II OZ 1398/25

II OZ 1398/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
II OZ 397/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-25
VII SA/Wa 50/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-10-21
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 178, art. 184, art. 197 § 2, art. 214 § 1, art. 220 § 1 i 3, art. 230, art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., D.1 K., K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 50/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2023 r. nr 1992/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P. i D. K., 2. odrzucić zażalenie D.1 K. i R. P.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 50/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a.") w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., po rozpoznaniu zażalenia K. P. (dalej jako skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 21 października 2024 r. o odrzuceniu skargi oraz zażalenia D. K. (dalej jako skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 25 listopada 2025 r. o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2023 r. nr 1992/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, odrzucił zażalenia skarżących.
Sąd wskazał, że skarżące odrębnymi zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału VII:
– z dnia 14 kwietnia 2025 r. – K. P. - została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 21 listopada 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z 21 października 2024 r.;
– z dnia 17 stycznia 2025 r. D. K. – została wezwana do uzupełnienia braków fiskalnych zażalenia na postanowienie z 25 listopada 2024 r. poprzez uiszczenie wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł.
Określono termin do wykonania tych zarządzeń i wskazano rygor w razie ich nie wykonania tj. odrzucenie każdego z zażaleń.
Pomimo skutecznego doręczenia wezwań skarżącym termin do ich wykonania upłynął bezskutecznie 17 lutego 2025 r. dla D. K. i 28 maja 2025 r. dla K. P. W związku z czym zasadnym było odrzucenie zażaleń skarżących stosownie do art. 220 § 3 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.
D. K. i D.K.1 wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Wskazano tam, że Sąd wadliwie odrzucił zażalenie powołując się na uchybienie terminu do jego wniesienia. Twierdzi się, że nie doszło do uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 101 § 3 K.p.a. Zażalenie zostało wniesione w przewidzianym prawem terminie, liczonym od dnia doręczenia postanowienia stronie.
Błędnie ustalono, że D. K. i D.K1. nie jest stroną postępowania w zakresie zarządzenia o uiszczeniu wpisu sadowego podczas gdy akt wynika, iż skarżąca była współskarżącą skargi na postanowienie MWINB. Zarzuca, że błędne ustalenie stron skutkuje nieważnością zaskarżonego postanowienia, a rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym stanowi naruszenie art. 45 Konstytucji RP. Nie wykazano szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby wyjątek w tym zakresie.
Sąd błędnie przyjął, że D. K. nie była adresatem zarządzenia i nie przysługuje jej prawo wniesienia skargi. Wystąpili z wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego.
Odrębne zażalenie na ww. postanowienie wnieśli K. P. i R. P. Wskazali, że nie stać ich na poniesienie opłaty łącznej 184.000 zł lub legalizacji 3.650.000 zł, gdyż nie ma w Polsce osoby, która byłaby w stanie ponieść takie koszty procesowe. Nie posiadają takich środków dlatego też wnioskowali o prawo pomocy, którego jednak im odmówiono. Zarzucają naruszenie art. 246 § 1 P.p.s.a. gdyż nie uwzględniono ich braku zdolności finansowej i nie przyznano im prawa pomocy pomimo złożenia stosownego wniosku i wykazania, że żądane opłaty są rażąco wygórowane i niemożliwe do uiszczenia przez strony. Żądanie opłat legalizacyjnych i sądowych w takiej wysokości uniemożliwia stronom dostęp do sądu i efektywną ochronę ich praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenia D. K. i K. P. nie zasługują na uwzględnienie, zaś zażalenia D.K.1 i R. P. podlegają odrzuceniu.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zarówno D. K. jak i K. P. w trakcie zainicjowanego przez nie skargą postępowania sądowoadministracyjnego nie opłaciły środków zaskarżenia (zażaleń) wnoszonych od postanowień sądu z 21 października 2024 r. i z 25 listopada 2024 r. Zasadność uiszczenia wpisu od zażalenia potwierdził NSA oddalając zażalenie K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia. Wobec tego Sąd ponownie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od zażalenia wskazując rygor odrzucenia zażalenia w razie nie wykonania wezwania.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji K. P. otrzymała wezwanie 21 maja 2025 r. (zpo k. 115 akt) lecz w terminie 7 dni od jego doręczenia wpisu nie uiściła. Zatem stosownie do normy wynikającej z zestawienia art. 214 § 1 P.p.s.a., art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. i art. 230 P.p.s.a. sprowadzającej się do konieczności uiszczenia przez stronę inicjująca postępowanie przed sądem wpisu sądowego od zażalenia na wezwanie sądu we wskazanym do tego terminie pod rygorem odrzucenia wnoszonego środka zaskarżenia, Sąd zasadnie odrzucił zażalenie K. P.
Podobnie słusznie Sąd I instancji odrzucił zażalenie D. K. bowiem również ona nie zareagowała na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 17 stycznia 2025 r. wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z 25 listopada 2024 r. Jak wynika z akt sprawy wezwanie doręczono jej 10 lutego 2025 r. (zpo. k. 87 akt) jednak do 17 lutego 2025 r. wpis nie został przez nią opłacony.
Kwestia braku środków finansowych nie miała tu znaczenia albowiem sytuacja majątkowa skarżących oceniana pod kątem możliwości uiszczenia wpisu sądowego była przedmiotem oceny sądowej w ramach prawa pomocy. Postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 107/24 D. K. prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 12 września 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 108/24 K. P. prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego skarżące miały obowiązek uiścić wpis sądowy od wnoszonych zażaleń. Skoro tego nie uczyniły po uprzednim ich wezwaniu, to należało obarczone brakiem fiskalnym zażalenia odrzucić.
NSA nie oceniał zarzutu naruszenia art. 246 § 1 P.p.s.a. albowiem kwestia odmowy udzielenia zwolnienia skarżących od kosztów sądowych została już wcześniej prawomocnie oceniona i przesądzona. Sąd I instancji nie zajmował się tą kwestią w zaskarżonym postanowieniu i nie naruszył tego przepisu. Dla wydania zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu zażaleń skarżących wystarczające było ustalenie, że pomimo skutecznego wezwania ich do uiszczenia wpisów od zażaleń wpisy te nie zostały opłacone.
W związku z powyższym Sąd zasadnie odrzucił zażalenia zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. Nie było zatem podstaw do zakwestionowania przedmiotowego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Zażalenie wniesione zaś przez D.K1. i R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. W art. 178 P.p.s.a przewidziano odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D.K1. i R. P. na zaskarżone postanowienie o odrzuceniu zażaleń D. K. i K. P. jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami tego postanowienia Sądu. Były nią wyłącznie skarżące, które wnosiły zażalenia, których następnie nie opłaciły.
Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia D.K1. i R. P.
W związku z powyższym NSA na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.