II OZ 1768/25

II OZ 1768/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 516/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 19 grudnia 2024 r. znak sprawy DL.WIIPO.4100.10481.2024/KW w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 516/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 19 grudnia 2024 r., znak sprawy DL.WIIPO.4100.10481.2024/KW w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 19 grudnia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 4 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. konieczności powrotu skarżącej do kraju pochodzenia - Republiki Indonezji. Strona skarżąca wskazała na konieczność zapewnienia jej prawa pobytu na terytorium Polski do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja podlega wstrzymaniu w zakresie obowiązku cudzoziemki do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku powołano się na wybrane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. postanowienie NSA z 19 stycznia 2021 r., II OZ 1152/20, postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 16/12, postanowienie NSA z 22 marca 2022 r., sygn. akt II OZ 162/22) oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, dotyczące zapewnienia stronom prawa do sądu.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję wydaną w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie jest aktem administracyjnym stanowiącym tytuł do przeprowadzenia przymusowej egzekucji polegającej na deportacji cudzoziemca. Skutkiem takiej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju (jak ma to miejsce w decyzji o zobowiązaniu do powrotu), a jedynie brak nabycia określonego prawa pozwalającego na zalegalizowanie pobytu, o uzyskanie którego się ubiegał. W sytuacji, gdy cudzoziemiec nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ustawowo określonym terminie, co do zasady zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w ramach którego może zostać wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; Dz.U.2024.769). Dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu będzie podlegała przymusowemu wykonaniu, w warunkach określonych w art. 329 ustawy o cudzoziemcach. W treści kwestionowanej decyzji trudno zatem upatrywać niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro nakaz określonego działania, tj. obowiązek opuszczenia terytorium RP, może nastąpić dopiero wskutek rozstrzygnięć podejmowanych w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Sąd zauważył, że wniosek skarżącej sprowadza się do żądania wstrzymania nakazu opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a strona wskazała na dalsze konsekwencje zawartego w skarżonej decyzji rozstrzygnięcia, tj. obowiązek powrotu do kraju pochodzenia i ewentualne niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jednak zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu jako taka, ponieważ obowiązek opuszczenia terytorium Polski wynika z przepisu ustawy. Nadto stawiennictwo stron na rozprawie przed sądem administracyjnym jest nieobowiązkowe, a skarżąca w niniejszej sprawie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazywany przez stronę skarżącą art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (dalej: EKPCz) ma charakter zasady ogólnej zawartej w Konwencji i jest odpowiednio implementowany w ustawodawstwie krajowym państw sygnatariuszy tego aktu prawa międzynarodowego, również w prawie Rzeczypospolitej Polskiej w różnych dziedzinach prawa, wobec czego należy interpretować tę normę w kontekście prawodawstwa danego państwa i w odniesieniu do wybranej procedury. Powołane przez stronę skarżącą orzeczenia NSA (postanowienie NSA z 19 stycznia 2021 r., II OZ 1152/20, postanowienie NSA z 22 marca 2022 r., sygn. akt II OZ 162/22) dotyczyły spraw ze skarg na decyzje o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej, zatem nie znajdują analogii w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 6 ust. 1 i 3 EKPCz, art. 45, art. 8 ust. 2, art. 9, art. 91, art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr. 78, poz. 483; dalej: Konstytucja RP) oraz art. 299 ust. 6 pkt. 1 lit. a) ustawy o cudzoziemcach, przez ich błędną wykładnię i wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy brak wstrzymania decyzji pociągnie za sobą trudne do odwrócenia dla skarżącej skutki przejawiające się tym, że nie będzie mogła przebywać legalnie na terytorium RP w trakcie rozpoznania przez sąd administracyjny skargi; przez uznanie, że przedmiotowa decyzja nie posiada atrybutu wykonalności; wydanie postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji bez uwzględnienia treści art. 299 ust. 6 pkt. 1 lit. a) ustawy o cudzoziemcach; błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z faktem, że skarżąca ustanowiła w sprawie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata); wydanie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji bez dokładnej analizy okoliczności i akt sprawy; naruszenie prawa do sądu skarżącej w ten sposób, że nie dojdzie do zabezpieczenia praw skarżącej; przyznanie przepisowi ustawowemu pierwszeństwa nad ratyfikowaną umową międzynarodową.
Na podstawie art. 185 §1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W pierwszej kolejności zgodzić należy się z Sądem Wojewódzkim, że wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na charakter objętej nim decyzji, bowiem jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji zaskarżona decyzja o odmowie udzielenia zgody na pobyt czasowy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemca. W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia podnoszonej we wniosku i zażaleniu potrzeby udzielenia ochrony tymczasowej motywowanej koniecznością opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skutek taki nie jest bowiem bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji, lecz decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu, która stosownie do art. 329 ustawy o cudzoziemcach może podlegać przymusowemu wykonaniu. To właśnie w wydaniu tej decyzji w przyszłości należy ewentualnie upatrywać zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaznaczyć jednocześnie należy, że wbrew twierdzeniom zażalenia opuszczenie terytorium Polski przez cudzoziemca na podstawie art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach ma charakter dobrowolny nie przymusowy (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2025 r. sygn. akt II OZ 1254/25).
Mając powyższe na uwadze bezzasadne są twierdzenia strony, iż odmowa udzielenia ochrony tymczasowej spowoduje, że zostanie ona pozbawiona możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a co za tym idzie odmowa ta nie narusza przepisów konstytucyjnych czy unijnych.
Słusznie również wskazał Sąd pierwszej instancji, że powołane przez stronę skarżącą orzeczenia NSA nie dotyczyły wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, odnosiły się bowiem do spraw ze skarg na decyzje o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej, wydalenia z terytorium RP. Nadto Sąd pierwszej instancji nie odnosił się do kwestii czy przedmiotowa decyzja posiada atrybut wykonalności. Sąd analizując sytuację procesową skarżącej rozpoznawał jej wniosek pod kątem spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Bezpodstawne są zatem wywody dotyczące braku analizy okoliczności i akt sprawy, jak i braku atrybutu wykonalności przedmiotowej decyzji.
Zasadnie więc Sąd Wojewódzki uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nią ochrony tymczasowej. Zaskarżone postanowienie należało więc uznać za prawidłowe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
5