II OZ 293/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające wstrzymania wykonania decyzji rozbiórkowej, powołując się na wiążącą uchwałę ws. niedopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, gdy skarga dotyczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Skarżąca H. L. wniosła zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu, które odmówiło wstrzymania wykonania decyzji PINB nakazującej rozbiórkę budynku. WSA oparł się na uchwale NSA z dnia 13 listopada 2023 r. (sygn. akt II GPS 2/22), która stwierdza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym zaskarżono postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej wydanej przez organ pierwszej instancji. NSA uznał, że uchwała ta jest prawnie wiążąca i oddalił zażalenie skarżącej, podzielając stanowisko WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie H. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 760/23. WSA odmówił wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie z dnia 31 marca 2022 r., nakazującej skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego. Podstawą odmowy była uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 listopada 2023 r. (sygn. akt II GPS 2/22), która stwierdza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. NSA podkreślił, że uchwała ta jest prawnie wiążąca dla wszystkich sądów administracyjnych. Skarżąca argumentowała, że uchwała narusza jej prawa, działa wstecz i ogranicza kompetencje sądów. Kwestionowała również jednomyślność uchwały i powoływała się na zdanie odrębne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, uznając, że WSA prawidłowo zastosował wiążącą uchwałę NSA. Sąd wyjaśnił, że przedmiot zaskarżenia (postanowienie procesowe) determinuje charakter sprawy i zakres orzekania, uniemożliwiając wstrzymanie wykonania decyzji merytorycznej (rozbiórkowej) w takiej sytuacji. Podkreślono, że ochrona tymczasowa musi uwzględniać interesy wszystkich stron postępowania, a w tym przypadku wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej mogłoby naruszyć prawa innych uczestników postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, w takim przypadku nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej wydanej przez organ pierwszej instancji.
Uzasadnienie
NSA powołuje się na wiążącą uchwałę składu 7 sędziów (II GPS 2/22), która jednoznacznie wyklucza możliwość wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie procesowe (np. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania). Sąd podkreśla, że przedmiot zaskarżenia determinuje charakter sprawy i zakres orzekania, a wstrzymanie wykonania decyzji merytorycznej nie jest możliwe, gdy skarga dotyczy postanowienia procesowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
P.p.s.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje zażalenia.
P.p.s.a. art. 187 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, NSA może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji lub postanowienia.
P.p.s.a. art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchwały NSA składu siedmiu sędziów są wiążące dla składów orzekających wszystkich sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie wiążącej uchwały NSA (II GPS 2/22) wykluczającej możliwość wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, gdy skarga dotyczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przedmiot zaskarżenia (postanowienie procesowe) determinuje charakter sprawy i ogranicza zakres orzekania sądu, uniemożliwiając wstrzymanie wykonania decyzji merytorycznej. Ochrona tymczasowa musi uwzględniać interesy wszystkich stron postępowania, a wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej mogłoby naruszyć prawa innych uczestników.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej kwestionująca uchwałę NSA, wskazująca na jej działanie wstecz, naruszenie praw jednostki i ograniczenie kompetencji sądów. Powoływanie się na zdanie odrębne do uchwały NSA jako podstawę do odmiennego rozstrzygnięcia. Twierdzenie o możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji do czasu rozpatrzenia skargi, mimo postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do odwołania.
Godne uwagi sformułowania
W postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym zaskarżono postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej wydanej przez organ pierwszej instancji. Uchwała ta jest prawnie wiążąca dla składów orzekających wszystkich sądów administracyjnych. Przedmiot zaskarżenia będzie decydował o charakterze sprawy, a w konsekwencji będzie wyznaczał granice i zakres orzekania przez sąd.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłego stosowania uchwały NSA w przedmiocie niedopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie procesowe (np. o odmowie przywrócenia terminu do odwołania). Podkreślenie znaczenia uchwał NSA i ograniczeń w zakresie wstrzymania wykonania decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdy skarga dotyczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie wyklucza możliwości wstrzymania wykonania decyzji w innych, odmiennych stanach faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Uchwała NSA, na którą się powołano, ma istotne znaczenie praktyczne dla prawników procesowych.
