II OZ 1586/25

II OZ 1586/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietna 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 696/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 24 stycznia 2025 r. znak [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji i w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietna 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 696/25, w ten sposób, że w miejsce nazwiska skarżącego zamiast: "C." wpisać: "C."; 2. oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 kwietna 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 696/25, odmówił A. C. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 24 stycznia 2025 r., znak [...], w przedmiocie zobowiązania do powrotu.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji A. C. (obywatel [...]) – dalej: "skarżący", zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 24 stycznia 2025 r., znak [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, którą organ odwoławczy uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2024 r., nr [...] w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego wyjazdu i orzekł o określeniu terminu dobrowolnego wyjazdu wynoszącego 30 dni, od dnia doręczenia decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał okoliczności, które przemawiałyby za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący powołał się na zakażenie wirusem [...], korzystanie z programów leczenia tego zakażenia w Polsce i brak możliwości darmowego lub utrudnionego prywatnego leczenia w regionie kraju pochodzenia z którego pochodzi i gdzie w jego rozumieniu musi powrócić tj. na teren [...], panującą tam trudną sytuację ekonomiczno-społeczną z uwagi na konflikt [...] z władzami [...] i ingerencji Rosji w politykę energetyczną kraju.
Sąd meriti wskazał, że istotą decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest zmuszenie cudzoziemca do wyjazdu z Polski do kraju pochodzenia z powodu zaistnienia określonych ustawowo przesłanek, tak więc sam przymus wyjazdu nie może stanowić znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w związku z treścią art. 46 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U.UE.L.2013.180.60) - dalej: "dyrektywa proceduralna", państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do przebywania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, podczas trwającego postępowania sądowego ze skargi na decyzję o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Co za tym idzie, nie dotyczy to decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Ponoszenie kosztów podróży i ewentualnego powrotu jest normalnym skutkiem obowiązku opuszczenia terytorium państwa goszczącego cudzoziemca, szczególnie gdy pobyt cudzoziemca na terytorium Polski stał się nielegalny.
Sąd Wojewódzki podniósł, że kwestię grożącego, zdaniem skarżącego, niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia, spowodowanego nieprzestrzeganiem praw człowieka na terytorium [...], Sąd będzie rozpatrywał oceniając co do meritum zaskarżoną decyzję. Odnośnie choroby skarżącego, którą szeroko opisał, Sąd ten wskazał, że nie zostało wskazane jak długo skarżący jest nosicielem wirusa, nie przedstawił dokumentów na potwierdzenie leczenia w Polsce jak i nie wykazał braku możliwości leczenia w [...]. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. C. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił:
a) naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania w całości zaskarżonej decyzji, mimo że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
b) naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania w całości zaskarżonej decyzji i uznanie, że okoliczność, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez przymus powrotu do [...] - regionu o trudnej sytuacji ekonomicznej, społecznej i politycznej - nie jest przedmiotem analizy przy rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu, podczas gdy jest to okoliczność, która powinna być zbadana przez sąd w takim postępowaniu wpadkowym;
c) naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania w całości zaskarżonej decyzji i uznanie, że okoliczność jak długo Skarżący jest nosicielem wirusa [...] ma znaczenie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, podczas gdy istotą tej kwestii jest sam fakt choroby Skarżącego oraz tego, że zmuszając go do powrotu nie będzie miał dostępu do leczenia co stanowi zagrożenie dla jego zdrowia i życia;
d) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że pobyt Skarżącego stał się w Polsce nielegalny, podczas gdy okoliczność ta będzie dopiero badana w postępowaniu głównym, a w niniejszym postępowaniu wpadkowym sąd nie bada zasadności wniesionej skargi na decyzję organu.
W oparciu o powyższe zarzuty żalący się wniósł o zmianę skarżonego postanowienia poprzez wydanie rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zwrot Skarżącemu od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 156 § 1 P.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 P.p.s.a.). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 166 P.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W sentencji i w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietna 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 696/25, błędnie wskazano nazwisko skarżącego jako "C.". Z akt sprawy wynika natomiast, że prawidłowe nazwisko strony skarżącej to "C.". Błędne wskazanie nazwiska strony skarżącej było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art.166 i w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zażalenia wskazać należy, że w niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., a które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie NSA rozpoznającego wniosek zapewnienie skutecznego prawa do sądu w sprawie ze skargi na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w kontekście wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest uregulowane w sposób szczególny w stosunku do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przewidzianego w art. 61 P.p.s.a. - w art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku, gdy cudzoziemiec złożył skargę na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku.
Wniesienie skargi na decyzję o zobowiązaniu do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania ma więc skutek zawieszający. W ocenie NSA przepis ten realizuje wymóg skutecznego środka zaskarżenia w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. UE. L. z 2008 r. nr 348, str. 98 ze zm.), obejmującego także możliwość zawieszenia wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Istotne jest przy tym, że zawieszenie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest gwarantowane na podstawie powołanego przepisu dyrektywy przed sądem pierwszej instancji.
Oznacza to, że oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji, należy uwzględnić, czy cudzoziemiec miał zapewniony skuteczny środek zaskarżenia przed sądem pierwszej instancji. W związku z tym zauważyć należy, że w tej sprawie wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej został złożony przed Sądem pierwszej instancji, ale obecnie sprawa jest na etapie postępowania przed NSA, gdyż WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2025 r. oddalił skargę skarżącego, a skarżący od tego wyroku wywiódł skargę kasacyjną. W tych okolicznościach należy uwzględnić to, że przed Sądem pierwszej instancji skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego z wyboru, który składał w imieniu skarżącego pisma procesowe i wnosił środki zaskarżenia. Tym samym zagwarantowano skarżącemu standard przewidziany w art. 13 ust. 3 powołanej dyrektywy. Obecnie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji skarżący też jest reprezentowany przez radcę prawnego. Zatem, ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu może utrudnić skarżącemu udział w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, ale po pierwsze, nie będzie to sprzeczne ze standardami wynikającymi z powołanej dyrektywy, po drugie, nie będzie to równoznaczne z pozbawieniem prawa do sądu.
Reasumując, w ocenie NSA, wykonanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się obecnie z ryzykiem wystąpienia po stronie skarżącego znacznej szkody albo trudnych do odwrócenia skutków. Co zaś się tyczy choroby skarżącego, to jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżący nie wykazał braku możliwości leczenia tej choroby w kraju swojego pochodzenia.
W tym stanie rzeczy NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w pkt 2 sentencji.