przewodniczący

Teresa Bielska-Sobkowicz

sprawozdawca

Zbigniew Kwaśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących biegu terminów do opłacenia pisma procesowego po oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz znaczenie prawidłowości doręczeń dla skuteczności tych terminów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i wadliwego doręczenia postanowienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych związanych z terminami i doręczeniami, które są istotne dla praktyki prawniczej, choć sam stan faktyczny nie jest wyjątkowy.

Wadliwe doręczenie zniweczyło termin? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy opłata od skargi kasacyjnej nie jest wymagana.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 112/11 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 15 grudnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Kwaśniewski 
 
 
w sprawie z powództwa A. K. 
przeciwko M. K. i Z. K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2011 r., 
zażalenia pozwanego M. K.  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 14 marca 2011 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
 
Postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
kasacyjną pozwanego M. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 listopada 
2010 r. wobec uznania, że skarżący reprezentowany przez adwokata nie uiścił 
opłaty od skargi w ustawowym tygodniowym terminie, wynikającym z art. 112 ust. 3 
ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, 
który biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego jej wniosek o 
zwolnienie od kosztów sądowych. 
Pozwany zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienie, wnosząc o jego 
uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na 
treść rozstrzygnięcia, tj. art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c., polegające 
na odrzuceniu a limine skargi kasacyjnej przez Sąd Apelacyjny bez uprzedniego 
wezwania do jej opłacenia, pomimo że po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 
2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. z 2008 r., nr 234, poz. 1571) uchylającej m.in. art. 1302 § 3 k.p.c. 
skarga kasacyjna winna podlegać odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia 
wzywającego do jej opłacenia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Skarżący, zarzucając naruszenie art. 130 k.p.c., nie wziął pod uwagę art. 
112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (tekst jedn. Dz. U. 2010, Nr 90, poz. 594). Zgodnie z art. 112 ust. 3 tej 
ustawy, jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej 
obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości 
przedmiotu zaskarżenia zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub 
rzecznika patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed 
upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do 
opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy 
postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia. 
Nie znajduje zastosowania zasada uregulowana w ust. 2, w myśl której 
przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma na podstawie art. 130 

 
 
3 
k.p.c., jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem 
terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony (zob.: postanowienie SN 
z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt V CZ 30/11, nie publ.; postanowienie SN z dnia 
21 czerwca 2011 r., sygn. akt I CZ 45/11, nie publ.; postanowienie SN z dnia 
13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CZ 70/10, nie publ.). Zarzuty zawarte w zażaleniu 
należy zatem uznać za chybione. Pomimo tego jednak zaskarżone postanowienie 
należało uchylić. Skarżący nie dostrzegł bowiem, podobnie jak Sąd Apelacyjny, 
że postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostało 
prawidłowo doręczone, wobec czego termin do uiszczenia opłaty w ogóle nie 
rozpoczął biegu. Zostało co prawda wysłane listem poleconym prawidłowo pod 
adresem wskazanym przez pełnomocnika, jednak, jak wynika ze zwrotnego 
potwierdzenia odbioru (karta 298 v.), przesyłkę doręczono innej kancelarii 
prawniczej mającej siedzibę w tym samym budynku (tj. Kancelarii Prawniczej M. P. 
i Partnerzy sp. k.). Nawet ewentualne przekazanie przesyłki przez faktycznego 
odbiorcę nie sanuje wadliwości doręczenia, chyba, że osoba, której ją doręczono 
została 
przez 
pełnomocnika 
skarżącego 
upoważniona 
do 
odbioru 
pism 
przesyłanych na adres jego kancelarii. 
Sąd Apelacyjny powinien był zatem weryfikować prawidłowość doręczenia 
odpisu postanowienia z dnia 10 lutego 2011 r. i w przypadku uznania tego 
doręczenia za wadliwe doręczyć ponownie odpis powołanego postanowienia 
w sposób prawidłowy. 
Jedynie na marginesie należy wskazać, że powołana przez pozwanego 
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r. 
(sygn. akt II UZP 4/10, OSNP 2011, nr 3 - 4, poz. 38), mająca moc zasady prawnej, 
zgodnie z którą „nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez adwokata lub radcę 
prawnego po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - 
Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 
1571) podlega odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia wzywającego do 
opłacenia skargi (art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 130 § 1 k.p.c.)” nie ma 
zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż nie dotyczy sytuacji, w której strona wnosi 
o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym. 

 
 
4 
Wobec powyższego, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 
k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI