II OZ 294/26

II OZ 294/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 769
art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 26 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 512/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 grudnia 2024 r., nr DL.WIIPO.4100.18631.2024/KW w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 512/25, po rozpoznaniu wniosku A.D. (dalej jako skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 grudnia 2024 r., nr DL.WIIPO.4100.18631.2024/KW w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd mając na względzie przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz dopuszczalność wstrzymania wykonania aktów i czynności podlegajacych i wymagających wykonania stwierdził, że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie posiada atrybutu wykonalności.
Sąd zauważył, że ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie orzeka o zobowiązaniu skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla strony z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Decyzja ta nie wywołuje żadnych skutków materialnych, nie nakłada na jej adresata obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba, że skutkiem takiej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju, a jedynie brak nabycia określonego prawa pozwalającego na zalegalizowanie pobytu. Nielegalny pobyt cudzoziemca w związku z decyzją odmowną nie wynika z tej decyzji, ale z przepisu prawa i nie jest negatywnym skutkiem tej decyzji. Wobec powyższego charakter decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt stały wskazuje, że nie nadaje się ona do wykonania i z tego powodu brak jest podstaw do jej wstrzymania.
Sąd wyjaśnił, że skarżąca, której odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest obowiązana opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2024 r. poz. 769 z późn. zm.). Należy przy tym podkreślić, że opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia. Powyższe stanowisko utrwalone jest w orzecznictwie (zob. postanowienia z 12.11.2019 r. sygn. akt II OZ 1018/19, z 18.12.2019 r. sygn. akt II OZ 1145/19, z 21.01.2020 r. sygn. akt II OZ 1201/19, z 2.07.2024 sygn. akt II OZ 311/24 CBOSA).
Sąd odnosząc się do braku możliwości osobistego stawiennictwa i naruszenia prawa do sądu zaznaczył, że postępowanie przed sądem, nie wymaga osobistego stawiennictwa stron na rozprawie a sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Skarżąca w sprawie reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru i nawet w przypadku wydania decyzji zobowiązującej do powrotu, ustanowiony pełnomocnik będzie reprezentował skarżącą przed sądem.
Sąd na podstawie całokształtu okoliczności sprawy przyjął, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i należało odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Skarżąca domaga się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instacji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżąca zarzuca naruszenie:
1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) w zw. z art 6 ust 1 i 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej: EKPCz) oraz art. 45 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr. 78, poz. 483; dalej; Konstytucja RP) poprzez jego błędną wykładnię i wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy brak wstrzymania decyzji pociągnie za sobą trudne do odwrócenia dla Skarżącej skutki;
2. art 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie oraz wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy istniała podstawa do wstrzymania wykonania decyzji, a brak wstrzymania wykonania decyzji doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia dla Skarżącej skutków, przejawiających się tym, że Skażająca nie będzie mogła przebywać legalnie na terytorium RP w trakcie rozpoznania przez sąd administracyjny skargi od przedmiotowej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DLWIIP0.4100.18631.2024/KW, a prawidłowe zabezpieczenie postępowania i zrealizowanie prawa do sądu powinno umożliwić Skarżącej weryfikację decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy bez zagrożenia jej egzystencji, zaś sam fakt ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) dla Skarżącej tych trudnych do odwrócenia skutków w razie braku wstrzymania wykonania decyzji by nie zniwelował;
3. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie oraz wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji wobec oceny przez Sąd I instancji, że przedmiotowa decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DLWIIP0.4100.18631.2024/KW nie posiada atrybutu wykonalności tj. nie podlega wykonaniu i nie wymaga wykonania, podczas gdy w przypadku decyzji odmawiających udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy można wydać postanowienie na podstawie art 61 § 3 P.p.s.a. bowiem wstrzymanie wykonania takiej decyzji zawiesi jej skutki prawne tj. zapobiegnie nielegalnemu pobytowi Skarżącej wywołanemu koniecznością wyjazdu z terytorium RP, a zatem zasadnym było zastosowanie art 61 § 3 P.p.s.a. w przedmiotowej sprawie;
4. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie oraz wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy przedmiotowa decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DL.WIIP0.4100.18631.2024/KW posiada atrybut wykonalności, a brak wstrzymania decyzji pociągnie za sobą trudne do odwrócenia dla Skarżącej skutki;
5. art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie i wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji bez uwzględnienia treści art 299 ust. 6 pkt 1 lit a ustawy o cudzoziemcach oraz skutków braku wstrzymania przedmiotowej decyzji w związku z treścią art. 299 ust. 6 pkt. 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach;
6. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji i błędne uznanie, że Skarżąca nie wykazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania decyzji również w związku z faktem, iż Skarżąca ustanowiła w sprawie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) celem ochrony jej praw, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem strona takie okoliczności wykazała, a w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem wykonanie decyzji doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków przejawiających się w tym, że Skarżąca nie będzie mogła przebywać na terytorium RP w okresie rozpoznania przez sąd administracyjny skargi od przedmiotowej decyzji Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 grudnia 2024 r. nr DLWIIP0.4100.18631.2024/KW, a prawidłowe zabezpieczenie postępowania i zrealizowanie prawa do sądu powinno umożliwić Skarżącej weryfikację decyzji odmawiającej przyznania jej zezwolenia na pobyt czasowy bez zagrożenia jej egzystencji; zaś sam fakt ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) dla Skarżącej tych trudnych do odwrócenia skutków w razie braku wstrzymania wykonania decyzji by nie zniwelował;
7. art 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji i błędne uznanie, że przedmiotowa decyzja nie mogła być podstawą do wstrzymania wykonania decyzji ze względu na brak przymiotu wykonalności, podczas gdy decyzje odmawiające udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy mogą być przedmiotem wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. bowiem w przypadku wydania takiego wstrzymania wstrzymane będą jej skutki prawne, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania Sąd nie wydałby odmowy wstrzymania przedmiotowej decyzji;
8. art 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji bez dokładnej analizy okoliczności i akt sprawy, które to naruszenie miałoby istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem w przypadku prawidłowej analizy akt i okoliczności sprawy Sąd I instancji wydałby postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji z tego względu, że wykonanie przez Skarżącą decyzji doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącej;
9. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne wydanie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji bez dokładnej analizy okoliczności i akt sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem w przypadku prawidłowej analizy akt i okoliczności sprawy Sąd I instancji wydałby postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji z tego względu, iż wykonanie decyzji doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącej mimo ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika dla skarżącej (adwokata);
10. art 6 ust. 1 EKPCz poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia, którego wykonanie będzie stanowiło naruszenie prawa do sądu Skarżącej;
11. art. 45 ust. 1 w zw. z art 8 ust 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia, które będzie stanowiło naruszenie prawa do sądu Skarżącej i w ten sposób nie dojdzie do zabezpieczenia praw Skarżącej, zaś realizacja prawa do sądu stanie się w przypadku Skarżącej iluzoryczna;
12. art. 6 EKPCz w zw. z art. 9, art. 91, art 7 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 61 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyznanie przepisowi ustawowemu pierwszeństwa nad ratyfikowaną umową międzynarodową jaką stanowi EKPCz wbrew temu, że RP ma obowiązek przestrzegania wiążącego prawa międzynarodowego i obowiązek stosowania ratyfikowanych umów międzynarodowych z pierwszeństwem przed ustawami.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumenty mające, w jej ocenie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Wstrzymanie wykonania aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącą odstępstwo od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Konieczność uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności spoczywa przy tym na wnioskodawcy. To na nim ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą ocenić, czy w danej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione.
Odnosząc się do kwestii możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej przedmiot wskzac należy, że wielokrotnie, zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze, przyjmowano, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, wykonania nałożonych na adresata obowiązków lub przyznanych praw. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Co do zasady cechy wykonalności nie posiadają akty odmowne (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. II GPS 2/22, ONSAiWSA 2024, nr 1, poz. 3 i powołane tam orzecznictwo oraz literaturę).
Jednocześnie należy zaznaczyć, że brak możliwości wykonania aktu w drodze egzekucji nie przesądza o wyłączeniu ochrony tymczasowej w związku ze złożoną skargą do sądu administracyjnego. O możliwości przyznania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie decyduje bowiem wyłącznie rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi. Istotne jest to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona interesu prawnego strony. Wstrzymanie wykonania decyzji odmownej polega zatem na wstrzymaniu skutków prawnych, które decyzja ta wywołuje (por. postanowienia NSA: z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. II OZ 1239/18 i z dnia 13 sierpnia 2025 r., sygn. II OZ 1125/25; dostępne [w:] CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem zaskarżona decyzja aby podlegać wstrzymaniu powinna wywoływać skutki, które można zakwalifikować jako trudne do odwrócenia lub jako znaczną szkodę. Przymusowe opuszczenie kraju pobytu jednak nie jest skutkiem tejże decyzji. Nie orzeka ona o ozbowiązaniu skarżącej do opuszczenia kraju pobytu. Jej skutkiem jest jedynie brak nabycia przez skarżącą określonego prawa pozwalającego na legalny pobyt. Nielegalny pobyt nie jest skutkiem wydania tejże decyzji ale skutkiem obowiązujących przepisów prawa wskazujących kiedy dochodzi do nielegalności pobytu. Skoro organy uznały, że deklarowany przez skarżącą cel pobytu ne uzasadnia jej pobytu na terytorium RP, to ziściła się prawna podstawa do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy a wynikiem tego pobyt skarżącej nie ma prawnej podstawy i jest nielegalny do czasu gdy nie uzyska ona innej podstawy do pobytu w Polsce.
