II SA/Ol 687/24

II SA/Ol 687/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a, art. 29 ust. 4 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skarg P. sp. z o.o. oraz Stowarzyszenia P. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy stacji bazowej telefonii komórkowej 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących: P. sp. z o.o. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) oraz Stowarzyszenia P. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") w dniu 22 maja 2024 r. wydał na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "p.b.", postanowienie o wstrzymaniu budowy stacji bazowej telefonii komórkowej [...], zlokalizowanej na kominie o konstrukcji murowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w M.
W uzasadnieniu wskazano, że działka zabudowana jest budynkiem z murowanym kominem, na którym zamontowane zostały urządzenia radiotelekomunikacyjne oraz konstrukcje wsporcze, wchodzące w skład stacji bazowej telefonii komórkowej. W skład stacji wchodzą trzy anteny sektorowe o wymiarach 1,99 m x 0,42 m x 0,20 m każda; dwie anteny radioliniowe, dwanaście urządzeń modułów nadawczo-odbiorczych RRU oraz szafa telekomunikacyjna. Ustalono, że inwestor [...] (dalej: "Inwestor", "Spółka") wynajmuje część powierzchni komina oraz dachu. Stacja powstała na początku 2009 r. i w związku z faktem, iż w jej skład wchodziły wyłącznie urządzenia, których wysokość nie przekraczała 3,0 m, Spółka nie występowała o udzielenie pozwolenia na budowę, jak również nie dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania stacji do organu administracji architektoniczno-budowlanej. W kolejnych latach, każdorazowo po wymianie urządzeń antenowych wchodzących w skład stacji bazowej, Inwestor dokonywał zgłoszenia tego faktu Staroście [...] (pisma z 05.05.2011 r., 06.06.2014 r., 10.09.2014 r., 04.04.2016 r., 12.01.2021 r., 13.06.2023 r. i 11.08.2023 r.). Przedłożono także dokumentację techniczno-formalną z modernizacji stacji, sporządzoną w styczniu 2023 r. oraz sprawozdanie z pomiaru pól elektromagnetycznych.
Organ I instancji stwierdził, że w orzecznictwie przyjmuje się, że stację bazową należy traktować jako budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, której budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, w związku z czym w przypadku jej budowy nie ma zastosowania art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a oraz art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, na podstawie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy instalowanie na obiektach budowlanych urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych nie stanowi rozbudowy, nadbudowy lub przebudowy tych obiektów. W niniejszym przypadku doszło do budowy odrębnego obiektu budowlanego, jakim jest przedmiotowa stacja, zamontowana na istniejącym wcześniej kominie. Tego typu budowla nie może zostać zakwalifikowana jako urządzenie zainstalowane na istniejącym obiekcie. Montaż i użytkowanie stacji bazowej powoduje wprowadzenie, a poprzez następujące w trakcie jej użytkowania zmiany parametrów technicznych anten, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów przyległych. Budowa tego rodzaju obiektu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, po zbadaniu przez organ zakresu jej oddziaływania oraz ustalenia stron w postępowaniu, jak również zgodności wykonania tego typu obiektu z przepisami prawa miejscowego. Inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę, jak również nie dokonał zgłoszenia zamiaru jej budowy.
W zażaleniu na to postanowienie Spółka wskazała, że urządzenia stacji zostały zamontowane i uruchomione w czerwcu 2009 r i to w oparciu o przepisy prawa budowlanego obowiązujące w tej dacie należy przeprowadzać interpretację poprawności i zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego. Zawarte w art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wprowadzono z dniem 11 lipca 2003 r. Zwolnienie obejmowało wówczas roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. W 2010 r. przepis ten uzyskał brzmienie, w świetle którego zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia obejmowało roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Takie brzmienie art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. miał do 24 października 2019 r. Wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych wymagało zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b p.b.). Od października 2019 r. do września 2020 r. art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. zwalniał z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na instalowaniu stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, na obiektach budowlanych. Z porównania treści obydwu treści przepisu wynika, że zmiana polegała na doprecyzowaniu regulacji, w szczególności poprzez wskazanie, że chodzi zarówno o urządzenia stanowiące, jak i niestanowiące całości techniczno-użytkowej. Wymóg dokonania zgłoszenia w przypadku urządzeń, których wysokość przekraczała 3 m, został zachowany (art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b p.b.).
W brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r. przedmiotowe zwolnienie jest uregulowane w dwóch przepisach. Wynika z nich, że wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających nie wymaga pozwolenia na budowę, jednakże w przypadku, gdy urządzenia przekraczają wysokość 3 m wymagane jest dokonanie zgłoszenia (art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a oraz ust. 4 pkt 3 lit. a p.b.). Porównanie treści regulacji wskazuje, że zmiana dokonana w 2020 r. miała wyłącznie charakter porządkujący. Zmiany te można poczytywać wyłącznie jako dążenie ustawodawcy do stopniowego zmniejszania i ułatwiania realizacji inwestycji celu publicznego w postaci budowy stacji bazowych telefonii komórkowych.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w czerwcu 2009 r.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy. Artykuł 29 ust. 2 pkt 15 p.b. stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. Z kolei art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b p.b. określał, że zgłoszenia wymagało, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 tej ustawy, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych. Przepisy te wskazują na sytuację, która nie jest objęta procedurą uzyskania pozwolenia na budowę, dotyczą procedury zgłoszeniowej - odnoszą się do instalowania urządzeń na obiektach budowlanych o wysokości powyżej 3 m. W przedmiotowej sprawie zamierzenie budowlane nie miało wysokości przekraczającej granicę 3 m.
Pojęcie "instalacji" użyte w art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. nie jest definiowane przepisami prawa budowlanego. Należy je interpretować w świetle jego potocznego rozumienia. Pojęcie "instalować" oznacza "zakładać, montować urządzenie techniczne". "Instalację (instalowanie)" zdefiniowano jako "montaż urządzenia technicznego, który polega bądź na połączeniu różnych elementów w jedną całość użytkową, bądź zamontowaniu danej konstrukcji na jakimś obiekcie" - w tym także obiekcie budowlanym. Nie można twierdzić, że zamiarem ustawodawcy było objęcie pojęciem "instalowanie" wszelkich robót budowlanych lub montażowych, które polegałyby na połączeniu kilku elementów. W prawie budowlanym posługuje się on innymi pojęciami na określenie zakresu wykonywanych robót. I tak, zgodnie z art. 3 pkt 7a p.b., przez pojęcie przebudowy rozumie się wykonywanie robót budowlanych, w których wyniku następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem niektórych charakterystycznych parametrów, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość itd.
Roboty budowlane są to takie prace jak budowa, przebudowa, montaż, remont i rozbiórka obiektu budowlanego. Budowa to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 p.b.). Do robót budowlanych należy zaliczyć także prace polegające na instalowaniu, co wynika z art. 29 ust. 2 pkt 6, 14 i 15 p.b.
Prawo budowlane nie zna definicji pojęcia "montaż". Według słownika języka polskiego, "montaż" to "składanie, zespalanie części lub zespołów (maszyn, aparatów, urządzeń, itp.) w dalsze podzespoły lub gotowy wyrób"; natomiast jako przykłady zakładania instalacji podaje się montaż budowli, montaż maszyn, silników, montaż kadłuba statku, samochodu, montaż odbiorników radiowych, montaż konstrukcji mostu, montaż instalacji elektrycznej, montaż urządzeń sanitarnych.
