II OZ 367/25

II OZ 367/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1244/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 21 marca 2024 r. znak: KG-CU-IV-2.4224.235.2023 w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1244/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.G. wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z 21 marca 2024 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy.
Skarżący w zawartym w skardze wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej powołał się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Podniósł, że wykonanie decyzji spowoduje "przerwanie istniejącego od kilku lat życia rodzinnego". Ponadto brak wstrzymania wykonania decyzji sprawi, że ochrona sądowa będzie iluzoryczna.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania ochrony tymczasowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed zbadaniem sprawy przez Sąd nie pozbawi go prawa do sądu, albowiem skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy – wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd wskazał, że sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Konieczne jest wykazanie wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." okoliczności, czego w tej sprawie nie uczyniono.
W zażaleniu skarżący zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Stwierdził, iż uprawdopodobnił okoliczności w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, które upatruje w braku możliwości prowadzenia życia rodzinnego z partnerką. Ponadto chce "brać czynny udział w postępowaniu".
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Odnosząc się do twierdzenia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia naruszy jego prawo do życia rodzinnego, zauważyć należy, że na gruncie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.), ryzyko naruszenia więzi rodzinnych nie zawsze może być uznane za przesłankę przemawiającą za wstrzymaniem wykonania decyzji. Ponadto zauważyć należy, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen został orzeczony na najkrótszy z możliwych okresów, tj. 6 miesięcy. Nie stanowi to zatem zagrożenia rozłączenia skarżącego z partnerką w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż nie świadczy o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na te okoliczności, w ocenie NSA, ewentualne zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nie byłoby rozwiązaniem chroniącym skarżącego przed niebezpieczeństwem wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w sferze jego życia rodzinnego.
Odnosząc się do argumentu, według którego wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego prawa do realnej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie NSA rozpoznającego wniosek zapewnienie skutecznego prawa do sądu w sprawie ze skargi na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w kontekście wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest uregulowane w sposób szczególny w stosunku do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przewidzianego w art. 61 p.p.s.a. - w art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.).
Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku, gdy cudzoziemiec złożył skargę na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku.
Wniesienie skargi na decyzję o zobowiązaniu do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania ma więc skutek zawieszający. W ocenie NSA przepis ten realizuje wymóg skutecznego środka zaskarżenia w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. UE. L. z 2008 r. nr 348, str. 98 ze zm.), obejmującego także możliwość zawieszenia wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Istotne jest przy tym, że zawieszenie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest gwarantowane na podstawie powołanego przepisu dyrektywy przed sądem pierwszej instancji.
Oznacza to, że oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji, należy uwzględnić, czy cudzoziemiec miał zapewniony skuteczny środek zaskarżenia przed sądem pierwszej instancji. W związku z tym zauważyć należy, że w tej sprawie wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej został złożony przed Sądem pierwszej instancji, ale obecnie sprawa jest na etapie postępowania przed NSA, gdyż WSA w Warszawie wyrokiem z 18 września 2024 r. oddalił skargę skarżącego, a skarżący od tego wyroku wywiódł skargę kasacyjną. W tych okolicznościach należy uwzględnić to, że przed Sądem pierwszej instancji skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego z wyboru, który składał w imieniu skarżącego pisma procesowe i wnosił środki zaskarżenia. Tym samym zagwarantowano skarżącemu standard przewidziany w art. 13 ust. 3 powołanej dyrektywy. Obecnie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji skarżący też jest reprezentowany przez radcę prawnego. Zatem, ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu może utrudnić skarżącemu udział w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, ale po pierwsze, nie będzie to sprzeczne ze standardami wynikającymi z powołanej dyrektywy, po drugie, nie będzie to równoznaczne z pozbawieniem prawa do sądu.
Reasumując, w ocenie NSA, wykonanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się obecnie z ryzykiem wystąpienia po stronie skarżącego znacznej szkody albo trudnych do odwrócenia skutków.
W tym stanie rzeczy NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji