II OZ 1454/25

II OZ 1454/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
II OZ 1476/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-14
II OZ 1477/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-14
II SA/Gd 748/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2026-01-14
II OZ 1478/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 46 § 2 pkt 1 lit. b, art. 47 § 1, art. 220 § 3, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 748/24 w zakresie odrzucenia zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2025 r. o odmowie wyłączenia sędziego NSA Zbigniewa Romały od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 748/24 w sprawie ze skargi W. Spółka z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 maja 2024 r., nr WI-I.7840.1.28.2024.ZK w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 30 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 748/24, działając na podstawie art. 220 § 3, art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", odrzucił zażalenie W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 marca 2025 r. o odmowie wyłączenia sędziego NSA Zbigniewa Romały od orzekania w sprawie ze skargi W. Spółka z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z 31 maja 2024 r., nr WI-I.7840.1.28.2024.ZK w przedmiocie pozwolenia na budowę. Sąd stwierdził, że wnoszący zażalenie, pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia o skutkach niewykonania wezwania, nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych zażalenia poprzez wskazanie numeru PESEL i złożenie odpisu zażalenia, jak też nie uiścił wymaganego wpisu sądowego od zażalenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S.. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że wzywanie go do podania numeru PESEL było niezasadne, gdyż numer ten podawany był wielokrotnie w składanych przez niego pismach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. A zatem Sąd mógł się z nim bez przeszkód zapoznać. Wnoszący zażalenie podniósł także, że wymóg uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł jest niezgodny z Konstytucją RP. Wobec czego wniósł o zbadanie zgodności przepisu, na podstawie którego żąda się opłaty od zażalenia, w sytuacji gdy sprawa dotyczy wyłączenia sędziego, z ustawą zasadniczą. Ponadto wskazał, że w piśmie wnoszącym o wyłączenie danego sędziego wniósł również o przeniesienie sprawy do innego sądu, jednak do kwestii tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie odniósł się w żadnym z wydanych postanowień.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Odesłanie do wymogów określonych dla pisma w postępowaniu sądowym oznacza konieczność spełnienia przez pismo będące zażaleniem warunków ogólnych przewidzianych dla wszystkich pism strony. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Jednym z wymogów jest wynikający z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. obowiązek podania w pierwszym piśmie w sprawie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Numer PESEL jest więc obligatoryjnym elementem pisma składanego przez daną stronę w sprawie, co wynika wprost z cytowanych przepisów p.p.s.a., który powinien być uzupełniony na wezwanie sądu, bez względu na to czy numer ten znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, stosowana odpowiednio). Ponadto brakiem formalnym pisma, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. jest także niedołączenie do pisma (zażalenia) wymaganej liczby odpisów zażalenia (zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a.), który to brak nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów zażalenia przez sąd. Tak więc w sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., czy też do zażalenia nie dołączono odpowiedniej liczby jego odpisów, obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma, nadesłania brakujących odpisów, w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca zażalenie, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jego braków formalnych.
Ponadto zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 230 § 2 p.p.s.a. pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535) wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych wynosi 100 zł. Przy czym w art. 199 p.p.s.a. wprowadzono zasadę, że koszty postępowania obciążają strony – skarżącego oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.), a także – z uwagi na art. 12 p.p.s.a. – uczestników postępowania (art. 33 p.p.s.a.), w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasada ta obowiązuje, zarówno w postępowaniu przed pierwszą instancją, jak i w postępowaniu kasacyjnym.
Tak więc zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a., w razie nieuiszczenia należnego wpisu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania podlegają odrzuceniu przez sąd.
Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, dlatego też Sąd pismami z 25 kwietnia 2025 r. zasadnie wezwał W. S. do uzupełnienia braków formalnych złożonego przez niego zażalenia oraz do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwania te doręczono stronie w dniu 12 maja 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 353). W zakreślonym terminie do dnia 19 maja 2025 r. strona nie uzupełniła wskazanych braków zażalenia, jak też nie uiściła wpisu od zażalenia. Również w złożonym zażaleniu nie zakwestionowano tego faktu.
W związku z powyższym z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu od zażalenia, jak też nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych zażalenia, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem z 30 czerwca 2025 r., odrzucił zażalenie W. S. na postanowienie tego Sądu z 25 marca 2025 r.
W tym miejscu podkreślić należy, że aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł ocenić prawidłowość i zasadność wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia z 25 marca 2025 r. o odmowie wyłączenia sędziego NSA Zbigniewa Romały od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 748/24, to zażalenie wniesione na to postanowienie powinno być skuteczne, tj. pozbawione braków formalnych i prawidłowo opłacone, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Odnosząc się natomiast do wniosku strony wnoszącej zażalenie o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o zbadanie zgodności z Konstytucją wymogu uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, wyjaśnić należy, że przesłanką wystąpienia z pytaniem w trybie art. 193 Konstytucji RP jest nabranie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości, co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP, bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania zgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą wzywania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawach sądowoadministracyjnych. Należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie niejednokrotnie zajmował się zagadnieniem kosztów postępowania sądowego. W jednym z takich orzeczeń (postanowienie z 25 maja 2017 r., sygn. akt Ts 5/17, OTK ZU B/2017, poz. 167) podkreślono, że wymierzanie sprawiedliwości przez sądy, w tym także sądy administracyjne, wiąże się ściśle z kosztami procesu sądowego. Funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości z natury rzeczy generuje koszty, które w przeważającej części pokrywane są z budżetu państwa (jak choćby koszty utrzymywania samego wymiaru sprawiedliwości). Korzystanie z wymiaru sprawiedliwości nie jest jednak co do zasady bezpłatne. W orzecznictwie Trybunału przyjęto generalną zasadę odpłatności wymiaru sprawiedliwości, a co za tym idzie zarówno dostępu do sądu, jak i ukształtowania procedury sądowej w oparciu o tę zasadę (zob. wyroki: z 7 września 2004 r., sygn. akt P 4/04, OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 81; z 17 listopada 2008 r., sygn. akt SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154; z 7 marca 2013 r., sygn. akt SK 30/09, OTK ZU nr 3/A/20123, poz. 26). A zatem wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Ponadto przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych dla osób fizycznych i prawnych, które wykażą brak środków na ich uiszczenie, co jest zgodne z zasadą konstytucyjną ochrony prawa do sądu i sprawiedliwości społecznej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.