II OZ 1717/25

II OZ 1717/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 188 oraz art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 1195/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 28 lutego 2025 r. nr RdU-543-1/S/24 w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1195/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił wstrzymania – na wniosek skarżącego, obywatela Białorusi A. C. – wykonania decyzji Rady do Spraw Uchodźców z 28 lutego 2025 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej.
Uzasadniając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący powołał się na art. 46 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE.L. 2013, nr 180, str. 60 – dalej: "dyrektywa proceduralna") oraz na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2018 r. sygn. akt II OZ 1239/18, zgodnie z którym państwa członkowskie zezwalają wnioskodawcom na pozostawanie na terytorium do upływu terminu, w jakim mogą oni skorzystać z prawa do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem w rozumieniu art. 46 ust. 3 dyrektywy proceduralnej.
Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, a więc aktualny pozostawał obowiązek nałożony na państwa członkowskie, wynikający z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32, tj. zezwolenie wnioskodawcom na pozostawanie na terytorium do upływu terminu, w jakim mogą oni skorzystać z prawa do skutecznego środka zaskarżenia, a jeśli z tego prawa skorzystano w przewidzianym terminie, do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia. WSA w Warszawie wskazał równocześnie, że zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r. poz. 1079 – dalej: "u.c."), zaskarżona decyzja powinna spowodować dobrowolne opuszczenie Polski przez cudzoziemca w terminie 30 dni od jej doręczenia, taki sam termin został przewidziany w art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm..; dalej: "p.p.s.a.") na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, z którego to uprawnienia skarżący skorzystał i jego skarga będzie rozpatrywana w niniejszym postępowaniu przed WSA w Warszawie, tj. przed sądem pierwszej instancji. Tym samym zagwarantowano skarżącemu pozostawanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do upływu terminu, w jakim mógł on skorzystać z prawa do skutecznego środka zaskarżenia w rozumieniu dyrektywy proceduralnej.
Sąd wskazał również, że jak wynika z przepisów ustawy o cudzoziemcach (m. in. art. 303 ust. 4, art. 305 ust. 1, art. 316, art. 330 ust. 1 pkt 1), cudzoziemiec, pod pewnymi warunkami i przy wykazaniu inicjatywy z jego strony, ma możliwość pozostawania na terytorium RP przynajmniej do czasu rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Na koniec WSA w Warszawie stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien być osobno i dostatecznie uzasadniony, gdyż sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zasadności skargi.
W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia i wstrzymanie (zawieszenie) wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując wykładni art. 61 § 1 p.p.s.a. w kontekście wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej należy uwzględnić treść dyrektywy proceduralnej. Z art. 46 ust. 5 tej dyrektywy wynika, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pojęcie "rozpatrzenie środka zaskarżenia", o którym mowa w art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej, odnosi się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Odnotować należy, że obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy proceduralnej, np. w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie nie miało zastosowania żadne z ograniczeń określonych w tym przepisie.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał w wyroku z 26 września 2018 r., w sprawie X, Y przeciwko Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, C-180/17 (ECLI:EU:C:2018:775), wskazał, iż prawo osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej do pobytu w państwie członkowskim odnosi się, jak wynika z art. 46 ust. 3 tej dyrektywy, do "postępowań odwoławczych przed sądem pierwszej instancji". W uzasadnieniu Trybunał zwrócił uwagę, że do państw członkowskich należy zapewnienie pełnej skuteczności środka zaskarżenia od decyzji oddalającej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, co wymaga w szczególności zawieszenia wszystkich skutków decyzji nakazującej powrót w terminie na wniesienie tego środka oraz, jeśli taki środek zostanie wniesiony, do czasu jego rozpatrzenia w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej (pkt 29 wyżej wskazanego wyroku TSUE i powołane tam orzecznictwo). Z przepisu art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej wynika zatem, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji.
W związku z powyższym należy uznać, że Sąd pierwszej instancji sprzecznie z ww. przepisami dyrektywy proceduralnej ograniczył obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności środka zaskarżenia od decyzji oddalającej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Uznał bowiem, że do spełnienia wymogów określonych w art. 46 ust. 5 dyrektywy wystarczające jest zapewnienie skarżącemu pobytu na terytorium RP w okresie koniecznym do złożenia środka zaskarżenia (skargi) od decyzji o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej. Nie wzięto zatem pod uwagę, iż w przypadku terminowego złożenia takiego środka zaskarżenia państwo członkowskie zobowiązane jest zezwolić wnioskodawcy na pozostawanie na swoim terytorium do czasu jego rozpatrzenia.
Mając na uwadze, że polskie przepisy dotyczące udzielania ochrony międzynarodowej nie przewidują wprost prawa do pobytu cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie ochrony międzynarodowej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, realizacja obowiązku wynikającego z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej, musi nastąpić przez orzeczenie sądu administracyjnego o wstrzymaniu wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Wskazany przepis ma cechy gwarancji procesowej i należy uznać, że powołanie się na jego treść we wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji – co miało miejsce w niniejszej sprawie – stanowi wystarczające uzasadnienie takiego wniosku. Z tego powodu wymaganie dodatkowego uzasadnienia i odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji m.in. na tej podstawie, że takiego uzasadnienia nie przedstawiono czyni gwarancję procesową o jakiej mowa w art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej iluzoryczną. Wobec jednoznacznej treści tego przepisu niezasadne jest też sugerowanie skarżącemu wykazania inicjatywy i skorzystania z możliwości, jakie w zakresie pozostania na terytorium RP po wydaniu decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej, dają wskazane przez Sąd pierwszej instancji przepisy ustawy o cudzoziemcach.
Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie, na dzień orzekania w sprawie, udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej w drodze instytucji wstrzymania wykonania decyzji w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. jest konieczne dla zagwarantowania jego prawa do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji – w myśl art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej.
Mając na uwadze powyższe, NSA, na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 188 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.