Obowiązek opuszczenia kraju pobytu, o jakim mowa w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2024 r. poz. 769 ze zm.) pojawia się w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji ale jest to obowiązek nie związany z przymusowym opuszczeniem kraju pobytu. Ten obowiązek ma charakter dobrowolny. Przymusowe opuszczenie kraju pobytu wynika z decyzji o zobowiązaniu do powrotu, która jest odrębną od decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Postępowanie o zobowiązanie do powrotu jest kolejnym postępowaniem wszczynanym przez organy kiedy skarżąca nie opuści Polski w terminie 30 dni o jakim mowa w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a o cudzoziemcach. Zatem przymus opuszczenia kraju nie wynika z zaskarżonej decyzji a zatem nie wywołuje ona sama w sobie konieczności opuszczenia kraju. Skarżąca może w tym czasie oczekiwać na wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Gdyby wydana została decyzja o zobowiązaniu do powrotu może domagać się wstrzymania jej wykonania.
Skoro decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie skutkuje bezpośrednio nakazem opuszczenia kraju pobytu przez cudzoziemca, to nie można przyjąć, że wywołuje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę związaną z opuszczeniem kraju pobytu. Pobyt nielegalny wywołuje określone negatywne skutki dla cudziemca takie jak brak możliwości uzbezpieczenia, brak legalnego zatrudnienia, jednak są to normalne konsekwencje takiego stanu rzeczy, których nie sposób zakwalifikowac do przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., chyba że indywidualne okoliczności wskazane przez skarżącą pozwoliłby na przyjęcie szczególnego charakteru tych koinsekwencji. Rozgraniczyć należy statuowany nią termin na dobrowolne opuszczenie kraju pobytu od nakazu opuszczenia kraju z decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
Brak legalności pobytu nie pozbawia skarżącą prawa do sądu. Skarżąca może inicjować postępowanie przed sądem administracyjnym, co też uczyniła wnosząc skargę. W razie dobrowolnego opuszczenia kraju pobytu może ustanowić profesjonalnego pełnomocnika, który będzie prowadził jej sprawy pod jej nieobecność. Z tej możliwości skarżąca korzysta. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest konieczny jej osobisty pobyt w kraju, gdzie toczy się postępowanie albowiem sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy. Gdyby zachodziła potrzeba przesłuchania skarżącej na okoliczność zdarzeń budzących wątpliwości możliwe jest złożenie przez nią wyjaśnień np. w jednostce dyplomatycznej w kraju, w którym aktualnie przebywa. Jej osobisty udział w postępowaniu wywołanym jej skargą, gdzie ocenia się okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nie jest konieczne dla oceny legalności tej decyzji przez sąd. Jej prawo do sądu nie zostanie naruszone i nie jest ona go pozbawiona poprzez ewentualny brak jej osobistej obecności w trakcie postępownia sądowego.
Zasadnicze znaczenie dla wydania zaskarżonej decyzji miała okoliczność ustalenia czy umowa outsoursingu pracowniczego łącząca skarżącą z zatrudniającą ją Spółką za pośrednictwem innego podmiotu uzasadniała jej pobyt w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Tę okoliczność należy ustalić na podstawie zapisów tej umowy i innych okoliczności z tą umową związanych. Oświadczenia skarżącej gdyby okazały się konieczne mogłyby przyjąć formę pisemną a zatem jej osobista obecność w Polsce nie byłaby niezbędna dla ich dokonania a następnie rozpatrzenia przez sąd. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się ograniczone postępowanie dowodowe (dowód z dokumentów) a badanie zaskarżonych decyzji odbywa się na podstawie akt sprwy przedłożonych przez organ administracji. Wobec tego osobiste stawiennictwo skarżacej w tym postępowaniu jest nieobowiązkowe. Regułą jest, że osobisty udział strony na rozprawie sprowadza się do zakwestuionowania zaskarżonej decyzji a zatem powtórzenia tego co podnosi w skardze. Sąd nie prowadzi poistępowania dowodowego dotyczącego przedmiotu sprawy. Gdy taka potrzeba zachodzi jest to podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i uzupełnienia postępownia przez organy.
W związku z powyższym NSA nie podzielił zarzutu zażalenia naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja nie wywołuje trudnych do odwrócenia skutków czy nie narusza prawa do sądu, o którym mowa w Konstytucji RP czy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Brak wstrzymania zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do pozbawienia skarżącej prawa do sądu albowiem może ona realizaować prawo do sądu poprzez ustanowienie pełnomocnika. Pełnomocnik może w jej imieniu i na jej rzecz składać pisma i wnioskować o podjęcie czynności mających na celu weryfikację poprawności zaskarżonej decyzji. Opuszczenie kraju nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków albowiem w sprawie reprezentuje ją pełnomocnik. Skarżąca nie ma obowiązku opuszczenia kraju na podstawie zaskarżonej decyzji.
Możliwość prowadzenia postępownia o zobowiązanie do powrotu jako konsekwencja braku dobrowolnego opuszczenia kraju po wydaniu zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit a ustawy o cudzoziemcach nie jest znaczną szkodą ani trudnymi do odwrócenia skutkami wynikajacymi z wydania tej decyzji. Obowiązek opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązkiem wprost określonym w przepisach prawa i nie jest określony w zaskarżonej decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie mogłoby znieść skutku jej doręczenia, dlatego nie miałoby wpływu na bieg terminu określonego w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach.
Ponownie poddkreślić należy, że opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca, jakim mowa w ww. przepisie, ma charakter dobrowolny. Jeżeli cudzoziemiec tego nie uczyni w określonym terminie, to, co do zasady, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w ramach którego może zostać wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach). Dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu będzie podlegała przymusowemu wykonaniu, w warunkach określonych w art. 329 ustawy o cudzoziemcach.
Brak jest zatem podstaw, aby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji traktować jako środek prowadzący do zalegalizowania pobytu skarżącej na terytorium Polski. Stanowczo podkreślić należy, że samo ryzyko, że w przyszłości wszczęte może zostać wobec skarżącej odrębne postępowanie, które może zakończyć się wydaniem decyzji zobowiązującej do powrotu, nie wyczerpuje przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. To właśnie w wydaniu tej decyzji w przyszłości należy ewentualnie upatrywać zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przy czym należy dodać, że skarżącej przysługiwać będzie prawo poddania kontroli sądowej także i tej decyzji, w tym również prawo złożenia wniosku o wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.
Podsumowując, zaskarżona decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącej. W związku z takim stanem rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba udzielenia ochrony tymczasowej. Trudny do odwrócenia skutek, na jaki powołuje się skarżąca (obowiązek wyjazdu, niemożność osobistego uddziału w zainicjowanym postępowaniu sądowym), nie jest bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji, lecz decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Dlatego też nie można na aktualnym etapie postępowania skutecznie argumentować, że postanowienie Sądu I instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji narusza czy to art. 61 § 3 P.p.s.a., czy art. 45 Konstytucji RP albo art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Sąd I instnacji dla odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie musiał prowadzić dokładnej analizy okliczności i akt sprawy. Sąd ten miał obowiązek rozpatrzyć wniosek o wstrzymanie wykonania w kontekście podniesionych w nim okoliczności, które mogłyby wskazywać na wystąpienie zagrożenia znaczną szkodą czy trudnymi do odwrócenia skutkami. Takiej analizy Sąd dokonał i uznał, że wykonanie tej decyzji nie prowadzi wprost ani do wydalenia skarżącej ani do pozbawienia jej prawa do sądu.
Skoro wykonanie zaskarżonej decyzji nie skutkuje obowiązkiem opuszczenia kraju pobytu ale wprowadza w tym zakresie dobrowolność, to nie można uznać, że wyjazd skarżącej jest wywołany tą decyzją. Wyjazd będzie dobrowolną decyzją skarżącej.
Skoro osobista obecność stron na rozprawie przed sądem jest nieobowiązkowa i sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, to nie można twierdzić, że nieobecność stron wpływa w sposób istotny na rozstrzygnie sądu. Jeśli pojawia się wątpliwości Sądu odnośnie do stanu faktycznego ustalonego przez organy czy wykładni przepisów prawa lub ich wadliwego zastosowania, to będzie to podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca swoją obecnością i zajętym krytycznym stanowiskiem wobec zaskarżonej decyzji nie zmieni oceny sądu wynikajacej z analizy akt sprawy. Skarżąca zrealizuje swoje prawo do sądu składajac skargę i wnosząc skargę kasacyjną. W tym zadaniu może z powodzeniem zastąpić ją profesjonalny pełnomocnik a zatem nie sposób uznać, że jej prawo do sądu zostanie w jakikolwiek sposób ograniczone jeśli nie będzie mogła samodzielnie przekazać tego co i tak oświadczyłby w jej imieniu jej pełnomocnik.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji albowiem nie przedstawiono we wniosku ani w zażaleniu okoliczności uzasadniających przyjęcie, że skarżącej zagraża znaczna szkoda czy mogą wystąpić trudne do odwrócenia skutki w postaci jej wydalenia czy utyraty wpływu na toczące się postępowanie sądowe. W konsekwencji wniosek okazał się bezzasadny i podlegał oddaleniu zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.