“Czy można wstrzymać rozbiórkę domu, gdy sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do odwołania? NSA wyjaśnia.”
Zdanie odrębne
Skarżąca powołuje się na zdanie odrębne do uchwały II GPS 2/22, wskazując, że wstrzymanie wykonania jest instytucją procesową ważną z punktu widzenia praw jednostki, chroniącą przed skutkami wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentuje, że zdanie odrębne podkreśla, iż instytucja wstrzymania wykonania zapewnia efektywną ochronę sądową i jest emanacją konstytucyjnego prawa do sądu. Brak wstrzymania wykonania może prowadzić do nieodwracalnych skutków i szkód.
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 293/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-06-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Wstrzymanie wykonania aktu Sygn. powiązane II SA/Wr 760/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-12-05 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 61 § 3, art.134 § 1, art. 135, art. 184, art. 187 § 2 , art. 197 § 2, art. 269 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 760/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi H. L. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2023 r., nr 917/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z 5 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 760/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu wniosku H. L. (dalej jako skarżąca lub wnioskodawczyni) o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie z dnia 31 marca 2022 r., nr 04/22 nakazującej skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości K., na działce nr [...] (obecnie dz. Nr [...]) obręb [...], jedn. ew. gmina [...], w sprawie z jej skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2023 r., nr 917/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB w Głogowie z 31 marca 2022 r., na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej P.p.s.a..), odmówił wstrzymania wykonania ww. decyzji organu I instancji z 31 marca 2022 r. Sąd mając na uwadze przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu z art. 61 § 3 P.p.s.a. (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) stwierdził, że wstrzymanie wykonania wskazanej we wniosku skarżącej decyzji organu I instancji nakazującej rozbiórkę budynku jednorodzinnego należącego do skarżącej jest niemożliwe z uwagi na wiążącą go, stosownie do art. 269 § 1 P.p.s.a., uchwałę składu 7 sędziów NSA z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, w której stwierdzono, że "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym zaskarżono postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania czy stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej wydanej przez organ pierwszej instancji". Sąd uznał, że w niniejszej sprawie, gdzie przedmiotem sprawy jest postanowienie o charakterze procesowym - postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2023 r., nr 917/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie jest dopuszczalne na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania decyzji merytorycznej jaką jest wskazana we wniosku decyzja rozbiórkowa. Z tych powodów nie uwzględnił wniosku skarżącej. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca kwestionuje zaskarżone postanowienie wskazując, że postanowienie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia PINB w Głogowie zostało wszczęte w 2018 r. i dotychczas nie zostało ostatecznie zakończone. W jej ocenie powołana w postanowieniu WSA uchwała wprowadza zasadę działania prawa wstecz, bowiem jej treść odniesiono do postępowania wszczętego już w 2018 r. Stanowi to niedopuszczalną ingerencję w postępowanie wszczęte wiele lat temu. Uważa, ze dopuszczalność wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji do 13 listopada 2023 r. była możliwa i dopuszczalna. Podjęta uchwała wkracza w postępowanie wszczęte w 2018 r. i zmienia na jej niekorzyść obowiązujące dotąd reguły prawne. Organ mocą tej uchwały uzyskał uprawnienie, którego wcześniej nie posiadał, co pozbawiło ją możliwości ochrony swych praw. Skarżąca uważa, że takie różnicowanie uprawnień i obowiązków w toku postępowania narusza równość podmiotów i daje uprzywilejowaną pozycję organowi administracji. Do czasu rozpatrzenia skargi organ może doprowadzić do wykonania swojej decyzji doprowadzając do rozbiórki obiektu, co prowadzi w istocie do nieodwracalnych skutków i szkody wielkiej wartości. Pozytywne rozpatrzenie skargi może okazać się bezprzedmiotowe bowiem rozbiórka wcześniej zostanie dokonana. Realne jest zatem wyrządzenie jej znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca wskazuje, że powołana uchwała została wydana niejednomyślnie bowiem złożono do niej zdanie odrębne. W zdaniu tym przedstawiono argumentację przemawiającą za możliwością wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji. Cytując fragmenty zdania odrębnego skarżąca zwraca uwagę, że zakres stosowania instytucji wstrzymania wykonania nie jest wyłącznie instytucją procesową lecz jest ważny z uwagi na prawa jednostki kwestią merytoryczną. Chroni ona przed skutkami wykonania zaskarżonej decyzji lub też innego aktu, którego wykonalność wiąże się z wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dalej skarżąca przywołuje fragmenty zdania odrębnego, w których wskazuje się, że instytucja wstrzymania wykonania zapewnia efektywną ochronę sądową jest emanacją konstytucyjnego prawa do sądu. Brak wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji przewidziany w uchwale NSA zdaniem skarżącej powoduje wyzbycie się przez sądy administracyjne instrumentu, co w wielu przypadkach doprowadzi do nieodwracalnych skutków oraz wyrządzenia szkód. Skarżąca uważa, że jeśli ustawodawca chciałby wykluczyć możliwość wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji w sprawach ze skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, to zawarłby w art. 61 P.p.s.a. lub w ustawie jasny i wyraźny tego rodzaju zakaz. Skoro takiego zapisu nie ma, to skarżącej nie przekonują wywody prawne i argumenty przedstawione w uchwale NSA. W jej ocenie NSA ogranicza kompetencje sądów administracyjnych działając na niekorzyść podmiotów postępowań administracyjnych. Skarżąca zauważa, że do podjęcia uchwały wnioski o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji w tego rodzaju sprawach jak niniejsza były możliwe do składania a po jej podjęciu 13 listopada 2023 r. stały się niedopuszczalne i to bez względu na to kiedy zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Wskazała, że F. K. zgłosił budowę domu, którego dotyczy rozbiórka i organ nie podjął żadnych czynności a zatem nastąpiła milcząca zgoda na budowę. Skarżąca podjęła działania zmierzające do legalizacji budowy. Postępowanie nie zostało zakończone. Podkreśliła, że wartość przedmiotowego budynku według obecnych cen wynosi ok. 2 mln złotych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Dla wnioskującego o wstrzymanie oznacza to obowiązek przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do niego lub innych osób niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca niezasadnie kwestionuje stanowisko Sądu I instancji odmawiające uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie z dnia 31 marca 2022 r., nr 04/22 nakazującej skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości K., na działce nr [...] (obecnie dz. Nr [...]) obręb [...], jedn. ew. gmina [...], w sprawie, której przedmiotem skargi jest postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2023 r., nr 917/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB w Głogowie z 31 marca 2022 r. Sąd I instancji słusznie zauważył, że w kwestii dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji rozbiórkowej jako decyzji organu I instancji w przypadku kiedy skarga dotyczy ostatecznego postanowienia organu odwoławczego odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wypowiedział się skład siedmiu sędziów NSA w uchwale z dnia 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22. Stwierdza ona, że "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania, - nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." Uchwała ta jest prawnie wiążąca dla składów orzekających wszystkich sądów administracyjnych stosownie do art. 269 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 187 § 2 P.p.s.a. w zakresie przepisów, których stosowanie wywoływało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych i co stanowiło przedmiot rozpoznawanego pytania prawnego. Kompetencję do zakwestionowania uchwały ma każdy skład sądu administracyjnego jeśli nie zgadza się z podjętą uchwałą i przedstawi powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA. Pomimo że podjęta uchwała zawiera zdanie odrębne kwestionujące jej treść, to dotychczas inny skład sądu administracyjnego nie wystąpił z pytaniem prawnym w przedmiocie zagadnienia prawnego wyjaśnionego przedmiotową uchwałą. Wobec czego uchwała ta wiąże składy sądów administracyjnych przy orzekaniu w kwestii dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji kiedy skarga dotyczy postanowienia: stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga