II OZ 240/24

II OZ 240/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Gd 217/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2024-03-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 42, art. 43, art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 53 § 1, art. 58  § 1 pkt 2, art. 185 § 1, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 217/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2024 r., nr SKO Gd 2088/23 w przedmiocie kary pieniężnej za umieszczenie tablic reklamowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 217/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), odrzucił skargę P. K. (dalej jako "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2024 r., nr SKO Gd 2088/23 w przedmiocie kary pieniężnej za umieszczenie tablic reklamowych.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. i art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących stronie w postępowaniu przed organem w terminie 30 dni od doręczenia przez organ stronie rozstrzygnięcia w sprawie lub aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. i zwrócił uiszczony przez nią wpis od skargi. Skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Sąd orzekł o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy wynikało, że zaskarżona decyzja, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, została doręczona skarżącemu 15 stycznia 2024 r. natomiast skarga została wniesiona dopiero 17 lutego 2024 r. podczas gdy termin do jej wniesienia upływał 14 lutego 2024 r.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości. Zarzuca naruszenie przepisów postępowania – art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 83 P.p.s.a. w zw. z art. 42 K.p.a. w zw. z art. 43 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do złożenia skargi na decyzję SKO o sygn. akt SKO 2088/23.
Skarżący wskazuje, że zaskarżoną decyzję doręczono w miejscu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a nie w jego miejscu zamieszkania. Decyzję tę odebrał jeden z pracowników, przy czym żaden z pracowników nie jest upoważniony do odbioru jakiejkolwiek korespondencji oraz nie dysponuje pieczątką skarżącego. Pracownik przekazał decyzję skarżącemu dopiero 20 stycznia 2024 r. wraz z inną odebraną przez siebie korespondencją, informując go, że całą korespondencję odebrał 20 stycznia 2024 r. Od tej daty skarżący obliczył termin do wniesienia skargi.
O wniesieniu skargi po terminie skarżący dowiedział się dopiero w dniu 2 kwietnia 2024 r. kiedy odebrał zaskarżone postanowienie z Sądu.
Skarżący uważa, że termin 30 dni do wniesienia skargi upłynął 20 lutego 2024 r. a nie – jak przyjął Sąd – 17 lutego 2024 r. (powinno być 14 lutego 2024 r.).
Skarżący nie złożył ze skargą wniosku o przywrócenie terminu bowiem nie był w sprawie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie wiedział o takiej konieczności.
Skarżący wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym pisma doręcza się osobie fizycznej w miejscu jej pracy do rąk adresata. Przepisy nie przewidują, żeby takie pismo mogła odebrać osoba wyznaczona przez pracodawcę do odbioru pism. Tak stwierdził NSA w wyroku z 19 maja 2020 r. II GSK 134/20. Zgodnie z art. 42 § 1 i 2 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, ale można też doręczyć je w lokalu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
W razie niemożności doręczenia pisma w taki sposób, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 K.p.a.). W razie nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Natomiast jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism (art. 45 K.p.a.).
Skarżący na podstawie ww. przepisów twierdzi, że doręczenie zastępcze pism osobom fizycznym odnosi się tylko do przypadków doręczenia w mieszkaniu adresata, a nie w jego miejscu pracy.
Doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu jej pracy powinno nastąpić do rąk adresata. Żadne przepisy działu I rozdziału 8 K.p.a. nie zawierają regulacji pozwalającej na doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu pracy za pośrednictwem osoby upoważnionej przez pracodawcę do odbioru pism. W razie takiego uchybienia w doręczeniu pisma nie rozpoczyna biegu termin wniesienia środka procesowego np. odwołania od decyzji, ponieważ de facto pismo nie zostało doręczone.
Zgodnie z art. 43 K.p.a. doręczenie zastępcze do rąk osoby innej niż adresat przewidziano tylko w sytuacji, gdy doręczenie następuje w miejscu zamieszkania adresata, a nie w miejscu jego pracy (wyrok NSA z 20 lutego 2014 r. II OSK 2159/12). W postanowieniu Sądu Najwyższego z 14 listopada 2002 r. (sygn. akt III RN 115/02 OSNP 2004/1/3) stwierdzono, że nawet w przypadku, gdy osoba fizyczna wskazała miejsce pracy jako adres do doręczeń, doręczenie jest skuteczne tylko wtedy, gdy pismo odbierze ta osoba fizyczna, a nie osoba uprawniona do odbioru pism w danym miejscu (zakładzie) pracy.
Nieco inna sytuacja ma jednak miejsce w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą i doręczenia – na jej żądanie – pisma w miejscu, w którym prowadzi tę działalność. Strona może żądać doręczenia jej korespondencji pochodzącej od organu na dowolny adres. Może to być także adres wykonywanej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca nie ma w takim miejscu statusu pracownika. Przeciwnie, to on ma status pracodawcy w stosunku do zatrudnionych przez niego podwładnych. Przyjmuje się zatem, że doręczenie przesyłki w siedzibie przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną może nastąpić nie tylko do rąk adresata – właściciela tego przedsiębiorstwa, ale także do rąk osoby przez niego upoważnionej (wyrok NSA sygn. akt II GSK 594/09).