Wskazane przykłady, pomimo bliskości znaczeniowej terminów "montaż", "instalowanie" i "przebudowa", naprowadzają na występujące w ich używaniu różnice i pozwalają na uznanie, że cechą charakterystyczną montażu jest tworzenie z szeregu elementów pewnej odrębnej całości. Instalowanie to przyłączenie (połączenie) do istniejącego obiektu urządzenia, a przebudowa to trwała zmiana parametrów technicznych bądź użytkowych istniejącego obiektu budowlanego. Jeżeli nawet przyjąć, że w potocznym rozumieniu terminy te funkcjonują jako bliskoznaczne lub tożsame (zamienne), brak jest podstaw do przyjęcia, iż w taki właśnie sposób - zamiennie - są one używane w prawie budowlanym. Sprzeciwia się temu bowiem jedna z podstawowych reguł wykładni: założenie racjonalności ustawodawcy, która wyklucza przyjęcie, że dla opisania tego samego zjawiska w tekście jednego aktu prawnego użyto dwóch różnych sformułowań.
Postanowieniem z 18 lipca 2024 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") orzekł, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W motywach uzasadnienia uznano, że nie było podstaw do zastosowania trybu z art. 48 p.b., bowiem nie doszło do budowy - rozbudowy stacji, tylko do wykonania robót budowlanych innych niż budowa, wobec których może mieć zastosowanie tryb naprawczy z przepisów 50-51 p.b. Wskazano, że zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p.b., wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo nie stanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, tylko zgłoszenia. Z kolei z art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. wynika, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m. Zatem w zależności od wysokości instalowanych urządzeń, roboty będą wymagały jedynie zgłoszenia lub będą całkowicie zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy dokonać kwalifikacji w tym zakresie i zastosować odpowiednią procedurę.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie WINB złożyli Inwestor oraz [...] Stowarzyszenie [...] (dalej: "Stowarzyszenie").
Inwestor podzielił stanowisko WINB zarzucając jednak naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Wskazał, że w postępowaniu drugoinstancyjnym nie ustalono odmiennego stanu faktycznego, nie zakwestionowano sposobu ani metodologii przeprowadzonego przez PINB postępowania dowodowego, nie wskazano również na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego na nowo w całości lub części ani nie wskazano na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego o nowe dowody, wobec czego możliwa była zmiana kwalifikacji prawnej i wydanie decyzji reformatoryjnej.
Stowarzyszenie zarzuciło postanowieniu WINB naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 4, 5, 107 § 3 k.p.a. - poprzez nieustalenie stanu faktycznego z uwagi na przyjęcie, że przedmiotem sprawy jest tylko i wyłącznie montaż 3 anten sektorowych, 2 anten radioliniowych, 12 modułów RRU oraz szafy telekomunikacyjnej z pominięciem okoliczności, iż stacja została wybudowana w 2009 r. i kilkakrotnie dokonano jej rozbudowy;
- art. 3 pkt 6 p.b. - poprzez pominięcie faktu, że Inwestor dokonał rozbudowy obiektu budowlanego, co doprowadziło do powstania w istocie nowej substancji o innych parametrach technicznych oraz użytkowych;
- przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie - poprzez uznanie, że przedmiotem sprawy jest instalacja radiokomunikacyjna a nie obiekt budowlany;
- art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. - poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, chociaż doszło do rozbudowy istniejącego od 2009 r. obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu przywołano poglądy NSA, zgodnie z którymi:
- stacja bazowa telefonii cyfrowej w rozumieniu art 33 ust. 1 p.b. stanowi jedno całe zamierzenie budowlane, jest budowlą, która zgodnie z art. 3 pkt 1b p.b. stanowi całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Nie można więc postępowania mającego na celu wyjaśnienie legalności jej budowy dzielić na kawałki, gdyż jest to proceder, a nie procedura, niezgodny z prawem, zmierzający do obejścia prawa a w konsekwencji prowadzący do umorzenia poszczególnych postępowań cząstkowych, sztucznie wyodrębnionych (wyrok NSA z 20.01.2017 r., sygn. II OSK 1014/15);
- "budowlą" (art. 3 pkt 3 p.b.) jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. wolno stojące maszty antenowe. Taki maszt stanowi całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (anteny wraz zasilaniem i oprzyrządowaniem). Roboty budowlane polegające na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Stosownie do treści art. 3 pkt 7 p.b. przez "roboty budowlane" należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 6 p.b. "budowa" to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowę obiektu budowlanego (wyrok NSA z 09.01.2024 r., sygn. II OSK 869/21);
- art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p.b. (ewentualnie art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b.) może mieć zastosowanie do modernizacji istniejących już konstrukcji urządzeń radiokomunikacyjnych, jeżeli np. ma dojść (w oparciu o zgłoszenie) do wykonania robót budowlanych polegających na demontażu części anten zainstalowanych na wieży antenowej i montażu anten nowych o podobnych mocach, w ramach prac konserwacyjnych, naprawczych bądź innowacyjnych, czy też w przypadku instalowania pojedynczych urządzeń na obiektach budowlanych, a nie budowy (rozbudowy, przebudowy) takiego zamierzenia budowlanego, jakim jest stacja bazowa telefonii komórkowej (wyrok NSA z 21.05.2024 r., II OSK 539/23).
