II OZ 311/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA o cofnięciu prawa pomocy i nakazaniu zapłaty wpisu, uznając, że skarżący zataił istotne informacje o swojej sytuacji majątkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu cofnął prawo pomocy przyznane M. B. i nakazał mu zapłatę 500 zł wpisu od skargi, ponieważ skarżący pominął informację o ukończeniu studiów prawniczych i byciu aplikantem adwokackim, co miało znaczenie dla oceny jego możliwości płatniczych. Skarżący wniósł zażalenie, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podkreślając obowiązek rzetelnego informowania sądu o sytuacji majątkowej przy wniosku o prawo pomocy oraz że instytucja ta jest przeznaczona dla osób o bardzo niskich dochodach.
Sprawa dotyczyła zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, które cofnęło mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi i nakazało zapłatę 500 zł. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący zataił istotne okoliczności dotyczące swojej sytuacji majątkowej, tj. ukończenie studiów prawniczych i bycie aplikantem adwokackim, co miało wpływ na ocenę jego zdolności płatniczych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i brak zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Argumentował, że mimo wykształcenia i aplikacji, trudności w znalezieniu zatrudnienia wynikają z obowiązkowych praktyk i zajęć teoretycznych, co zniechęca pracodawców. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Podkreślił, że zgodnie z art. 249 p.p.s.a. prawo pomocy może być cofnięte, gdy okoliczności uzasadniające jego przyznanie nie istnieją lub przestały istnieć. Sąd wskazał, że strona wprowadzająca sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej lub zatajająca prawdę, traci prawo do pomocy. Podniesione w zażaleniu trudności w znalezieniu pracy nie mogły usprawiedliwić zatajenia informacji o statusie aplikanta adwokackiego. NSA przypomniał, że obowiązek wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, a instytucja ta ma na celu umożliwienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości osobom o bardzo niskich dochodach, stanowiąc wyjątek od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ukończenie studiów prawniczych i bycie aplikantem adwokackim, nawet przy trudnościach w zatrudnieniu, powinno zostać ujawnione we wniosku o prawo pomocy, a jego zatajenie uzasadnia cofnięcie pomocy i nakazanie zapłaty wpisu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący zataił prawdę o swojej sytuacji majątkowej, nie informując o ukończeniu studiów prawniczych i byciu aplikantem adwokackim. Podkreślono, że instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób o bardzo niskich dochodach, a wnioskodawca ma obowiązek rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 249
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki przyznania prawa pomocy, w tym sytuację majątkową i rodzinną.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia zażalenia.
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy postępowania zażaleniowego.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjny obowiązek ponoszenia kosztów sądowych.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Cel prawa pomocy - umożliwienie dochodzenia praw osobom o niskich dochodach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zatajenie przez skarżącego informacji o ukończeniu studiów prawniczych i byciu aplikantem adwokackim stanowi podstawę do cofnięcia prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy jest subsydiarna i przeznaczona dla osób faktycznie niezdolnych do poniesienia kosztów sądowych. Obowiązek rzetelnego informowania sądu o swojej sytuacji majątkowej spoczywa na wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Trudności w znalezieniu zatrudnienia mimo ukończenia studiów prawniczych i odbywania aplikacji adwokackiej usprawiedliwiają zatajenie tych informacji we wniosku o prawo pomocy.
Godne uwagi sformułowania
skarżący występując o przyznanie prawa pomocy pominął istotną dla oceny jego możliwości płatniczych okoliczność ukończenia już innych studiów skarżący przyznał przed Sądem, że jest aplikantem adwokackim II roku i że wcześniej ukończył studia na kierunku prawo Sąd każdorazowo powinien cofnąć prawo pomocy, gdy strona wprowadziła sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych albo zataiła prawdę o tych okolicznościach bądź nie podała ich w pełni wnoszący o przyznanie prawa pomocy zataił prawdę o swojej sytuacji majątkowej i zdolnościach płatniczych nie informując w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż ukończył on studia prawnicze i jest aplikantem adwokackim Podnoszone na etapie postępowania zażaleniowego okoliczności wskazujące na trudności w uzyskaniu zatrudnienia mimo posiadanego wykształcenia i odbywania aplikacji adwokackiej nie mogą odnieść zamierzonego skutku ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe.
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie cofnięcia prawa pomocy w przypadku zatajenia informacji o sytuacji majątkowej, zwłaszcza przez osoby wykonujące zawody prawnicze lub w trakcie aplikacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów o prawie pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące prawa pomocy i obowiązków stron w postępowaniu sądowym, szczególnie w kontekście rzetelności informacji o sytuacji majątkowej.
“Aplikant adwokacki stracił prawo pomocy. Sąd ujawnił kluczowy błąd we wniosku.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 311/13 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2013-04-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-04-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Op 554/12 - Wyrok WSA w Opolu z 2013-02-28 II OSK 1603/13 - Wyrok NSA z 2015-01-26 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 249 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 554/12 o cofnięciu prawa pomocy i nakazaniu ściągnięcia od skarżącego kwoty 500 zł tytułem należnego w sprawie wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Op 554/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę cofnął prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi przyznane skarżącemu M.B. postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 31 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 554/12 oraz nakazał ściągnąć od skarżącego M. B. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu) kwotę 500 złotych tytułem należnego w sprawie wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący występując o przyznanie prawa pomocy pominął istotną dla oceny jego możliwości płatniczych okoliczność ukończenia już innych studiów. Skarżący przyznał przed Sądem, że jest aplikantem adwokackim II roku i że wcześniej ukończył studia na kierunku prawo. Ta okoliczność ma zdaniem Sądu pierwszej instancji znaczenie dla sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego na tle przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.), a jednocześnie uzasadnia wydanie orzeczenia w oparciu o przepis art. 249 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. B. zaskarżając to postanowienie w całości i zarzucił naruszenie art. 247 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i brak zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że mimo ukończenia studiów prawniczych i podjętych starań nie mógł znaleźć pracy również dlatego, że w trakcie aplikacji jest obowiązany odbyć praktyki sądowe oraz raz w tygodniu uczestniczyć w zajęciach teoretycznych, co jest czasochłonne i sprawia, że pracodawcy byli negatywnie nastawieni do nieobecności aplikanta w miejscu pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, Sąd każdorazowo powinien cofnąć prawo pomocy, gdy strona wprowadziła sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych albo zataiła prawdę o tych okolicznościach bądź nie podała ich w pełni (por. postanowienie NSA o sygn. akt II OZ 1079/12 oraz I OZ 557/11, I OZ 559/11). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem wnoszący o przyznanie prawa pomocy zataił prawdę o swojej sytuacji majątkowej i zdolnościach płatniczych nie informując w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż ukończył on studia prawnicze i jest aplikantem adwokackim. Podnoszone na etapie postępowania zażaleniowego okoliczności wskazujące na trudności w uzyskaniu zatrudnienia mimo posiadanego wykształcenia i odbywania aplikacji adwokackiej nie mogą odnieść zamierzonego skutku, albowiem kwestie te winny znaleźć odzwierciedlenie w składanym do sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z rzetelną i zgodną z rzeczywistością informacją o stanie majątkowym, rodzinnym i zdolnościach płatniczych. Podkreślić należy, że ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym. Wniosek ten winien być przy tym sporządzony w sposób rzetelny, nie pomijając okoliczności, które nawet hipotetycznie mogą mieć wpływ na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy. Zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (art. 200 p.p.s.a.). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi bowiem wyjątkowe odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP), a wyjątek ten odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.