Skarżący jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedłożył tam kopie oświadczeń pracowników dotyczące odbioru korespondencji. Zaznaczył, że pracownik poczty nieprawidłowo doręczył korespondencję pracownikowi, której nie był adresatem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Powodem odrzucenia skargi było uznanie, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a.
Dla ustalenia czy do przekroczenia terminu faktycznie doszło zasadnicze znaczenie ma ustalenie kiedy decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu.
W niniejszej sprawie skarżący zanegował fakt odbioru zaskarżonej decyzji bowiem wskazał, że doręczenie decyzji nastąpiło w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej do rąk pracownika, który nie miał żadnego upoważnienia do odbioru korespondencji ani nie dysponował pieczątką firmy.
Z przepisów K.p.a. wynika, że doręczenie pisma osobie fizycznej może mieć miejsce wyłącznie do jej rąk w jej mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.) ewentualnie w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 K.p.a.) czy w lokalu organu (art. § 2 K.p.a.). Natomiast w razie nieobecności adresata możliwe jest doręczenie, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O tym fakcie zawiadamia się adresata poprzez pozostawienie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej albo w drzwiach mieszkania. (art. 43 K.p.a.).
Regulacja z art. 45 K.p.a. nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie bowiem odnosi się ona do jednostek organizacyjnych i organizacji społecznych, które nie są osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą.
W sytuacji niemożliwości doręczenia pisma jak w art. 42 K.p.a. i art. 43 K.p.a., należało zastosować art. 44 K.p.a. mówiący o zasadach doręczenia zastępczego i jego konsekwencjach.
W wyroku z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 1956/13 NSA wskazał, że przepisy K.p.a. ustanawiają odrębne zasady dla doręczania pism osobom fizycznym i adresatom, którzy nie są osobami fizycznymi. Kwestię doręczania pism osobom fizycznym reguluje art. 42 K.p.a., natomiast w odniesieniu do adresatów niebędących osobami fizycznymi art. 45 K.p.a., w myśl którego, w zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienia, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.
W ocenie NSA, skoro przesyłkę zaadresowaną do skarżącego odebrał nieupoważniony do tego pracownik firmy (złożył w tym zakresie oświadczenie), to należy przyjąć, że skarżący otrzymał decyzję w chwili przekazania mu jej przez tego pracownika, tj. w dniu 20 stycznia 2024 r., czemu skarżący nie zaprzecza i potwierdza tę okoliczność. Zatem od tej daty należy liczyć termin do wniesienia skargi a nie jak przyjął to Sąd I instancji od 15 stycznia 2024 r., kiedy nastąpiło niezgodne z przepisami K.p.a. doręczenie decyzji.
Z okoliczności sprawy wynika, że doręczający nie odnotował na zwrotnym potwierdzeniu odbioru faktu doręczenia przesyłki innemu podmiotowi niż adresat, co wskazuje, że pomimo obowiązku doręczenia decyzji wyłącznie jej adresatowi albo osobom wskazanym w art. 43 K.p.a. doręczający przyjął, że pracownik jest adresatem co nie było zgodne z prawdą. Ponadto jeśli wiedział, że pracownik nie jest adresatem nie zaznaczył kim jest odbierający i jaki jest jego stosunek do adresata. Doręczający w żaden sposób nie wykazał, że mylnie doręczył przesyłkę dorosłemu domownikowi, sąsiadowi czy dozorcy domu, którzy podjęli się jej przekazania adresatowi.
Wobec powyższego NSA uznał, że zaskarżona decyzja nie została doręczona skarżącemu zgodnie z art. 42, art. 43 czy art. 44 K.p.a. w dniu 15 stycznia 2024 r. jak stanowi zwrotne potwierdzenie odbioru a nastąpiło to dopiero w dniu 20 stycznia 2024 r. kiedy pracownik firmy skarżącego przekazał mu tę decyzję do rąk własnych w jego miejscu pracy zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a.
Jak wynika z akt sprawy, co potwierdził sam skarżący w zażaleniu, przesyłka z zaskarżoną decyzją zaadresowana została na jego imię i nazwisko na adres ul. [...] [...], który jest adresem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej a odebrał ją jeden z jego pracowników, prawdopodobnie A. S., bowiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje, że odbierający podpisał się imieniem A. nazwisko nieczytelne. Ze złożonego oświadczenia wynika, że nie był on pracownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego.
Wobec powyższego NSA stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji w dniu 15 stycznia 2024 r. jak przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Prawidłową datą doręczenia zaskarżonej decyzji był 20 stycznia 2024 r. kiedy pracownik przekazał skarżącemu decyzję i co potwierdza sam skarżący. Tym samym przyjąć należy, odmiennie niż uczynił to Sąd I instancji, że termin 30 dni z art. 53 § 1 P.p.s.a. do wniesienia skargi upływał 20 lutego 2024 r. zatem skarga wniesiona 17 lutego 2024 r. została wniesiona w terminie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.