dotyczyła postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2023 r., nr 917/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB w Głogowie z 31 marca 2022 r., nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Tym samym Sąd I instancji rozstrzygając wniosek o wstrzymanie decyzji PINB w Głogowie z 31 marca 2022 r., nie występując o podjęcie innej uchwały w tym zakresie, czyli podzielając pogląd w niej wyrażony, nie mógł jej nie zastosować. Okoliczność, że uchwała ta nie została podjęta jednomyślnie nie powoduje, że stanowisko w niej zawarte nie wiąże. Strona ma prawo nie zgadzać się z jej treścią i podzielać argumenty np. przedstawione w zdaniu odrębnym jednak uchwała nadal obowiązuje i stanowi podstawę do rozstrzygania spraw o wstrzymanie wykonania decyzji organów I instancji kiedy skarga dotyczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak w niniejszej sprawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko przyjęte w uchwale NSA, że określony w art. 61 § 3 P.p.s.a zakres możliwości (głębokości) orzekania przez sąd przy rozpoznawaniu wniosku o ochronę tymczasową, który to zakres wyrażony jest w sformułowaniu "w granicach danej sprawy" nie może być szerszy niż wynikające z art. 134 i art. 135 P.p.s.a granice orzekania sądu rozpoznającego skargę. Sąd w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, ma wypowiedzieć się jedynie w zakresie tego czy w okolicznościach sprawy takie rozstrzygnięcie procesowe było prawnie dopuszczalne. Nie wchodzi wówczas w ocenę merytoryczną decyzji, od której odwołanie ze względów procesowych stało się niemożliwe do rozpoznania i uzyskało status ostatecznego. Sąd uznając zasadność skargi uchyli zaskarżone postanowienie, natomiast okolicznością bezsporną jest, że w takim przypadku sąd nie może powołać się na art. 135 P.p.s.a. i uchylić również decyzji organu pierwszej instancji, albowiem takie rozstrzygnięcie nie mieści się w pojęciu w granicach danej sprawy. W ocenie NSA, podzielić należy argumentację uchwały, zgodnie z którą zaskarżenie danego aktu do wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, staje się sprawa, która w zaskarżonym akcie została rozstrzygnięta. Mając na uwadze, że przedmiotem skargi mogą być różne akty i czynności wymienione w art.3 § 2 P.p.s.a. w tym akty rozstrzygające merytorycznie daną sprawę administracyjną, ale również postanowienia, na które służy zażalenie lub kończące postępowanie w sprawie, rozpoznawana przez sąd sprawa sądowoadministracyjna może mieć różny charakter i dotyczyć norm administracyjnego prawa materialnego, a więc mieć charakter materialnoprawny albo może dotyczyć wyłącznie norm postępowania. W przypadku gdy przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, rozpoznawana przez sąd sprawa sądowoadministracyjna nie ma charakteru sprawy materialnoprawnej, tylko sprawy dotyczącej norm postępowania, czyli procesowej. Procesowy charakter przedmiotu zaskarżenia implikuje to, że rozpoznając skargę na taki akt nie jest dopuszczalne by wstrzymywać wykonanie również decyzji, która jakkolwiek powiązana jest z rozstrzygnięciem organu o charakterze procesowym, to nie dotyczy sensu stricte decyzji merytorycznej (tutaj rozbiórkowej). W powoływanej wyżej uchwale NSA stwierdza się, że w takim przypadku złożony w trybie art.61 § 3 P.p.s.a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego. Natomiast złożony w takich okolicznościach na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą. Brak zatem tożsamości pomiędzy sprawą zainicjowaną skargą na postanowienia: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, która ma charakter procesowy, a nadto zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu, a decyzja organu pierwszej instancji, która ma charakter materialnoprawny i nie została podjęta w tym samym postępowaniu zainicjowanym skargą, jak również w ramach postępowania zainicjowanego skargą nie może być objęta zakresem zaskarżenia. Stąd też interpretując pojęcie "sprawa" występujące w art.61 § 3 P.p.s.a. należy mieć na uwadze treść art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a, brak bowiem podstaw do przyjęcia, aby na gruncie tych przepisów w jednym postępowaniu sądowym pojęcie to było różnie interpretowane. Słusznie wskazał NSA, że to przedmiot zaskarżenia będzie decydował o charakterze sprawy, a w konsekwencji będzie wyznaczał granice i zakres orzekania przez sąd, o których mowa w art.134 § 1 P.p.s.a. i art.135 P.p.s.a. Zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale NSA z 13 listopada 2023 r., że nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art.135 P.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się do kwestii zapewnienia ochrony strony postępowania przed negatywnymi skutkami wykonania decyzji organu I instancji kiedy skarga dotyczy jedynie któregoś z ww. postanowień skutkujących nieskutecznością odwołania w uchwale stwierdzono, że ochrona praw dotyczy nie tylko strony zobowiązanej do wykonania decyzji ale także pozostałych stron tego postępowania np. jego uczestników. W sprawie ze skargi na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania strony akceptujące treść decyzji organu pierwszej instancji i z tego powodu nie wnoszące odwołania od decyzji, mogą zasadnie oczekiwać, że ostateczna decyzja organu pierwszej instancji, która dotyczy ich interesu prawnego zostanie wykonana. W takiej sytuacji złożenie przez jedną ze stron odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem terminu, czy też złożenie odwołania przez podmiot, który nie posiada legitymacji strony, a więc szerzej ujmując wystąpienie tych sytuacji, w których organ drugiej instancji wyda postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, a postanowienia te staną się przedmiotem skargi oraz złożonego w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, wskazuje na istnienie konfliktu pomiędzy dwoma dobrami prawnie chronionymi. Mamy bowiem strony postępowania, które oczekują wykonania ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, decyzji, która dotyczy ich interesu prawnego i drugą stronę, która składa wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. o ochronę tymczasową, a wniosek ten nie dotyczy zaskarżonego postanowienia, tylko decyzji organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie podziela wyrażony w uchwale pogląd, że ochrona tymczasowa będąca przejawem efektywnej ochrony sądowej przed negatywnymi skutkami wykonania decyzji merytorycznej musi podlegać wyraźnemu ograniczeniu, a zastosowanie w takim przypadku ochrony tymczasowej może być dla pozostałych stron np. źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, bądź też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zasadnie w uchwale podnosi się, że w tym kontekście należy mieć na uwadze zasady sformułowane w rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R/89/8 z dnia 15 listopada 1989 r. o tymczasowej ochronie sądowej w sprawach administracyjnych, która przewiduje, że obowiązkiem sądu jest rozważenie wszystkich okoliczności i interesów sprawy. Sąd ma zatem obowiązek rozważenia zarówno stanowiska skarżącego, jak i uczestników postępowania, którzy z mocy art. 12 P.p.s.a. - zrównani są ze stroną postępowania. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę, lecz również po stronie innych uczestników postępowania. Udzielenie ochrony tymczasowej może mieć miejsce jedynie w przypadku wyważenia interesów wszystkich uczestników postępowania i dokonania przez sąd administracyjny oceny, że w przedmiotowej sprawie wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności spowoduje poważną szkodę. Powyższe stanowisko dodatkowo podważa możliwość zastosowania ochrony tymczasowej do ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy interesy pozostałych stron wskazują, że zastosowanie takiej ochrony tymczasowej może stanowić dla nich niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki prawne. W tym stanie sprawy wypowiadanie się jedynie odnośnie negatywnych skutków wykonania decyzji rozbiórkowej nie było możliwe albowiem znane są tylko okoliczności dotyczącej skarżącej a nie ma żadnego odniesienia i możliwości oceny czy wstrzymaniu rozbiórki nie sprzeciwiają się prawa pozostałych stron postępowania. Niemniej jednak skutkiem podjęcia uchwały siedmiu sędziów NSA z 13 listopada 2023 r. jest to, że sformułowany w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Głogowie z dnia 31 marca 2022 r., nr 04/22 nakazującej skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości K., na działce nr [...] (obecnie dz. Nr [...]) obręb [...], jedn. ew. gmina [...], nie mógł zostać w ogóle rozpatrzony, bowiem wykraczałoby to poza granice wniesionej skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego zarzuty zażalenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku i nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu nie przedstawiono żadnej argumentacji, która poddawałaby w wątpliwość stanowisko podjęte w ww. uchwale składu 7 sędziów NSA. Wobec powyższego NSA stosownie do art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 P.p.s.a., art. 269 § 1 P.p.s.a. i art. 187 § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI