II OZ 1629/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie stowarzyszenia na odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu, uznając, że jego statutowa działalność nie uzasadnia udziału w sprawie dotyczącej kontroli legalności decyzji administracyjnej.
Stowarzyszenie P. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnik, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił, uznając, że cele statutowe stowarzyszenia (ochrona środowiska) nie korespondują z przedmiotem sprawy, którym jest kontrola legalności decyzji administracyjnej. NSA oddalił zażalenie stowarzyszenia, podkreślając, że udział organizacji społecznej wymaga wykazania, iż służy on ochronie obiektywnego porządku prawnego, a nie tylko realizacji indywidualnych interesów.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie Stowarzyszenia P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, które odmówiło dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Sąd pierwszej instancji uznał, że cele statutowe stowarzyszenia, takie jak ochrona środowiska, nie odpowiadają przedmiotowi sprawy, który polega na kontroli zgodności z prawem decyzji Wojewody. Sąd podkreślił, że dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu konieczne jest wykazanie, że jej udział służy ochronie obiektywnego porządku prawnego, a nie tylko realizacji indywidualnego interesu strony skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności i przemawia za tym interes społeczny. Jednakże, jak wskazał NSA, powołując się na utrwalone orzecznictwo, samo stwierdzenie zgodności z zakresem działalności statutowej nie jest wystarczające. Konieczne jest wykazanie, że udział organizacji służy podstawowemu celowi tego przepisu, czyli zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem i ochronie obiektywnego porządku prawnego. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie wykazało w sposób konkretny, na czym miałaby polegać ochrona obiektywnego porządku prawnego, ograniczając się do ogólnych stwierdzeń o swojej działalności statutowej. W związku z tym, NSA oddalił zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli udział organizacji nie służy ochronie obiektywnego porządku prawnego, a jedynie realizacji indywidualnego interesu strony lub ogólnym celom statutowym bez konkretnego powiązania z przedmiotem sprawy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym konieczne jest wykazanie, że jej udział służy ochronie obiektywnego porządku prawnego, a nie tylko realizacji celów statutowych. Samo powołanie się na szeroko pojętą ochronę środowiska nie jest wystarczające, jeśli nie wykazano konkretnego wpływu na kontrolę porządku prawnego w danej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 33 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 25 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U.
Dziennik Ustaw
2024 poz 935
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymaga wykazania, że służy on ochronie obiektywnego porządku prawnego, a nie tylko realizacji celów statutowych lub interesu indywidualnego. Cele statutowe organizacji dotyczące ochrony środowiska nie są wystarczające do dopuszczenia jej do udziału w sprawie dotyczącej kontroli legalności decyzji administracyjnej, jeśli nie wykazano konkretnego wpływu na porządek prawny.
Odrzucone argumenty
Stowarzyszenie argumentowało, że jego statutowa działalność (ochrona środowiska, zagospodarowanie przestrzenne) jest związana z przedmiotem sprawy, co powinno uzasadniać dopuszczenie go do udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że sprawa dotyczy "zakresu jej statutowej działalności", ale konieczne jest wykazanie, czy udział organizacji społecznej służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia czy zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Olsztyńskiego z dnia 17 marca 2023 r.
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, interpretacja art. 33 § 2 p.p.s.a. w kontekście ochrony obiektywnego porządku prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dopuszczania organizacji społecznych do postępowania sądowoadministracyjnego, gdzie kluczowe jest wykazanie interesu w ochronie porządku prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważne kryteria dopuszczania organizacji społecznych do postępowań sądowych, co jest istotne dla organizacji pozarządowych i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.
“Kiedy organizacja społeczna może wejść do gry w sądzie? NSA wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 1629/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-10-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-10-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Dopuszczenie do udziału w postępowaniu Sygn. powiązane II SA/Ol 573/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-12-11 II OZ 928/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-29 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 25 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia P. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 573/24 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 15 maja 2024 r. nr WIN-II.7840.4.25.2024 WO w przedmiocie uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 573/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił Stowarzyszeniu P. w W. (dalej "Stowarzyszenie") dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie zawiera argumentacji umożliwiającej jego uwzględnienie. Decydujące dla oceny takiego wniosku jest wykazanie, że sprawa dotyczy statutowej działalności organizacji społecznej oraz, że za udziałem tym przemawia interes społeczny. Badając statut Stowarzyszenia, Sąd doszedł do przekonania, że troska o ochronę środowiska naturalnego, walorów krajobrazowych oraz racjonalne zagospodarowanie przestrzenne, wystąpienia do władz lokalnych i wyższych szczebli oraz instytucji i organizacji w celu rozwiązania problemów związanych z ochroną środowiska, nie odpowiadają przedmiotowi sprawy, który polega na skontrolowaniu przez Sąd zgodności z prawem formalnym i materialnym decyzji Wojewody. Dopiero badanie merytoryczne decyzji wydanej w trybie wznowieniowym uzasadniałoby, w ocenie Sądu, udział Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym w świetle postanowień statutowych. Ponadto, w opinii Sądu, przedstawiona wyżej analiza nie czyni zadość wykazaniu, że Stowarzyszenie zamierza w tej sprawie realizować cel publiczny. Przeciwnie, ocena powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że w sprawie chodzi o wykorzystanie Stowarzyszenia do realizacji celu indywidualnego polegającego wyłącznie na reprezentowaniu interesu strony skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie, reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jak wynika ze stanowiska prezentowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu do oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że sprawa dotyczy "zakresu jej statutowej działalności", ale konieczne jest zbadanie, czy udział organizacji społecznej służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem (tak NSA w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r., nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak, glosa do ww. postanowienia NSA, opubl. OSP 2010/11/108). Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2016 r. II OZ 451/16). Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia czy zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Olsztyńskiego z dnia 17 marca 2023 r. Zarówno z treści wniosku, jak i zażalenia Stowarzyszenia nie wynika na czym konkretnie ochrona obiektywnego porządku prawnego, uzasadniająca udział Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu, miałaby polegać. Stowarzyszenie wskazało jedynie na cel swojej działalności, jakim jest szeroko pojęta ochrona środowiska naturalnego. Działalność ta w żaden sposób nie może wpływać na kontrolę porządku prawnego w sprawie ewentualnego naruszenia prawa innej strony do udziału w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI