II OZ 1382/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-01-13
NSAAdministracyjneŚredniansa
nadzór budowlanyrozbiórkasieć kanalizacyjnainteres prawnyuczestnik postępowaniaspółdzielnia mieszkaniowaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

NSA oddalił zażalenie członka spółdzielni na odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu, uznając, że nie wykazał on własnego, zindywidualizowanego interesu prawnego odrębnego od interesu spółdzielni.

Spółdzielnia wniosła skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę sieci kanalizacyjnej. Członek spółdzielni, M.B., wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako uczestnik, argumentując, że rozbiórka sieci uniemożliwi jej korzystanie z podłączonych budynków. WSA odmówił, uznając, że M.B. nie wykazała interesu prawnego odrębnego od interesu spółdzielni. NSA oddalił zażalenie, podzielając stanowisko WSA, że interes członka spółdzielni w tej sytuacji stanowił interes faktyczny, a nie prawny.

Sprawa dotyczyła zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odmówiło dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Postępowanie pierwotnie dotyczyło skargi Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych na decyzję nakazującą rozbiórkę sieci kanalizacyjnej. M. B., jako członek spółdzielni, wniosła o dopuszczenie do udziału, twierdząc, że rozbiórka sieci uniemożliwi jej korzystanie z dwóch podłączonych do niej budynków, które są jej odrębną własnością. Sąd I instancji odmówił, powołując się na art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując, że interes prawny wymaga związku z normą prawa materialnego, a w przypadku spółdzielni, jej interesy reprezentuje zarząd. Sąd uznał, że członkowie spółdzielni kwestionujący jej działalność powinni korzystać z postępowań wewnątrzspółdzielczych lub ogólnych postępowań sądowych, chyba że wykażą własny, zindywidualizowany interes prawny. M. B. zarzuciła w zażaleniu, że organ I instancji nie wziął pod uwagę, iż obowiązek rozbiórki dotyczy również odrębnej własności przyłączy, a sam inspektor nadzoru budowlanego nie wykluczył działań wobec innych osób. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że interes prawny musi być chroniony przez prawo i wynikać z norm prawa materialnego, a nie być jedynie interesem faktycznym. Sąd potwierdził dominujące stanowisko orzecznicze, że członkom spółdzielni mieszkaniowych co do zasady nie przysługują prawa strony w postępowaniach dotyczących interesów spółdzielni, chyba że wykażą naruszenie własnego, zindywidualizowanego interesu prawnego. W tej sprawie, sąd uznał, że wskazana przez M. B. okoliczność stanowiła interes faktyczny, a nie prawny, i dlatego nie zachodziły przesłanki do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli wykaże własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes prawny, który został naruszony w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Sam fakt podłączenia budynków do sieci spółdzielni i potencjalne utrudnienia w korzystaniu z nich stanowi interes faktyczny, a nie prawny.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że interes prawny musi być chroniony przez prawo i wynikać z norm prawa materialnego. W przypadku spółdzielni, jej interesy reprezentuje zarząd. Członek spółdzielni może być dopuszczony jako uczestnik tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy jego własny, skonkretyzowany interes prawny jest naruszony, co nie miało miejsca w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 140

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące prawa własności, które nie przyznają członkom spółdzielni mieszkaniowych prawa do korzystania z majątku spółdzielczego w sensie art. 140 k.c.

pr. spółdz.

Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze

Przepisy nie uzasadniają udziału członka spółdzielni w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, gdy dotyczy ono interesu prawnego spółdzielni.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interes członka spółdzielni w sytuacji, gdy stroną postępowania jest sama spółdzielnia, a sprawa dotyczy jej interesów, stanowi interes faktyczny, a nie prawny, chyba że wykaże on własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes prawny naruszony przepisami prawa materialnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja M. B., że rozbiórka sieci kanalizacyjnej uniemożliwi jej korzystanie z podłączonych budynków, stanowi interes faktyczny, a nie prawny, uzasadniający dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako uczestnika.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny to coś więcej niż interes faktyczny interes prawny to tylko taki interes, który stwarza korzystną sytuację prawną dla danego podmiotu w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługują prawa strony

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności dopuszczenia członka spółdzielni do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnika, rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji członka spółdzielni mieszkaniowej i jego relacji z interesami spółdzielni.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym, co jest kluczowe w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, szczególnie w kontekście praw członków spółdzielni.

