II OZ 29/24

II OZ 29/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1080/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. L. oraz P.L. na postanowienie zawarte w punkcie drugim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1080/23 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi N.L. oraz P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lutego 2023 r. znak: KOA/4427/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie pierwszym wyroku z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1080/23 stwierdził nieważność zaskarżonej przez N. L. oraz P. L. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lutego 2023 r. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, zaś w punkcie drugim tego wyroku odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.
W uzasadnieniu punktu drugiego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 208 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207, sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Z taką sytuacją, w ocenie Sądu pierwszej instancji, mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżący zataili przed SKO fakt śmierci Z. L. Skarżąca N. L. jest od początku stroną postępowania i jednocześnie żoną zmarłego, natomiast P. L. jego synem. Nie sposób uznać, że nie wiedzieli o śmierci Z.L. Z twierdzeń skargi wynika, że Kolegium winno wiedzieć o zgonie Z. L., gdyż skarżąca rzekomo informowała o tym fakcie podczas postępowania kasacyjnego toczącego się przed NSA. Sąd ten jednak wydał w dniu 22 września 2022 r., wyrok w sprawie II OSK 2589/19 z udziałem Z. L., co poddaje w wątpliwość twierdzenia skargi. W ocenie Sądu w niniejszym składzie, nieinformowanie organu o śmierci jednej ze stron przez żyjące strony postępowania administracyjnego, spełnia dyspozycję art. 208 p.p.s.a. Prowadzi do zbędnego wydłużenia postępowania i zwiększa jego koszty.
Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie drugim ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 208 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które polegało na niewłaściwym jego zastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zastosowanie powinien znaleźć wyłącznie art. 200 tej ustawy. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących w całości.
Wniesiono na podstawie art. 106 § 3 cyt. ustawy o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów załączonych do zażalenia oraz zmianę zaskarżonego postanowienia co do kosztów postępowania poprzez zasądzenie kosztów postępowania sądowego w całości na rzecz skarżących zgodnie z wnioskiem.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w toku postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w dniu 26 września 2020 r., zmarł jeden ze skarżących Z. L., o czym pełnomocnik drugiej ze skarżących – N. L. - poinformował Naczelny Sąd Administracyjny pismem z dnia 28 kwietnia 2022 r. Następnie w dniu 17 maja 2022 r. pełnomocnik ten, w odpowiedzi na wezwanie, poinformował Naczelny Sąd Administracyjny o tym, że spadkobiercami zmarłego Z.L. są jego żona N. L., również skarżąca, wraz z synem P. L., który z chwilą nabycia spadku wszedł w prawa i obowiązki zmarłego. W związku z tym do P. L. w dniu 24 maja 2022 r. zostało skierowane przez NSA pismo o złożenie oświadczenia o podtrzymywaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez spadkodawcę i N.L. Pełnomocnik P. L. w dniu 6 czerwca 2022 r. złożył odpowiedź na wezwanie, w którym oświadczył, że popiera skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym w dniu 22 września 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia 9 lipca 2018 r., w związku z czym pełnomocnik skarżących złożył do Gminy P. pełnomocnictwo wraz z dołączonym do niego pełnomocnictwem P. L. W dniu 24 lutego 2023 r. SKO wydało ponowną decyzję, jednak nie uwzględniło faktu, że pierwotny skarżący Z. L. zmarł podczas postępowania kasacyjnego. Nadto do Gminy P. wpłynęło pismo wraz ze złożonym pełnomocnictwem z dnia 2 listopada 2022 r. celem poinformowania o swoim umocowaniu względem spadkobiercy po Z. L. W piśmie zostało wyraźnie wskazane, że Z. L. nie żyje. Złożone pełnomocnictwo powinno zostać przekazane zgodnie z właściwością do SKO na mocy art. 65 k.p.a. N. oraz P. L. zaskarżyli decyzję SKO z dnia 24 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2023 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości. Wnoszący zażalenie nie zgadzają się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że fakt śmierci Z. L. został zatajony przed sądem lub jakimkolwiek organem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1080/23 w zakresie rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji wskazał, że orzeczono o nich na podstawie art. 208 p.p.s.a. Uszczegółowił, że niepoinformowanie organu o śmierci jednej ze stron przez żyjące strony postępowania administracyjnego spełnia dyspozycję art. 208 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207, sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Zgodnie z ustanowioną w tym przepisie zasadą zawinienia, stanowiącą wyjątek od zasady rezultatu, niezależnie od wyniku sprawy sąd może nałożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Przytoczony przepis daje podstawę sądowi zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji do nałożenia obowiązku zwrotu kosztów i to niezależnie od wyniku postępowania. A zatem nawet strona, która wygrała, też może zostać obciążona takimi kosztami. Musi to być jednak zachowanie zawinione (por. H. Knysiak – Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, komentarz do art. 208, System Informacji Prawnej Lex; A. Mudrecki, Rzetelny proces podatkowy, System Informacji Prawnej Lex).
