II OZ 35/16

II OZ 35/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-01-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Łd 566/15 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2016-02-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 86 par. 1  art. 87 par. 2 art. 184  w zw . z art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 566/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania parteru budynku postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego, k. 16 akt sądowych) G. W. (dalej jako Skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (dalej jako WSA w Łodzi) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania parteru budynku. W skardze tej Skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazała, że od 30 lat choruje na stwardnienie rozsiane z niedowładem prawostronnym. Podniosła, że z uwagi na swoją chorobę i ograniczenia ruchowe większą część dnia spędza w domu. Wskazała na rozstrój nerwowy wywołany przez, prowadzoną od wiosny 2013 r., nielegalnie, działalność sąsiadującej z jej nieruchomością szwalnię. W związku z tym w lutym 2015 r. lekarz psychiatra rozpoznał u niej zaburzenia adaptacyjne i depresję oraz zlecił terapię farmakologiczną. Skarżąca wskazała, że z uwagi na depresję i silne leki antydepresyjne nie była w stanie normalnie funkcjonować. Jej stan zdrowia nie poprawiał się, a na dodatek nie miała oparcia w swojej rodzinie, gdyż jej mąż pracuje i całe dnie przez co nie ma go w domu, natomiast syn mieszka i pracuje w K. Podczas kolejnej wizyty lekarz zalecił dalszą terapię lekami psychotropowymi. Dopiero podczas wizyty w dniu [...] czerwca 2015r., pomimo zalecenia kontynuacji leczenia, lekarz stwierdził znaczną poprawę jej stanu psychicznego. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca załączyła dokumentację lekarską.
Zarządzeniem sędziego z dnia 19 sierpnia 2015 r. skarżąca została wezwana do nadesłania zaświadczeń lekarskich, wyjaśniających czy w okresie od dnia [...] lutego 2015 r. (tj. od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji) do dnia [...] czerwca 2015 r. (tj. do dnia wniesienia skargi do sądu) stan zdrowia umożliwiał skarżącej podejmowanie samodzielnych decyzji i działań polegających na sporządzeniu skargi do sądu i jej złożeniu lub nadaniu drogą pocztową, bądź ustanowieniu pełnomocnika profesjonalnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca poinformowała, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. udała do lekarza psychiatry w celu uzyskania żądanych przez sąd zaświadczeń. Jednakże lekarz prowadzący stwierdził, że nie leży to w jego kompetencjach.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 566/15 Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Łodzi odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Mając na uwadze regulacje z art. 86 § 1 i art. 87 § 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), określające warunki rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, Sąd I instancji wskazał, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd natomiast, dokonując oceny dochowania staranności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Sąd zwrócił uwagę, że przywrócenie znacznie przekroczonego terminu, godzi w stabilność systemu prawnego. Prowadzi bowiem do sytuacji, w której strona, pomimo upływu ustawowego terminu, odzyskuje możliwość zaskarżenia aktu administracyjnego. Dlatego przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy szczególne okoliczności sprawiają, że indywidualny interes jednej strony zasługuje na ochronę w pierwszej kolejności przed interesem społecznym oraz indywidualnym interesem pozostałych stron postępowania.
Sąd wskazał, że skarżąca wnosząc skargę w dniu [...] czerwca znacznie uchybiła terminowi przewidzianemu do jej wniesienia, który upływał w dniu [...] marca 2015 r. (doręczenie decyzji [...] luty 2015 r.). W ocenie Sądu wskazany przez skarżącą zły stan zdrowia depresja i zaburzenia adaptacyjne nie uzasadniają przywrócenia terminu. Nie wskazują bowiem na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Z pewnością do przyczyn uchybienia terminu można zaliczyć poważną chorobę, jednakże skarżąca winna powołać się na okoliczności, które uniemożliwiały jej, czy to udzielenie stosownego pełnomocnictwa adwokatowi albo radcy prawnemu do reprezentowania jej przed sądem administracyjnym, czy nawet posłużenie się inną osobą do złożenia skargi. Sąd zauważył, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że choroba Grażyny Wlazło uniemożliwiła jej zwrócenie się o pomoc prawną do adwokata albo radcy prawnego. Korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika strona nie powinna martwić się o przebieg postępowania z jej udziałem, zwłaszcza wtedy, gdy ma poważne problemy ze zdrowiem. Skoro zatem choroba skarżącej uniemożliwiała jej samodzielne działanie, to w takiej sytuacji powinna się ona zdać na fachową pomoc adwokata albo radcy prawnego.
Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła również, że nie mogła skorzystać z pomocy męża czy to w sporządzeniu skargi, czy jej wysłaniu (zamieszkują razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe). Okoliczność, że mąż w związku z pracą przebywa poza domem nie ma wpływu na tę ocenę. Sąd podkreślił, że termin do zaskarżenia decyzji administracyjnej jest stosunkowo długi, wystarczający do przemyślenia argumentacji organu i sporządzenia skargi, zwłaszcza że nie jest to czynność sformalizowana, wymagająca od strony specjalistycznych wiadomości.
Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż bez jej zaniedbania doszło do tak znaczącego uchybienia terminowi do złożenia skargi. Nie spełniła przesłanek do uwzględnienia wniosku stąd nie mógł on zostać uwzględniony.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zaskarżając je w całości. Wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do złożenia skargi. Nie zgodziła się z poglądem Sądu, że nie wykazała okoliczności, które uniemożliwiły jej udzielenie pełnomocnictwa lub posłużenie się inną osobą do złożenia skargi. Jej zdaniem depresja i zaburzenia psychiczne oraz okoliczność, że zażywała leki psychotropowe dają podstawę do twierdzenia, że nie była ona w stanie udzielić pełnomocnictwa, posłużyć się inną osobą, a tym bardziej samodzielnie sporządzić skargę. Podkreśliła, że chora na depresję nie dba o własne sprawy, pesymistycznie podchodzi do wszystkich aspektów życia tj. nie może normalnie funkcjonować. Nie miała wpływu na brak zaświadczenia, o które wzywał Sąd zarządzeniem z dnia [..] sierpnia 2015 r. Lekarz psychiatra odmówił wydania żądanej treści zaświadczenia, wskazując, że opinię żądaną przez Sąd może wydać jedynie biegły sądowy a nie lekarz terapeuta. Zauważyła, ze nie mogła skorzystać z pomocy męża bowiem jest z nim skonfliktowana.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 P. p. s. a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Zatem warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w przepisach art. 86 i art. 87 P. p. s. a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Działania lub zaniechania o charakterze zaniedbania wykluczają możliwość uwzględnienia wniosku.
O braku winy świadczy wystąpienie takich okoliczności, które uniemożliwiają dokonanie czynności w terminie nawet przy dołożeniu przez stronę wszelkich obiektywnie możliwych działań. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Kraków 2005, s. 219). W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się również, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć wszelkimi dostępnymi środkami.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż skarżąca odwołując się do złego stanu zdrowia w postaci depresji i zaburzeń adaptacyjnych nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. By uznać za uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi z uwagi na chorobę nie wystarczy wykazać, że stan chorobowy powstał i utrzymywał się do chwili złożenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Także nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zgodnie z poglądami orzecznictwa do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem okolicznością, która uzasadnia przywrócenie terminu może być tylko taka nagła choroba, która prowadzi do uniemożliwienia stronie podjęcia określonej czynności procesowej bądź do podjęcia innych działań zmierzających do dokonania uchybionej czynności w terminie np. udzielenia pełnomocnictwa do złożenia skargi w jej imieniu, jeżeli charakter tej choroby uniemożliwiał zwrócenie się o pomoc do innych osób.
Sąd nie ma kompetencji do stwierdzenia, czy schorzenie wskazane przez skarżącą, uniemożliwia kontakt z otoczeniem i podejmowanie działań mających na celu ustanowienie pełnomocnika, dlatego niezbędne okazało się dostarczenie przez skarżącą stosownego zaświadczenia. uniemożliwiał wezwał stronę do jego dostarczenia. Wobec jego braku Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie nie miał podstaw by uznać, że wskazana choroba (depresja i zaburzenia adaptacyjne) w istocie uniemożliwiała podjęcie działań zmierzających do ustanowienia pełnomocnika lub wyręczenie się inną osobą przy składaniu skargi. Odmowa przez lekarza terapeutę poświadczenia związku między stanem chorobowym skarżącej a jej zdolnością do podejmowania prostych czynności życia codziennego i rozpoznawania ich znaczenia także prowadzi do wątpliwości, czy istotnie wskazane zaburzenia funkcjonowania skarżącej uniemożliwiały jej normalne funkcjonowanie przez okres kilku miesięcy. Twierdzenie lekarza psychiatry, że tylko biegły sądowy może wystawić taką opinię jest niezasadne. Sądowi chodziło bowiem o wykazanie przez lekarza terapeutę czy podczas leczenia, które zlecił skarżąca mogła podejmować nieskomplikowane czynności życia codziennego tj. odpowiedzieć na pismo czy ustanowić pełnomocnika. Brak informacji na ten temat uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny znaczenia występującego u skarżącej stanu chorobowego w kontekście braku jej winy w uchybieniu terminowi. Tym samym Sąd nie miał podstaw by uznać, że istniał związek między chorobą a niepodjęciem czynności w terminie. Stąd słuszna była konstatacja Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, a co za tym idzie nie wypełniła przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a., która warunkowała przywrócenie terminu.
Także okoliczność wielogodzinnej pracy małżonka skarżącej, czy nawet skonfliktowanie małżonków, na które powołuje się skarżąca w zażaleniu nie wpływa na ocenę, że złożenie skargi w terminie było możliwe. Przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu swych spraw skarżąca mogła bowiem zwrócić się do męża o pomoc a fakt, iż tego nie zrobiła z uwagi na istniejący między nimi konflikt nie uzasadnia twierdzenia, że było to obiektywnie niemożliwe. Uznając nawet, że konflikt takowy faktycznie istniał, o czym wcześniej skarżąca nie wspominała, mogła skorzystać z pomocy syna. Odległość dzieląca ją od syna (zamieszkuje w Krakowie) obiektywnie rzecz biorąc nie uzasadnia uznania, że nie mogła się o taką pomoc zwrócić. Zwyczajna zapobiegliwość i staranność w ważnych dla siebie sprawach wymagała by skarżąca o taką pomoc wystąpiła.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.