II OZ 1731/25

II OZ 1731/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
§ 2 ust. 3 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 935
art. 178, art. 184, art. 197 § 2, art. 198, art. 214 § 1, art. 220 § 1 i 3, art. 230, art. 239 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. i K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2541/24 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r. nr 915/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie R. P., 2. odrzucić zażalenie K. P.
Uzasadnienie
R. P. i K. P. (dalej jako Skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2024 r. nr 915/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Skarga K. P. została prawomocnie odrzucona (postanowienie NSA z 2 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 988/25).
Wraz z wniesieniem skargi R. i K. P. wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek K. P. został oddalony albowiem zachodziła oczywista bezzasadność skargi (brak przymiotu strony). Natomiast wniosek R. P. został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania postanowieniem WSA w Warszawie z 6 marca 2025 r. sygn. akt VII SPP 764/24. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone jako niedopuszczalne.
Wobec tego, że pierwotna skarga nie została opłacona przez R. P. zarządzeniem z 12 września 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2541/24 (k. 77 akt) Przewodniczący Wydziału wezwał go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania.
R. P. i K. P. wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie (k. 104 akt), domagając się jego uchylenia, zwolnienia ich z kosztów sądowych, zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy spadkowej, zobowiązania PINB do prawidłowego ustalenia właścicieli przedmiotowych budowli, uwzględnienia naruszenia przez organ podstawowych zasad kwalifikacji stron i ustalenia właściwego adresata.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano na wielość spraw, w których żalący się zobowiązani są ponosić koszty postępowania, które znacząco przewyższają ich możliwości finansowe. Wskazali, że wydanie zarządzenia o wezwaniu do wpisu przed rozpoznaniem ich wniosku o prawo pomocy narusza art. 246 § 1 P.p.s.a. Tygodniowo odbierają po 130 sztuk na dwie osoby z sądu i mają na odpowiedź 7 dni. Są przygnębieni całą sytuacją a nikt z urzędu nie próbuje zrozumieć ich położenia.
Kolejny raz występują z wnioskiem o zwolnienie ich z kosztów sądowych uzasadniając to licznymi sprawami sądowymi, w których koszty sądowe przekraczają możliwości finansowej ich i ich rodziny. Zostali obciążeni obowiązkiem opłaty za te same sprawy, wielokrotnie naliczane są opłaty a to uniemożliwia im realizację prawa do sądu. Wydatki są nieproporcjonalne do ich dochodów.
Dalej wskazali na błędy w postępowaniu organów administracji, które doprowadziły ich zdaniem do niewłaściwego i przedwczesnego określenia adresatów decyzji odnoszących się do odziedziczonych po rodzicach nieruchomości wraz ze znajdującymi się na nich budowlami, które zdaniem organów podlegają rozbiórce.
Następnie wskazali na konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie spadkowe po zmarłych rodzicach tj. przed Sądem Rejonowym sygn. akt I Ns [...] do czasu zakończenia sprawy spadkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie R. P. nie zasługuje na uwzględnienie, zażalenie K. P. podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie bada powodów dlaczego skarżący nie uiścił wpisu np. ilości toczących się z jego inicjatywy postępowań sądowych czy administracyjnych. Ocena Sądu dotyczy tego czy w konkretnej sprawie wywołanej skargą skarżący zgodnie z przepisami powinien uiścić wpis sądowy i czy powinien to zrobić w takiej wysokości, jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do niego wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi i w jakiej wysokości.
Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi istniał i wysokość tego wpisu została określona w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo.
Analiza akt sprawy potwierdza, że wnosząc skargę skarżący wystąpił z wnioskiem o "zwolnienie od kosztów na poziomie WSA czy też NSA" co należało interpretować jako wniosek o prawo pomocy. Sąd zarejestrował ten wniosek i wezwał skarżącego do złożenia formularza PPF. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na brak złożenia formularza PPF. Kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona postanowieniem WSA w Warszawie z 6 marca 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 764/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku skarżącego o prawo pomocy bez rozpoznania. Ponadto wniesione przez m.in. skarżącego zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone przez NSA postanowieniem z 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OZ 764/25.
Wobec powyższego nie sposób zarzucać Sądowi I instancji naruszenia art. 246 § 1 P.p.s.a. przez nierozpoznanie wniosku o prawo pomocy przed skierowaniem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, które miało miejsce dopiero 12 września 2025 r. Jak wynika z akt sprawy kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona i wobec tego należało wezwać skarżącego do uiszczenia wpisu od wniesionej wcześniej skargi, co uczyniono kierując do niego zaskarżone zarządzenie.
Odnosząc się do kwestii prawidłowości wysokości określonego w zarządzeniu wpisu, NSA stwierdza, że wskazana w nim kwota 500 złotych jest prawidłowa bowiem skarga dotyczy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, którego przedmiot stanowiła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr IIWT/72/2024 z 18 stycznia 2024 r. znak PINB.IIIOT.5141.47.2023.IC, nakazująca K. P. rozbiórkę obiektu budowlanego. Jak wynika z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury wynosi 500 zł. Nie ulega wątpliwości, że sprawa rozbiórki obiektu budowlanego, której dotyczyło postępowanie odwoławcze, które zostało umorzone przez MWINB zaskarżoną decyzją, jest sprawą z zakresu budownictwa.
W ocenie NSA, argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem skarżonego zarządzenia. Kwestia prawa pomocy została wyjaśniona przed wezwaniem do uiszczenia wpisu. Okoliczność, że skarżący jest inicjatorem (współautorem skarg) wielu postępowań sądowoadministracyjnych, które łącznie obligują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą jego zdolności finansowe nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy bowiem Sąd oceniał wyłącznie prawidłowość wezwania do uiszczenia wpisu na potrzeby tej konkretnej skargi. Ponadto nic nie stało na przeszkodzie by skarżący skorzystał z prawa pomocy, przedstawił swoją rzeczywistą sytuację finansową i wykazał, że przy łącznej kwocie należnych i zapłaconych już wpisów sądowych w innych sprawach aktualnie nie jest w stanie ponieść kosztów kolejnego wpisu w wysokości 500 zł bez uszczerbku dla utrzymania swego i rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się na etapie rozpatrywania przedmiotowego zażalenia do kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego albowiem wykraczało to poza granice jego kompetencji. O zawieszeniu postępowania administracyjnego może wypowiedzieć się wyłącznie organ a Sąd jedynie gdy rozstrzygnięcie organu zostanie zaskarżone do sądu.
Obowiązek uiszczenia wpisu istniał ponieważ skarżący nie uzyskał zwolnienia od kosztów sądowych z powodów ustawowych wskazanych w art. 239 § 1 i 2 P.p.s.a., w szczególności nie uzyskał prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, do których zaliczyć należy wpis sądowy.
Obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikał z zestawienia art. 214 § 1 P.p.s.a., art. 220 § 1 P.p.s.a. i art. 230 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
Jak stanowi art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2).
W myśl art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału wzywa stronę wnoszącą skargę do opłacenia należnego od niej wpisu w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia.
Wobec powyższego skarżący powinien był skargę opłacić. W konsekwencji Przewodniczący Wydziału słusznie wezwał go zaskarżonym zarządzeniem do uiszczenia wpisu. Dla prawidłowości wezwania nie ma znaczenia to w ilu jeszcze innych sprawach skarżący wniósł skargi i jest zobligowany do uiszczenia od nich przewidzianych prawem wpisów sądowych.
W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału VII zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. mając na uwadze, że wnosząc skargę skarżący nie uiścił wymaganego przepisami wpisu sądowego od skargi oraz nie uzyskał ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, postąpił zgodnie z prawem wzywając go do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. W ocenie NSA, nie było zatem podstaw do zakwestionowania przedmiotowego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Zażalenie wniesione zaś przez K. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 198 P.p.s.a. przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Zatem w sprawach zażaleń na zarządzenie Przewodniczącego wydziału stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu R. P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ nie była ona adresatem tego zarządzenia o wpisie. Był nim wyłącznie R. P.
Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia K. P.
W związku z powyższym NSA na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.