II OZ 1490/25

II OZ 1490/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 184, art. 197 § 2, art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 1185/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 27 lutego 2025 r. znak: KG-CU-VIII-I.4224.88.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 27 lutego 2025 r. znak: KG-CU-VIII-I.4224.88.2025. Postanowieniem tym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bielsku-Białej z 11 grudnia 2024 r. nr 8-405/127/D-ZDP/2024 r. o zobowiązaniu skarżącej do powrotu. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bielsku-Białej z 11 grudnia 2024 r. Uzasadniając ten wniosek skarżąca wskazała, że wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest konieczne, aby zapobiec powstaniu trudnych do odwrócenia skutków, jakie wiązałyby się z przymusowym wyjazdem skarżącej z Polski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 1185/25 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bielsku-Białej z 11 grudnia 2024 r. nr 8-405/127/D-ZDP/2024 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. sygn. II GPS 2/22, zgodnie z którą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji podkreślił moc wiążącą powyższej uchwały, wynikającą z treści art. 269 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na postanowienie o niedopuszczalności odwołania niedopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji, mimo że postępowanie toczy się nadal w granicach tej samej sprawy administracyjnej, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca zaprezentowała swój pogląd, zgodnie z którym – wbrew stanowisku przyjętemu w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22 – zwrot "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy" zawarty w art. 61 § 3 p.p.s.a. powinien być rozumiany w sposób obejmujący także postępowania dotyczące formalnych postanowień organu odwoławczego – w tym postanowień o niedopuszczalności odwołania – o ile dotyczą one tej samej sprawy administracyjnej sensu largo. Oznacza to, że – zdaniem strony – możliwe jest zastosowanie środka tymczasowego w postępowaniu sądowym dotyczącym postanowienia procesowego, jeśli dotyczy ono sprawy administracyjnej, której elementem pozostaje decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. W świetle przedstawionej w zażaleniu argumentacji skarżąca wniosła o przedstawienie przedmiotowego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Jak stanowi art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia dotyczącego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji kluczowe znaczenie ma to, jak należy rozumieć sformułowanie odnoszące się do wszystkich postępowań "w granicach tej samej sprawy" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższa kwestia ma bowiem istotny wpływ na ocenę możliwości zastosowania ochrony tymczasowej w stosunku do innych aktów niż objęte skargą – w tym rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych w przypadku zaskarżenia do sądu rozstrzygnięcia organu drugiej instancji o charakterze formalnym, a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Kwestię tę rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22 (ONSAiWSA 2024, nr 1, poz. 3). Sąd ten stwierdził: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania – nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono natomiast: "Nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Czyli rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji".
Mając na względzie przywołaną uchwałę przyjąć zatem należy, że w ramach postępowania ze skargi na postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja organu pierwszej instancji nie mieści się bowiem w granicach rozpoznawanej sprawy, która dotyczy wyłącznie kwestii procesowych, a nie materialnoprawnych. Rozpoznając skargę na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej stwierdzające niedopuszczalność odwołania sąd administracyjny nie może sięgać w głąb i dokonywać oceny legalności decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bielsku-Białej zobowiązującej do powrotu, od której skarżąca wniosła odwołanie. Zakres orzekania przez sąd w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania nie może być natomiast szerszy niż granice orzekania sądu rozpoznającego skargę. Decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bielsku-Białej z 11 grudnia 2024 r. nr 8-405/127/D-ZDP/2024 r. nie jest objęta granicami orzekania przez sąd, toteż nie było możliwe zastosowanie wobec niej instytucji wstrzymania wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
W konsekwencji powyższego Sąd Wojewódzki, trafnie odwołując się do uchwały z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22, przyjął, że w ramach postępowania ze skargi na postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Z tego powodu wniosek skarżącej podlegał oddaleniu.
Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu przypomnieć należy, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Skoro zatem przedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia jest obowiązkiem sądu administracyjnego, który nie podziela stanowiska zajętego w uchwale, to a contrario, sąd nie ma obowiązku inicjowania trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli podziela stanowisko zajęte w uchwale (zob. wyrok NSA z 17.10.2024 r., III FSK 823/24; CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela natomiast stanowisko wyrażone w uchwale z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22, tym samym nie stwierdza podstaw do uruchomienia procedury uregulowanej w art. 269 § 1 p.p.s.a. w celu przełamania wyrażonego w niej stanowiska.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.