II OZ 176/24

II OZ 176/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Wr 484/22 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2023-04-28
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1372
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 46 § 1 pkt 1, art. 58 § 1 5a, art. 178, art. 184, art. 197 § 2, art. 214 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ż. oraz reprezentowanej przez J. Ż. Grupy Mieszkańców Gminy W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 484/22 o odrzuceniu zażalenia J. Ż. oraz reprezentowanej przez J. Ż. Grupy Mieszkańców Gminy W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 484/22 odrzucającego skargę kasacyjną na postanowienie z 28 kwietnia 2023 r. o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. Ż. oraz reprezentowanej przez J. Ż. Grupy Mieszkańców Gminy W. na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w miejscowości [...] oraz [...] postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
J. Ż. działający w imieniu własnym i jako reprezentant grupy mieszkańców (dalej: skarżący) wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w miejscowości B. oraz R. – [...]. Skarga została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1372 dalej jako u.s.g.).
Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r., sygn.. akt II SA/Wr 484/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. z 2022 r., poz. 329ze zm., dalej "P.p.s.a.") odrzucił skargę bowiem nie spełniała ona szczególnych wymogów z art. 101 ust. 1 u.s.g. (brak wykazania naruszenia zaskarżoną uchwałą interesu prawnego skarżącego).
Ponadto Sąd wskazał, że część nazwisk wymienionych w skardze mieszkańców Gminy nie została zapisana w sposób czytelny. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd zauważył, że wymóg taki wynika w sposób jasny z art. 46 P.p.s.a. Brak zapisania imienia i nazwiska skarżącego w sposób czytelny powoduje w istocie niemożność określenia strony skarżącej, wraz z wszelkimi tego konsekwencjami procesowymi i materialnymi, jak np. ewentualne rozstrzyganie o zawisłości sporu czy powadze rzeczy osądzonej.
Profesjonalny pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie. Sąd dokonał oceny formalnej wniesionej skargi kasacyjnej i odrzucił ją postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r. w myśl art. 178 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pomimo wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie pełnej listy skarżących oraz pogrupowanie stron według posiadanych nieruchomości, do których odnoszą się zapisy zaskarżonej uchwały, brak ten pozostał bez odpowiedzi, co naruszało wymóg formalny skargi kasacyjnej przewidziany w art. 46 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (oznaczenie strony). Sąd na potwierdzenie słuszności rozstrzygnięcia przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 5 września 2008 r. (sygn. akt I FSK 536/08, publ. CBOSA), zgodnie z którym stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu. W rezultacie WSA uznał, że zaniechanie uzupełnienia tego braku skutkować musiało odrzuceniem złożonej skargi kasacyjnej.
Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Sąd I instancji odrzucił przedmiotowe zażalenie postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 484/22 na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 4 oraz art. 194 § 3 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Okolicznością przesądzającą było nieuzupełnienie braku formalnego zażalenia na wezwanie Sądu. Przewodniczący w celu rozpatrzenia zażalenia zarządzeniem z 16 października 2023 r. wzywał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie pełnej listy skarżących oraz pogrupowanie stron według posiadanych nieruchomości, do których odnoszą się zapisy zaskarżonej uchwały. Sąd uzasadniał to wezwanie także tym, że dane te są niezbędne do ustalenia ilości wpisów sądowych od skargi kasacyjnej zgodnie z art. 214 § 2 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącego, zaskarżając je w całości. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 178 w zw. z art. 194 § 3 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie odniesienie się do żądania Sądu przedłożenia listy osób, które wyraziły zgodę na złożenie zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej stanowi brak formalny uzasadniający odrzucenie tegoż zażalenia.
W uzasadnieniu wskazano, że weryfikacja wniesienia prawidłowego wpisu sądowego od skargi zbiorowej nastąpiła w trakcie badania braków formalnych samej skargi. Sąd przyjął, zgodnie z art. 214 § 2 P.p.s.a., że wpis od skargi, na etapie jej wnoszenia, w wysokości 300 zł został uiszczony właściwie mimo, że skarżący J. Ż. przedłożył już przy skardze do WSA otrzymane, pisemne zgody wraz z danymi osobowymi mieszkańców gminy Wrocław. Pełnomocnik uważa, że w wywołanym tą skargą postępowaniu Sąd prawidłowo przyjął wysokość wpisu a następnie w postępowaniu ze skargi kasacyjnej oraz postępowaniu zażaleniowym bada okoliczności już uprzednio zweryfikowane. Jego zdaniem, na etapie dalszych środków zaskarżania kwalifikacja wysokości wpisu nie może być odmienna. Z tych też względów nie może stanowić braku formalnego zażalenia z 10 października 2023 r. to, że na wezwanie sądu nie przedłożono do akt danych, które znajdują się de facto w aktach sprawy. Wobec powyższego twierdzi, że zażalenie z 10.10.2023 r. zostało złożone prawidłowo z punktu widzenia wymagań formalnych, w tym opłacone wymaganym wpisem. Powinno zatem podlegać rozpoznaniu merytorycznemu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego żądanie Sądu I instancji uzupełnienia rzekomych braków formalnych oraz badanie prawidłowości wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej jest niewłaściwe i w tej sytuacji brak odpowiedzi skarżącej nie może być traktowany jako podstawa uznania jakoby zażalenie z 10 października 2023 r. dotknięte było wadą formalną uzasadniającą jego odrzucenie na podstawie art. 178 w związku z art. 194 § 3 P.p.s.a. albowiem wniesione zostało z zachowaniem wszelkich, prawem wymaganych, kryteriów formalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznawanego obecnie zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 484/22, którym odrzucono zażalenie na postanowienie tego Sądu z 9 sierpnia 2023 r., którym odrzucono skargę kasacyjną skarżącego na postanowienie tego Sądu z 28 kwietnia 2023 r. o odrzuceniu skargi skarżącego na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w miejscowości B. oraz R. – [...]. Przedmiotem oceny NSA będzie zatem czy odrzucenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej było w okolicznościach sprawy prawidłowe.
Zgodnie z art. 194 § 3 P.p.s.a. zażalenie na postanowienie sądu I instancji powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazania zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia.
Ponadto gdy jest zażalenie dotyczy postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej jak w niniejszej sprawie powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. W tym przypadku art. 175 § 2 -3 stosuje się odpowiednio.
Zażalenie będące rodzajem pisma procesowego, ma odpowiadać wymaganiom dla tego pisma wskazanym między innymi w art. 46 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem powinno zawierać oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Temu wymogowi odpowiada wymóg z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. podpisania pisma przez stronę, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
W okolicznościach niniejszej sprawy skargę do Sądu na uchwałę Rady Gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wniósł J. Ż. i reprezentowana przez niego Grupa Mieszkańców Gminy Wrocław składająca się z 163 osób. Osoby te udzieliły J. Ż. zgody na złożenie w ich imieniu skargi na uchwałę do sądu i reprezentowanie ich przed Sądem I instancji. Sąd I instancji słusznie zauważył, że część zgód zawiera nieczytelne dane (imię, nazwisko lub imię i nazwisko) wobec czego nie sposób jest określić kto jest skarżącym i w czyim imieniu pełnomocnik występuje. Taka sytuacja wymagała zatem by J. Ż. wskazał jednoznacznie w imieniu jakich osób występuje poprzez sporządzenie listy skarżących mocodawców. Odpowiada to wymogowi pisma procesowego z art. 46 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zakresie oznaczenia strony oraz z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zakresie podpisania pisma procesowego przez pełnomocnika właściwie umocowanego przez daną osobę.
