II OZ 142/13

Naczelny Sąd Administracyjny2013-03-07
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądowesądy administracyjnezażaleniepostanowienieNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając brak zmiany sytuacji materialnej skarżącej.

Skarżąca I. S. złożyła czwarty wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został oddalony przez WSA w Bydgoszczy z powodu braku istotnej zmiany jej sytuacji materialnej od czasu poprzednich wniosków. NSA, rozpoznając zażalenie, uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku, mimo pewnej wadliwości uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, które odmówiło przyznania prawa pomocy. Był to już czwarty wniosek skarżącej w tej sprawie, a poprzednie zostały prawomocnie oddalone. Sąd pierwszej instancji wskazał, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa zmianie na tyle, aby uzasadniać ponowne przyznanie pomocy prawnej, mimo podnoszonych przez nią nowych kosztów związanych z utrzymaniem budynku i brakiem płatności od lokatorów. NSA, analizując sprawę, stwierdził, że choć uzasadnienie WSA zawierało pewną wadliwość (odwołanie do art. 190 p.p.s.a. w kontekście zmiany okoliczności), to samo rozstrzygnięcie o braku podstaw do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy było prawidłowe. Sąd podkreślił, że postanowienia niekończące postępowania mogą być zmieniane w razie zmiany okoliczności (art. 165 p.p.s.a.), jednak w tym przypadku takie istotne zmiany nie zaszły. W konsekwencji NSA oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest dopuszczalne, jeśli nie zaszła istotna zmiana okoliczności materialnych strony na jej niekorzyść, która uzasadniałaby zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy, ponieważ sytuacja materialna skarżącej nie zmieniła się na tyle, aby poprzednia ocena stała się nieaktualna. Choć wystąpiły pewne nowe koszty, nie były one na tyle znaczące, by uzasadniać zmianę wcześniejszych rozstrzygnięć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 165

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 246 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd I instancji błędnie odwołał się do tego przepisu w kontekście oceny dopuszczalności ponownego rozpoznania wniosku o prawo pomocy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak istotnej zmiany sytuacji materialnej skarżącej uzasadniającej ponowne przyznanie prawa pomocy.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że nowe koszty utrzymania budynku i brak płatności od lokatorów stanowią podstawę do ponownego przyznania prawa pomocy.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ustalenia Sądu I instancji wskazujące na niewystąpienie w sprawie przesłanki wymienionej w art. 165 p.p.s.a., pozwalającej na merytoryczne rozpoznanie jej kolejnego wniosku o prawo pomocy, należało uznać za prawidłowe.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty przyznawania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności wymogi dotyczące zmiany okoliczności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego składania wniosków o prawo pomocy i oceny zmiany sytuacji materialnej strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej kwestii proceduralnej związanej z prawem pomocy, która jest ważna dla praktyków, ale nie zawiera elementów zaskoczenia ani szerokiego zainteresowania publicznego.

Kiedy sąd może odmówić prawa pomocy po raz kolejny? Kluczowe zasady NSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 142/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II SA/Bd 645/11 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2012-12-14
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 645/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I. S. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie przekazania podania według właściwości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Bd 645/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącej I. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie przekazania podania według właściwości.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji odwołał się do dotychczasowego przebiegu postępowania w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy, podkreślając, że rozpoznawany wniosek jest czwartym wnioskiem w tym zakresie. Poprzednie wnioski zostały prawomocnie oddalone w następstwie oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażaleń skarżącej na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmawiające przyznania prawa pomocy (postanowienia NSA: z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. II OZ 1046/11; z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. II OZ 302/12; z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. II OZ 993/12).
Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2012 r. skarżąca została wezwana do podania, czy jej sytuacja majątkowa od czasu złożenia przez nią formularza PPF z dnia 9 lipca 2012 r. uległa zmianie oraz czy dane w nim są aktualne. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca podała jedynie, że jej sytuacja uległa zmianie, gdyż musi płacić koszty przeglądów w zakresie prawa budowlanego, a lokatorzy zaprzestali płacenia czynszów. Powyższe zdaniem Sądu oznaczało, że kolejny wniosek skarżącej z dnia 26 listopada 2012 r. o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać rozpoznany zgodnie ze zgłoszonym żądaniem, albowiem jak wynikało z informacji zawartych w przedłożonym przez skarżącą wniosku były one tożsame z informacjami zawartymi w uprzednio składanych przez skarżącą wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Sytuacja skarżącej nie zmieniła się zatem na niekorzyść od czasu złożenia poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy - art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a.
W dotychczasowym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpatrywał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym, a także kwestię zwolnienia od kosztów sądowych w połowie. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2013 r. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. S., wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca wskazała, że to, iż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy nie oznacza prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Ponadto ustalenia tego Sądu w niniejszej sprawie nie mają charakteru wykładni prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy pismem z dnia 23 listopada 2012 r. (k. 167 akt). Zakres żądanego prawa pomocy określał kolejny wniosek skarżącej z dnia 6 grudnia 2012 r. (k. 169 akt), w którym wystąpiła ona o zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie adwokata. Mając na uwadze tak wyznaczony zakres żądanego prawa pomocy, przyjąć należało, że kolejny (czwarty) wniosek skarżącej swoim przedmiotem odnosił się do sprawy już rozstrzygniętej przez Sąd w toku dotychczasowego postępowania. Jak wskazał bowiem trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu w dnia 14 listopada 2012 r., wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już merytorycznie rozstrzygnięty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionym wyżej postanowieniu nie stwierdził, by kolejny (trzeci) wniosek odwoływał się do okoliczności, które nakazywałyby ponownie odnieść się do sytuacji materialnej skarżącej w kontekście przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. Wniosek, który podlegał rozpoznaniu przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 15 stycznia 2013 r. należy ocenić podobnie. Nie odwołuje się on bowiem do okoliczności, które dawałyby podstawę do uznania, że sytuacja materialna skarżącej zmieniła się (na niekorzyść) w takim stopniu, który poprzednią ocenę możliwości finansowych skarżącej w partycypowaniu w kosztach postępowania czyniłby nieaktualną. W obecnym postępowaniu powodem ponownego rozważenia sytuacji materialnej skarżącej miałby być fakt pokrywania kosztów eksploatacji budynku samodzielnie przez skarżącą w związku z brakiem ponoszenia jakichkolwiek opłat przez lokatorów, a więc okoliczność już wcześniej przez wnioskodawczynię powoływana i przez Sąd oceniona.
Za błędne należy uznać odwołanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do art. 190 p.p.s.a., skoro niedopuszczalność zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w sytuacji niezmienionych okoliczności sprawy nie może być rozważana w świetle związania sądu, któremu została przekazana sprawa, wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższa wadliwość, na którą zwróciła uwagę skarżąca w zażaleniu, nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ ustalenia Sądu I instancji wskazujące na niewystąpienie w sprawie przesłanki wymienionej w art. 165 p.p.s.a., pozwalającej na merytoryczne rozpoznanie jej kolejnego wniosku o prawo pomocy, należało uznać za prawidłowe.
Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI