II OZ 186/26

II OZ 186/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II SA/Wr 814/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2025-12-30
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 39, art. 58 § pkt 3, art. 67 § 5, art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 814/25 o odrzuceniu skargi A. O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 244/18 w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2018 r. nr 208/2018 w przedmiocie nakaz rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 października 2019 r., II SA/Wr 244/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. O. (dalej: skarżący) na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 lutego 2018 r. nr 208/2018 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę (pkt. 1) i przyznał na rzecz adw. Ł. M. wynagrodzenie tytułem kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego w ramach udzielonego skarżącemu prawa pomocy.
Wyrokiem z 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił powyższą skargę kasacyjną.
Pismem z 6 listopada 2025 r. skarżący złożył osobiście sporządzoną skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 października 2019 r., II SA/Wr 244/18.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 12 listopada 2025 r. wezwano, ustanowionego w sprawie II SA/Wr 244/18 pełnomocnika z urzędu – adw. Ł. M. – do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia przez złożenie 1 egz. odpisu skargi oraz wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wskazanie żądania czy strona skarżąca domaga się uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 8 grudnia 2025 r.
W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nie usunął oznaczonych braków formalnych skargi. Przesłał natomiast do Sądu pismo, w którym wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu został wyznaczony do reprezentowania skarżącego w postępowaniu w sprawie II SA/Wr 244/18 i po jego zakończeniu, wyznaczenie to wygasło. W związku z tym brak jest podstaw do uznania, że wyznaczenie jego osoby jako pełnomocnika w sprawie obowiązuje nadal, a nawet gdyby, to jeśli skarga o wznowienie została wniesiona przez skarżącego osobiście, to wezwanie w przedmiocie braków formalnych, również winno być skierowane bezpośrednio do skarżącego.
Postanowieniem z 30 grudnia 2025 r., II SA/Wr 814/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wbrew prawidłowemu i jednoznacznie sformułowanemu wezwaniu, strona skarżąca nie uzupełniła oznaczonych braków formalnych skargi w zakreślonym terminie, co musiało skutkować jej odrzuceniem, gdyż skardze nie można było nadać dalszego biegu. Odnosząc się do pisma procesowego pełnomocnika skarżącego Sąd I instancji wskazał, że w sposób prawidłowy do niego jako pełnomocnika zostało skierowane wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Mając bowiem na uwadze wiążącą (art. 269 § 1 p.p.s.a.) uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2010 r., II GPS 2/10, Sąd I instancji podkreślił, że prawo pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika z urzędu obejmuje również prawo do reprezentowania strony w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Nadto, w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania mimo braku skutecznego i prawidłowego wezwania strony do usunięcia braków formalnych;
2. art. 39 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 oraz art. 47 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że wezwanie do usunięcia braków formalnych mogło zostać skierowane wyłącznie do pełnomocnika pomimo, że skarga o wznowienie została wniesiona osobiście przez stronę, a brak było podstaw do przyjęcia istnienia jego umocowania w tym postępowaniu;
3. art. 9 oraz art. 7 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wątpliwości co do reprezentacji strony i przerzuceniu negatywnych konsekwencji tej niejednoznaczności na skarżącego;
4. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez zastosowanie nadmiernego formalizmu skutkującego pozbawieniem strony realnego prawa do sądu;
5. art. 49 § 1 p.p.s.a. przez uznanie wezwania do usunięcia braków formalnych za skuteczne mimo, że nie zostało ono skierowane do podmiotu zobowiązanego do ich usunięcia, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że termin do usunięcia braków rozpoczął bieg.
W uzasadnieniu wskazano, że skoro skarga została wniesiona osobiście przez stronę i brak było jednoznacznie ustalonego i niekwestionowanego pełnomocnictwa to wezwanie do usunięcia braków formalnych skierowane wyłącznie do pełnomocnika nie mogło zostać uznane za skuteczne. W ocenie pełnomocnika skarżącego uchwała II GPS 2/10 nie zwalnia sądu z obowiązku ustalenia, czy strona faktycznie korzysta zastępstwa procesowego. Uchwała ta dotyczy zakresu pełnomocnictwa z urzędu, a nie kwestii sposobu komunikacji procesowej w sytuacji, gdy strona działa osobiście i manifestuje brak korzystania z pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przewidują możliwość żądania wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (tak art. 270 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania ma jednak charakter nadzwyczajny i służy przywróceniu możliwości rozpoznania sprawy w sytuacjach, w których zachodzą szczególne okoliczności uniemożliwiające stronie skorzystanie z normalnych środków odwoławczych. Z tego względu wznowienie postępowania jest instytucją obwarowaną licznymi rygorami.
Skarga o wznowienie postępowania musi spełniać określone wymogi formalne. Zgodnie z dyspozycją art. 279 p.p.s.a. powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, jak wynika z art. 277 p.p.s.a., skarga o wznowienie musi zostać wniesiona w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Niezależnie od szczególnych wymagań przewidzianych w art. 279 p.p.s.a., skarga o wznowienie powinna również odpowiadać warunkom ogólnym pisma określonym w przepisach art. 46-47 p.p.s.a. oraz zostać właściwie opłacona po myśli art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.
Rozpoznając zarzuty zawarte w zażaleniu wyjaśnić należy, że przyznanie przez sąd administracyjny prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest jednoznaczne z przyznaniem danemu podmiotowi prawa do bycia reprezentowanym w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym bezpłatnie przez osobę będącą profesjonalnym pełnomocnikiem, czyli w tej sprawie przez adwokata. Ponadto uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10 przesądzono, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 p.p.s.a., obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie.
W związku z powyższym, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że prawo pomocy przyznane skarżącemu przy sprawie o sygn. akt II SA/Wr 244/18, rozciąga się również na niniejsze zainicjowane przez skarżącego postępowanie, czyli wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 października 2019 r., II SA/Wr 244/18. Innymi słowy pełnomocnik skarżącego wyznaczony przy sprawie ze skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 lutego 2018 r. nr 208/2018 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, mimo prawomocności orzeczenia wydanego w tej sprawie (tj. w sprawie II SA/Wr 244/18), jest również pełnomocnikiem skarżącego w sprawie wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w przywołanej uchwale o sygn. akt II GPS 2/10. Ponadto, Sąd I instancji zasadnie wskazał, że w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem.
Zgodnie natomiast z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, doręczenia należy dokonać tej osobie. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie pełnomocnik został ustanowiony a zatem korespondencja z sądu była doręczana na adres pełnomocnika, tj. kancelarii gdzie prowadzi on swoją działalność.
W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych przez złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi, wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi i wskazanie żądania czy strona skarżąca domaga się uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Wezwanie zawierało również prawidłowe pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie.
Podsumowując stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego nie zadbał w sposób należyty o interesy swojego mocodawcy. Nie uzupełnił braków formalnych skargi mając taką możliwość, gdyż wezwanie zostało mu skutecznie doręczone w dniu 8 grudnia 2025 r. Nie wykazał również, innych okoliczności, które zwalniałyby go z pełnienia funkcji pełnomocnika skarżącego z urzędu. Tym samym, zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.