Powołując jednak ww. podstawę prawną orzeczenia w przedmiocie kosztów, Sąd pierwszej instancji nie obciążył nimi, zgodnie z dyspozycją art. 208 p.p.s.a., strony postępowania, lecz odstąpił od ich zasądzenia w całości, uznając że strona skarżąca działała niesumiennie. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowi zaś art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Na podstawie przepisu art. 206 p.p.s.a. sąd działa bowiem w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy, pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Jakkolwiek odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 206 p.p.s.a. może być podyktowane zatajeniem przez stronę skarżącą śmierci jednej ze stron postępowania, niemniej jednak z dołączonych do zażalenia dokumentów wynika, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, iż strona skarżąca zataiła przed SKO fakt śmierci Z.L.
Wskazania wymaga, że z uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania sądowego nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji prowadził jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające celem uzyskania wiedzy, czy strona skarżąca dopełniła, czy też nie obowiązku zawiadomienia odpowiednich organów o śmierci Z. L. Sąd pierwszej instancji odmówił wiary twierdzeniom strony skarżącej, że SKO powinno wiedzieć o zgonie Z. L., gdyż strona skarżąca informowała o tym w toku postępowania kasacyjnego, uzasadniając to wydaniem w dniu 22 września 2022 r. przez NSA wyroku w sprawie II OSK 2589/19 z udziałem Z. L., co poddaje w wątpliwość, zdaniem Sądu pierwszej instancji, twierdzenia skargi. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów wynika, że Sąd pierwszej instancji, uznając winę strony skarżącej, oparł się na sentencji wyroku NSA z dnia 22 września 2022 r., uchylającego zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję SKO, która w zakresie oznaczenia strony skarżącej kasacyjnie brzmi: "ze skargi kasacyjnej Z. L. i N. L". Sąd pierwszej instancji pominął jednak, że wymienienie Z. L. w treści sentencji wyroku NSA mogło wynikać wyłącznie z faktu, że wniósł on skargę kasacyjną w tej sprawie. Wobec argumentacji strony skarżącej, która podnosiła w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie fakt zawiadomienia NSA o śmierci Z. L., Sąd pierwszej instancji był obowiązany dokonać analizy akt sprawy II OSK 2589/19, którymi dysponował z urzędu i zweryfikować podnoszone przez stronę okoliczności, czego nie zrobił, bazując wyłącznie na fakcie wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz interpretacji treści sentencji tego wyroku.
Tymczasem z załączonych do zażalenia dokumentów wynika, że pismem z dnia 28 kwietnia 2022 r. pełnomocnik N. L. oraz Z. L. poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, że w dniu 26 września 2020 r. zmarł skarżący Z. L., załączając poświadczoną kopię aktu zgonu. W odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik poinformował, że spadkobiercami Z. L. jest jego żona – N. L. oraz P. L. (syn). Z załączonej do zażalenia dokumentacji wynika, że pismem z dnia 24 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do P. L., czy popiera skargę kasacyjną wniesioną przez N.L. i zmarłego Z. L., a w odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 6 czerwca 2022 r. pełnomocnik P. L. oświadczyła, że popiera on skargę kasacyjną. Z treści ww. pism kierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika wynika, że ich załącznikiem był odpis pism dla strony przeciwnej (w tym wypadku dla SKO).
Z dołączonych do zażalenia dokumentów nie wynika zatem, aby strona skarżąca zataiła przed SKO informację o śmierci Z. L., ponieważ informację tę ujawniła w toku postępowania kasacyjnego w pismach kierowanych do Sądu kasacyjnego, załącznikiem których był odpis dla strony przeciwnej, tj. dla SKO. Nawet jednak gdyby do doręczenia odpisów SKO nie doszło, nie stanowi to jeszcze okoliczności świadczącej o winie strony skarżącej, ponieważ z dokumentów załączonych do zażalenia wynika, że dopełniła ona obowiązku informacyjnego przed NSA.
W ponownie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji jest obowiązany ustosunkować się do argumentacji strony skarżącej dokonując uprzedniej weryfikacji okoliczności przez nią podnoszonych co do poinformowania Sądu kasacyjnego o śmierci Z. L. oraz co do doręczenia SKO odpisów pism w tym przedmiocie, na podstawie akt sprawy o sygn. II OSK 2589/19, które zostały przekazane do WSA w Warszawie w dniu 2 listopada 2022 r.
Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.