Czy członek spółdzielni zawsze może bronić swoich praw przed sądem?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 1382/08 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 524/08 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2010-01-19
II OZ 1383/08 - Postanowienie NSA z 2009-01-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 524/08. o odmowie dopuszczenia M. B. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Spółdzielni Budowy Domów Jednorodzinnych [...] w C. Gmina K. J. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki sieci kanalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Spółdzielnia Budowy Domów Jednorodzinnych [...] w C. Gmina K. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki sieci kanalizacyjnej.
W dniu 18 września 2008 r. do Sądu wpłynął wniosek M. B. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w w/w postępowaniu.
We wniosku tym wskazała ona, że jest członkiem skarżącej Spółdzielni. Wyjaśniła, że dwa należące do niej budynku są podłączone do osiedlowej sieci kanalizacyjnej, zatem rozbiórka tej sieci pozbawiłaby jej możliwości użytkowania w/w budynków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 524/08, odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania M. B..
W uzasadnieniu Sąd powołując treść art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wskazał, że interes prawny, o którym mowa w tym przepisie pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Stwierdził ponadto, że podmiotem uprawnionym do występowania na prawach strony w postępowaniu administracyjnym jest spółdzielnia mieszkaniowa reprezentowana przez jej zarząd, a nie poszczególni jej członkowie. Przepisy ustawy Prawo spółdzielcze nie uzasadniają udziału członka spółdzielni w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony w sytuacji gdy postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego spółdzielni. Członkowie spółdzielni kwestionujący działalność zarządu mają prawo czynić to bądź to w drodze postępowania wewnątrzspółdzielczego w trybie i na zasadach określonych w ustawie Prawo spółdzielcze, bądź też na zasadach ogólnych na drodze postępowania sądowego.
Sąd I instancji dodał, że wprawdzie wyjątkowo możliwe jest dopuszczenie członka spółdzielni do udziału w postępowaniu jako strony. Może to nastąpić, gdy zostanie naruszony jego własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes, jednakże zdaniem Sądu, taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. B., zarzucając, iż organ I instancji nakładając na Spółdzielnię obowiązek sieci kanalizacyjnej, nie wziął pod uwagę, że na terenie Spółdzielni istnieją przyłącza będące w dacie orzekania odrębna własnością poszczególnych właścicieli nieruchomości. Fakt, że nałożony zaskarżoną decyzją obowiązek dotyczy nie tylko Spółdzielni potwierdza, zdaniem skarżącej także Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, który w odpowiedzi na skargę stwierdza, iż obowiązek ten dotyczy Spółdzielni, jednakże nie wyklucza w dalszej kolejności podjęcia działań wobec innych osób, w tym również skarżącej. Wobec powyższego, w ocenie skarżącej wniosek o dopuszczenie jej do udziału do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania jest w pełni uzasadniony..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Interes prawny to coś więcej niż interes faktyczny, gdyż za interes prawny można uznać tylko taki interes, który stwarza korzystną sytuację prawną dla danego podmiotu. Ocena czy w danym przypadku występuje interes prawny, wynika z konfrontacji tego, co uważa się za interes prawny, z normami prawa materialnego, regulującymi określoną sferę stosunków społecznych. Mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
W przedmiotowej sprawie M. B. wnosząc o dopuszczenie jej do udziału w sprawie wskazała, iż jest członkiem Spółdzielni będącej adresatem zaskarżonej decyzji, a ponadto, wykonanie nakazu rozbiórki sieci kanalizacyjnej uniemożliwi jej korzystanie z należących do niej budynków.
Wskazać zatem należy, iż trafnie zauważył Sąd I instancji, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługują prawa strony. Przepisy nie przyznają bowiem członkom spółdzielni mieszkaniowych prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w sensie art. 140 kc. W stosunkach zewnętrznych członków spółdzielni reprezentuje jej zarząd. Członkowie spółdzielni kwestionujący działalność zarządu mają prawo czynić to bądź to w drodze postępowania wewnątrzspółdzielczego, bądź też na zasadach ogólnych na drodze postępowania sądowego. Od przedstawionego wyżej stanowiska dopuszczalny jest jednak wyjątek w sytuacji, gdy członek spółdzielni wykaże, iż w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego naruszony został jego "własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes".
Mając zatem na względzie, że w niniejszej sprawie stroną postępowania jest Spółdzielnia, która reprezentuje wszystkich swoich członków, w tym również skarżącą oraz biorąc pod uwagę, że wskazywana przez skarżącą okoliczność, iż rozbiórka sieci kanalizacyjnej na terenie Spółdzielni uniemożliwi jej korzystanie z należących do niej budynków stanowi w istocie interes faktyczny, należy się zgodzić z poglądem Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą określone w art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki dopuszczenia M. B. do udziału w niniejszym postępowaniu.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI