II OZ 1382/25

II OZ 1382/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w związku z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 280/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 14 marca 2025 r. znak: ZOA-V.7721.21.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 280/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z 14 marca 2025 r., znak ZOA-V.7721.21.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie "wykonania decyzji organu I instancji" zakwalifikowano jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego Sąd I instancji zaznaczył, że postanowienie to nie nakłada na skarżącego uprawnień ani obowiązków o charakterze materialnoprawnym, a w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd o braku możliwości wstrzymania wykonania postanowień mających wyłącznie procesowy charakter.
Następnie, wskazując na stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22 wyjaśniono, że nawet gdyby przyjąć, że wniosek dotyczył postanowienia organu I instancji w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych, to w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania aktu wydanego przez organ I instancji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zamościu z 23 stycznia 2025 r.
Pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) poprzez pominięcie i niezastosowanie tego przepisu, pomimo niebezpieczeństwa poniesienia przez skarżącego niepowetowanej szkody. Wskazał, że użyte w art. 61 § 3 p.p.s.a. sformułowanie "akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy" obejmuje również decyzję, która podlega wykonaniu jako ostateczna w związku z wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że zawarty w skardze wniosek nie może zostać uwzględniony bez względu na to, czy dotyczy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia (z uwagi na jego procesowy charakter), czy też postanowienia wydanego przez Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zamościu z 23 stycznia 2025 r., tj. aktu wydanego przez organ I instancji (z uwagi na stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22). Z powołanej uchwały wynika bowiem, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania aktu wydanego przez organ I instancji.
Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwałach NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Jest ono wiążące w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. A. Kabat [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Lex/el; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el).
Powyższy przepis ustala również sformalizowany tryb umożliwiający składom orzekającym sądów administracyjnych odstąpienie od stanowiska zajętego w uchwale abstrakcyjnej lub konkretnej. Stanowi bowiem, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby lub pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi tego sądu. Przedstawienie powyższego zagadnienia prawnego odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia jest obowiązkiem sądu administracyjnego, który nie podziela stanowiska zajętego w uchwale (zob. postanowienie pełnego składu NSA z 1.04.2019 r., I OPS 4/17, ONSAiWSA 2020/1, poz. 1, s. 53).
Wobec powyższego Sąd I instancji zasadnie powołał się na treść uchwały NSA w sytuacji, gdy ma ona zastosowanie w danej sprawie. Należy podkreślić, że przedmiotem złożonej skargi jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia czyli taki przypadek, o jakim mówi uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r. sygn. II GPS 2/22. Sąd I instancji mógł zatem zastosować się do treści uchwały bądź przedstawić odmienne stanowisko odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego do ponownego rozważenia. Decyzja ta należy jednak całkowicie do Sądu rozpoznającego sprawę i nie może zostać podważona w drodze wniesionego środka odwoławczego.
Ponieważ Sąd I instancji postanowił zastosować się do wskazanej uchwały i uczynił to prawidłowo, wniesione zażalenia należy uznać za niezasadne. Ocena stanu faktycznego sprawy, wobec wiążącej mocy uchwały nie była w niniejszej sprawie konieczna.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.