O ile na etapie wniesienia skargi w sytuacji jej odrzucenia przez Sąd z uwagi na brak wykazania naruszenia zaskarżoną uchwałą interesu prawnego skarżących (art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a.) właściwe oznaczenie stron skarżących zostało jedynie przez Sąd zasygnalizowane w uzasadnieniu postanowienia i nie miało przesądzającego znaczenia dla wydania rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi (znaczenie miał brak wykazania naruszenia interesu prawnego skarżących zaskarżoną uchwałą), to jednak kiedy J. Ż. reprezentowany przez pełnomocnika wnosił w imieniu mocodawców kolejne środki odwoławcze w postaci skargi kasacyjnej i zażalenia należało tę okoliczność wskazać. Uczynił to Przewodniczący Wydziału wzywając radcę prawnego – pełnomocnika J. Ż. i grupy mieszkańców Gminy Wrocław – do uzupełnienia braku formalnego tych środków odwoławczych poprzez nadesłanie pełnej listy skarżących oraz pogrupowanie stron według posiadanych nieruchomości, do których odnoszą się zapisy zaskarżonej uchwały. (wezwanie z 30 czerwca 2023 r. k. 276 akt, odebrane 4 lipca 2023 r. – zpo. k. 279 akt oraz z 18 października 2023 r. doręczone 19 października 2023 r. – zpo. k. 302 akt). Tylko wówczas możliwe było właściwe określenie danych skarżących i ustalenie wpisów sądowych stosownie do reguł z art. 214 § 2 P.p.s.a. Bez wiedzy o prawie własności lub innym tytule prawnym skarżących do konkretnie wskazanej nieruchomości, do której odnoszą się zapisy uchwały nie można było określić czy skarżący będą zobligowani do ponoszenia tylko jednego wpisu z uwagi na przysługujące im wspólne prawo do nieruchomości, której dotyczy skarga kasacyjna (zażalenie) czy też każdy będzie zobligowany uiścić wpis od skargi kasacyjnej (zażalenia) bowiem prawo do nieruchomości przysługuje wyłącznie jemu.
Z powyższego wynika, że zaskarżone postanowienie z 21 grudnia 2023 r. odrzucające zażalenie było prawidłowe bowiem pełnomocnik skarżących radca prawny D. C. pomimo skierowanego i doręczonego mu skutecznie wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w sposób wskazany w wezwaniu nie podjął żadnych czynności zmierzających do wykonania tego wezwania pozostawiając je bez odpowiedzi. W tym stanie sprawy Sąd I instancji prawidłowo odrzucił zażalenie stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 194 § 3 P.p.s.a. i art. 46 § 1 pkt 4 (powinno być 1) P.p.s.a. Skoro strona wnosząca zażalenie ignoruje wezwanie z Sądu do uzupełnienia jego braków formalnych a braki te są tego rodzaju, że uniemożliwiają nadanie biegu zażaleniu, to zgodnie z art. 178 P.p.s.a. zażalenie podlega odrzuceniu.
Argumentacja zażalenia o niezakwestionowaniu przez Sąd I instancji na etapie wniesienia skargi wysokości wpisu jest bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia z 21 grudnia 2023 r. bowiem Sąd w niniejszym postępowaniu z uwagi na wydane postanowienia i wniesione przez skarżących środki odwoławcze nie przeszedł nawet do oceny czy skarga została prawidłowo opłacona. Żadna czynność Sądu nie odnosi się do tej kwestii. Niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że zażalenie na postanowienie z 9 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej miało braki formalne, które Sąd właściwie zidentyfikował i wezwał do ich usunięcia. Wobec tego, że wezwanie to pozostawiono bez odpowiedzi Sąd I instancji prawidłowo odrzucił zażalenie, których skarżący nie uzupełnił w terminie zgodnie z art. 178 P.p.s.a. Wbrew temu co podnosi się w uzasadnieniu zażalenia wymogi formalne zażalenia (oznaczenie stron skarżących) nie zostały zachowane. Konieczne było wezwanie do uzupełnienia zażalenia w sposób wskazany w wezwaniu. Bezskuteczność wezwania implikowała zaś odrzucenie zażalenia, o czym słusznie orzekł Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z 21 grudnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023, poz 1634), postanowił jak w sentencji.