II OZ 1016/17

II OZ 1016/17 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Kobylecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 18, art. 19 w zw. z art. 24 par. 1, art. 184, art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2240/15 w przedmiocie oddalenia wniosku M. W. o wyłączenie starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K., K. P. i M. M. w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2240/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. W. o wyłączenie starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K., K. P. i M.M. od orzekania w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. skarżąca M. W. wniosła "o wyłączenie i odsunięcie (...) referendarzy wydz. VII WSA w Warszawie od wszystkich czynności w sprawach M. W.", tj. E. K., K. P. i M.M. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że czynności procesowe wpływające na jej sytuację prawną przed WSA w Warszawie są podejmowane bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, przez co obywatel poszkodowany i pozbawiony od kilku lat dochodów w wyniku rażącego naruszania prawa przez funkcjonariuszy publicznych jest w dalszym ciągu narażany na naruszanie jego prawa do sądu i łamanie praw człowieka.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wniosek wywiódł, że formułując wniosek z dnia 21 lutego 2017 r. o wyłączenie referendarzy sądowych: E. K., K. P. i M.M., wnioskodawczyni wskazała, że "czynności procesowe wpływające na jej sytuację prawną przed WSA w Warszawie są podejmowane bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, przez co obywatel poszkodowany i pozbawiony od kilku lat dochodów w wyniku rażącego naruszania prawa przez funkcjonariuszy publicznych jest w dalszym ciągu narażany na naruszanie jego prawa do sądu i łamanie praw człowieka", a więc na brak ich bezstronności, czyli na przesłankę z art. 19 w zw. z art. 24 § 1 powołanej ustawy. Sąd wywiódł, że w orzecznictwie wskazuje się, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza sądowego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności referendarza sądowego wyznaczonego do podjęcia czynności w sprawie, lecz konieczne jest wskazanie takich okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 269/17, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał zatem, że z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia referendarza sądowego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich okoliczności nie wskazali zarówno referendarze sądowi w oświadczeniach złożonych w sprawie, objętych wnioskiem o wyłączenie, jak i wnioskodawczyni. Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza sądowego w rozumieniu art. 19 powołanej ustawy nie mogą być uznane kwestie subiektywnego poczucia strony o tym, że referendarz sądowy jest niesprawiedliwy, zastrzeżeń co do sposobu procedowania referendarza sądowego, np. poprzez kierowanie wezwań do skarżącej o złożenie dodatkowych dokumentów, czy jego udziału w wydawaniu orzeczeń, z których strona jest niezadowolona.
Sąd powołał się również na orzecznictwo, w którym przyjmuje się, że okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1359/14, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 marca 1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502 oraz z dnia 8 marca 1972 r., sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068). Pogląd ten ma zastosowanie także i do referendarza sądowego na mocy art. 24 § 1 powołanej ustawy.
W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zachodziła więc żadna z przesłanek wyłączenia referendarzy sądowych: E. K., K. P. i M.M. zarówno z art. 18, jak i z art. 19 p.p.s.a., jak również wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia, o których mowa w art. 20 § 1 tej ustawy, co skutkowało oddaleniem wniosku.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a., oddalił wniosek.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. W. Zażalenie to nie zawierało ani zarzutów, ani uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w związku z treścią art. 18 i art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") nie zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające wyłączenie referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K., K. P. i M.M.. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji zarzuty skierowane przeciwko referendarzom dotyczyły oceny ich pracy, w tym sposobu procedowania.
Zgodnie z art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności referendarza, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie referendarza. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach referendarz może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia referendarza w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na merytoryczną pracę referendarza, w tym sposób procedowania, która w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia osób wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia referendarza sądowego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że taka osoba nie będzie bezstronna, wywołane faktem, że referendarz orzekał już w sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, brak zaufania do bezstronności referendarza, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez referendarza postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie referendarza od orzekania w danej sprawie. Tego rodzaju argumenty powinny być oceniane w przypadku wniesienia właściwych środków zaskarżenia (sprzeciwu, zażalenia), a nie w ramach postępowania o wyłączenie referendarza (por. odpowiednio postanowienia NSA: z 4 marca 2014 r., I OZ 138/14; z 21 maja 2015 r.).
Uznać zatem należy, że skarżąca nie powołała, ani też nie uprawdopodobniła żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać wniosek o wyłączenie referendarzy, co czyni jej żądanie bezpodstawnym.
W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o braku podstaw do wyłączenia referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K., K. P. i M.M. od orzekania w niniejszej sprawie i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
-----------------------
1