W odpowiedzi na skargi Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru
Budowlanego wniósł o ich oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu.
Na wstępie wyjaśnić pozostaje, że skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnych, na które służy zażalenie albo kończące postępowania, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postepowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotowa sprawa dotyczy stacji bazowej telefonii komórkowej, której urządzenia nadawcze były montowane na istniejącym wcześniej obiekcie budowalnym - kominie od 2009 r. do 2023 r. bez uzyskania pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia.
W pierwszej kolejności pozostaje wskazać na stan prawny, który kształtował się następująco a odnosił się do obiektu będącego przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego. Podstawą podejmowanych działań stanowiły bowiem zmieniające się przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowalne (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, na dzień wydania skarżonego postanowienia). Od dnia 24 grudnia 1997 r. (wejście w życie art. 29 ust. 2 pkt 9 p.b.) nie wymagało pozwolenia na budowę wykonanie robót budowlanych, polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych (od dnia 11 lipca 2003 r. - art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b.). Z dniem 15 listopada 2008 r. zaczął obowiązywać art. 29 ust. 3 p.b., stanowiący że pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Od 20 lipca 2010 r., stosownie do art. 29 ust. 3 p.b., pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, które wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, oraz przedsięwzięcia wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Z dniem 17 lipca 2010 r. art. 29 ust.2 pkt 15 p.b. otrzymał brzmienie: "Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych". Od 19 września 2020 r. wszedł w życie przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 lit a p.b., stanowiący: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m".
U podstaw wydania zaskarżonego postanowienia WINB legł pogląd, że w rzeczonej sprawie Inwestor wykonał roboty budowlane, nie zaś budowę - rozbudowę obiektu.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska, akceptuje natomiast następującą argumentację prezentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym:
Mianowicie zakwalifikowanie robót jako instalowanie antenowych konstrukcji wsporczych oraz instalacji radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 15 p.b. może nastąpić tylko wówczas, gdy ich umiejscowienie na obiektach budowlanych nie stanowi rozbudowy, nadbudowy lub przebudowy tych obiektów. Ewentualna więc zmiana parametrów obiektu winna być kwalifikowana jako przebudowa lub rozbudowa stacji bazowej, a nie montaż urządzeń na istniejącym obiekcie budowlanym (por. wyroki NSA z dnia: 26.01.2012 r., sygn. II OSK 2145/10, z 12.10.2016 r., sygn. II OSK 3341/14, z 16.02.2017 r., sygn. II OSK 1424/15, z 22.02.2017 r., sygn. II OSK 1494/15, z 11.05.2017 r., sygn. II OSK 2295/15).
Stacja bazowa telefonii komórkowej jest budowlą stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (art. 3 pkt 3 p.b.), a tym samym stanowi obiekt budowlany (art. 3 pkt 1 p.b.), którego budowa wymaga pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 1 p.b. (wyrok NSA z 25.08.2022 r., sygn. II OSK 2696/19). Jej funkcjonalną istotą jest moc zainstalowanych na niej anten. Powoduje ona bowiem emisję fal elektromagnetycznych, które z zasady rozprzestrzeniają się poza obszarem, do którego inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co może potencjalnie wprowadzać na terenie wyznaczonym w otoczeniu tego obiektu ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy (art. 3 pkt 20 p.b.). W przypadku braku planu miejscowego dla danego terenu, zakres tych ograniczeń praktycznie jest nieznany użytkownikom okolicznych nieruchomości, aż do wystąpienia któregoś z nich z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Budowa (rozbudowa) stacji bazowej telefonii komórkowej bez pozwolenia (w tym ewentualnie na podstawie zgłoszenia), a więc bez udziału stron, o których mowa w art. 28 ust. 2 p.b., nie daje gwarancji prawidłowego wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 p.b.) oraz poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich posiadających nieruchomości w tym obszarze (art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.). Użytkowa całość, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 p.b., jaka cechuje obiekty budowlane w kategorii budowla, w przypadku masztów antenowych - inaczej stacji bazowych telefonii komórkowej, to właśnie moc anten jako wyznacznik ich technicznej wartości. Znaczna zmiana w tym zakresie, w ocenie Sądu, to właśnie rozbudowa obiektu, a nie instalowanie urządzenia budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p.b.
Urządzenie, o jakim mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a p.b., to natomiast urządzenie budowlane zdefiniowane przez art. 3 pkt 9 p.b., który stanowi, iż są to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Zgodnie z tym przepisem, urządzenie budowlane to urządzenie łącznie posiadające następujące cechy: a) jest to urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym; b) urządzenie to zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (tak NSA m.in. w wyroku z 21.05.2024 r., sygn. II OSK 539/23).
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, na aktualność takiego stanowiska bez wpływu pozostaje fakt wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, na mocy którego doszło do uchylenia przepisów § 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w wyniku czego z katalogu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zawsze bądź potencjalnie, wyeliminowano wszelkie instalacje radiokomunikacyjne. Brak potrzeby uzyskania dla tego typu inwestycji decyzji środowiskowych, nie oznacza bowiem, że od tego momentu wszelkie roboty budowlane wykonywane w obrębie istniejących stacji bazowych powinny być kwalifikowane jako instalowanie urządzeń, nie wymagające zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę. Przyjęcie takiej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której istniałaby możliwość poza wszelką kontrolą rozbudowy w dowolny sposób stacji bazowych z pominięciem gwarancji ochrony uzasadnionych interesów właścicieli nieruchomości znajdujących się w obrębie oddziaływania takich stacji bazowych.
W tej sytuacji należy uznać, że art. 29 ust 3 pkt 3 lit. a, czy art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a p.b. nie mogą stanowić podstawy prawnej do budowy, czy rozbudowy takiego zamierzenia budowlanego, jakim jest stacja bazowa telefonii komórkowej. W ocenie Sądu, przepisy te mają zastosowanie jeżeli ma dojść do wykonania robót budowlanych polegających na demontażu części anten zainstalowanych na wieży antenowej i montażu anten nowych o podobnych mocach, w ramach prac konserwacyjnych, naprawczych bądź innowacyjnych (tak WSA w Olsztynie m.in. w wyroku z 14.02.2023 r., sygn. II SA/Ol 773/22).
Tymczasem, w realiach rozpoznawanej sprawy nie miał miejsca demontaż dotychczas zainstalowanych anten lecz kolejne dokładanie takich anten, co jednoznacznie stanowi o rozbudowie wskazanego obiektu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł w pkt 1 sentencji o uchyleniu postanowienia WINB uchylającego postanowienie o wstrzymaniu na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. budowy przedmiotowej stacji.
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżących uiszczonych wpisów od skargi w kwocie po 100 zł, kosztów zastępstwa prawnego w kwocie po 480 zł i opłat od pełnomocnictw w kwocie po 17 zł Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) i § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).