II OZ 1890/25

II OZ 1890/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Sygn. powiązane
II SA/Łd 553/25 - Wyrok WSA w Łodzi z 2026-02-19
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. T., A. K. i A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 września 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 553/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Z. T., A. K. i A. K. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 maja 2025 r. nr 86/2025 w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 września 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 553/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 maja 2025 r. w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w jego ocenie, zaskarżone postanowienie nie stanowi aktu, który naruszałby na tym etapie postępowania prawa skarżących w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc się do stanowiska skarżących dotyczącego wysokości opłaty legalizacyjnej Sąd wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie nie dotyczy bezpośrednio ani rozbiórki obiektu ani nie nakłada na stronę opłaty legalizacyjnej. Nie można zatem utożsamiać go z przyszłymi postępowaniami, z których to strona wywodzi przesłanki do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu skarżący przedstawili lakoniczną argumentację przemawiającej za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia. Wniosek skarżących nie został poparty żadnymi dokumentami odnoszącymi się do wskazanego stanowiska.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o zmianę postanowienia Sądu i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Pełnomocnik podniósł następujące zarzuty:
1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1997 roku - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 418; dalej: "Prawo budowlane") - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wstrzymania postanowienia;
2. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1568, ze zm.; dalej: "kpc") - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nietrafnej ocenie okoliczności sprawy i przyjęciu, iż w sprawie doszło do samowoli budowlanej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.).
W orzecznictwie NSA powszechnie wskazuje się, że wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych w istocie może stanowić przyzwolenie na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie stałoby w oczywistej sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych (por. postanowienia NSA: z 28 sierpnia 2024 r., II OZ 430/24; z 7 lipca 2024 r., II OZ 397/24; z 21 kwietnia 2022 r., II OZ 228/22).
Niezależnie od powyższego i kwestionowania przez stronę zaistnienia samowoli Sąd nie może tej sprawy rozstrzygnąć w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem dokonałby przedsądu. Na obecnym etapie nie jest możliwe podważenie stanowiska organu w tym zakresie, co czyni zarzut nr 2 zażalenia całkowicie nietrafnym.
W orzecznictwie NSA podkreśla się, że podstawa do ochrony tymczasowej w przypadku wstrzymania prac budowlanych musi być badana bardziej rygorystycznie niż ogólne przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że przesłanki te muszą przekraczać zwykły zakres szkody wynikający z wykonania zaskarżonego aktu - co w niniejszej sprawie w żaden sposób nie zostało wykazane. Samo ustalenie opłaty legalizacyjnej w znacznej wysokości nie może być uznane za skuteczny argument, bowiem prowadziłoby do konieczności automatycznego wstrzymania wszystkich postanowień wydanych w tym zakresie. Należy podkreślić, że skarżący mają wybór związany z legalizacją obiektu i zaskarżone postanowienie nie nakłada na nich obowiązku działania, a jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, strona nie może na obecnym etapie chronić się przed uruchomieniem przyszłych postępowań.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.