II OZ 318/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi, które przyznało skarżącej prawo pomocy w ograniczonym zakresie (połowa wpisu i radca prawny), uznając, że jej dochody nie uzasadniają całkowitego zwolnienia z kosztów.
Skarżąca M. Ś. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi, które przyznało jej prawo pomocy jedynie w częściowym zakresie – zwolnienie z połowy wpisu sądowego i ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca domagała się całkowitego zwolnienia z kosztów, argumentując niską emeryturę i wysokie koszty utrzymania. NSA oddalił zażalenie, stwierdzając, że dochody skarżącej i jej męża (ponad 1900 zł miesięcznie) nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a jedynie częściowym, gdyż skarżąca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania.
Sprawa dotyczy zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, które przyznało jej prawo pomocy w ograniczonym zakresie – zwolnienie z połowy wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącą zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Wniosła następnie o przyznanie prawa pomocy, wskazując na niską emeryturę (1036 zł) i wspólne gospodarstwo domowe z mężem pobierającym emeryturę 890 zł. WSA w Łodzi przyznał prawo pomocy częściowo, uznając, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy, a skarżąca, posiadając stały dochód, nie może być całkowicie zwolniona z kosztów. Skarżąca wniosła zażalenie, twierdząc, że koszty utrzymania nie pokrywają się z wyliczeniami sądu i że nawet 250 zł przekracza jej możliwości finansowe. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną osobom, które nie są w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Wskazał, że dochód skarżącej i jej męża przekracza 1900 zł miesięcznie, co uzasadnia przyznanie pomocy jedynie w zakresie częściowym. NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów, a jej emerytura nie należy do najniższych, co pozwala na zaoszczędzenie kwoty zmniejszonego wpisu. Sąd uznał, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby nieusprawiedliwione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje tylko wtedy, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przypadku posiadania stałego dochodu, nawet niskiego, uzasadnione jest przyznanie pomocy jedynie w zakresie częściowym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że dochody skarżącej i jej męża (ponad 1900 zł miesięcznie) nie uzasadniają całkowitego zwolnienia z kosztów. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, a skarżąca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania, w tym zmniejszony wpis sądowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (4)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 245 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochody skarżącej i jej męża (ponad 1900 zł miesięcznie) uzasadniają przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym. Skarżąca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania, w tym zmniejszony wpis sądowy. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i nie można jej przyznawać w sytuacji, gdy strona ma możliwość pokrycia choćby części kosztów.
Odrzucone argumenty
Koszty utrzymania koniecznego wyliczone przez Sąd nie pokrywają się z rzeczywistymi wydatkami. Poniesienie kosztów sądowych w wysokości 250 zł przekracza możliwości finansowe skarżącej. Emerytura skarżącej (1036 zł) jest zbyt niska, aby pokryć koszty postępowania.
Godne uwagi sformułowania
instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy nie można przyjąć, że nie ma ona jakichkolwiek możliwości poniesienia kosztów postępowania Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy następuje więc w szczególnych wypadkach. Przepis ten odnosi się do osób, które nie są w stanie ponieść choćby ułamkowej części kosztów postępowania. Nie można natomiast stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wobec czego brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wszczynając postępowanie skarżąca powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów tego postępowania w całości i poczynić stosowne oszczędności w wydatkach. otrzymywana przez nią emerytura (1036 zł.) nie należy do najniższych i można z tego dochodu, w ciągu ponad pół roku od czasu wniesienia skargi, zaoszczędzić kwotę zmniejszonego wpisu.
Skład orzekający
Barbara Gorczycka-Muszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności kryteriów przyznawania pomocy w zakresie całkowitym i częściowym dla osób fizycznych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji finansowej skarżącej i jej męża; ogólne zasady dotyczące prawa pomocy są szeroko stosowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów o prawie pomocy i pokazuje, jakie kryteria stosuje sąd przy ocenie możliwości finansowych strony. Jest to istotne dla prawników procesowych.
“Czy niska emerytura zawsze oznacza zwolnienie z kosztów sądowych? NSA wyjaśnia granice prawa pomocy.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 318/05 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2005-05-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-03-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Gorczycka -Muszyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Prawo pomocy Sygn. powiązane II SA/Łd 824/04 - Wyrok WSA w Łodzi z 2005-12-02 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 824/04 o przyznaniu skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2004 r. nr 378/04 (zn. [...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Uzasadnienie W dniu 27 sierpnia 2004 r. M. Ś. wniosła skargę na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2004 r., nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2004 r., nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych inwestorom M.i M. K.. Pismem z dnia 29 września 2004 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. W dniu 18 października 2004 r. do Sądu wpłynął wniosek M. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. We wniosku tym skarżąca podała, iż jest osobą starszą, schorowaną i pobiera niską emeryturę w wysokości 1036 zł. Posiada dom o pow. 100 m² oraz mieszkanie spółdzielcze o pow. 63 m². Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który otrzymuje emeryturę w wysokości 890 zł. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 824/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał M. Ś. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy, a w związku ze stałym dochodem uzyskiwanym przez skarżącą nie można przyjąć, że nie ma ona jakichkolwiek możliwości poniesienia kosztów postępowania i wobec tego nie zachodzi potrzeba przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe postanowienie, którego odpis doręczono skarżącej w dniu 31 stycznia 2005 r., M. Ś. wniosła w dniu 4 lutego 2005 r. zażalenie. W piśmie tym podniosła, że koszty utrzymania koniecznego wyliczone przez Sygn. akt II OZ 318/05 Sąd w uzasadnieniu postanowienia nie pokrywają się z rzeczywistymi wydatkami. Ponadto podkreśliła, że poniesienie kosztów sądowych w wysokości 250 zł. także przekracza jej możliwości finansowe i koszty te powinny zostać pokryte z budżetu państwa - "z moich podatków, które płacę od 56 lat". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego, osoba wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, jest zobowiązana do uiszczenia tych kosztów. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie prawa pomocy następuje więc w szczególnych wypadkach. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1, prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej; gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten odnosi się do osób, które nie są w stanie ponieść choćby ułamkowej części kosztów postępowania. W niniejszej sprawie przyznano skarżącej prawo pomocy ustanawiając radcę prawnego w sprawie oraz zwalniając skarżącą z połowy wpisu sądowego. M. Ś. wraz z mężem uzyskuje dochód w wysokości ponad 1900 zł. miesięcznie. Wykazane przez nią we wniosku koszty stałe uzasadniają Sygn. akt II OZ 318/05 przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie można natomiast stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wobec czego brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca we wniesionym zażaleniu stwierdza jedynie, że Sąd niesprawiedliwie ocenił jej możliwości finansowe, nie podaje natomiast nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wszczynając postępowanie skarżąca powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów tego postępowania w całości i poczynić stosowne oszczędności w wydatkach. Skarżąca wskazuje w swoich pismach na liczne wydatki, lecz nie podaje ich faktycznej wysokości i nie przedstawia na okoliczność ponoszenia kosztów koniecznych żadnych dokumentów. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, otrzymywana przez nią emerytura (1036 zł.) nie należy do najniższych i można z tego dochodu, w ciągu ponad pół roku od czasu wniesienia skargi, zaoszczędzić kwotę zmniejszonego wpisu. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby nieusprawiedliwione. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI